Մեծամասշտաբ սկանդալ Ալիևի շուրջ. կլինե՞ն բացատրություններ

Բուլղարական «Տրուդ» թերթում նախօրեին սկանդալային տեղեկություններ են հրապարակվել Ադրբեջանի վերաբերյալ: Բաքուն, գործածելով դիվանագիտական չվերթները, ավելի քան 3 տարի է՝ զենք է մատակարարում Արևելյան Եվրոպայի երկրներից ողջ աշխարհի հակամարտության գոտիներ, հայտնել է թերթը։ «Ադրբեջանի պետական Silk Way Airlines ավիաընկերությունը դիվանագիտական չվերթների քողի ներքո իրականացրել է առնվազն 350 թռիչք և ամեն անգամ ահաբեկիչներին մատակարարել մի քան տասնյակ տոննա ծանր զենք և զինամթերք։ Տեղեկատվության հաստատմամբ փաստաթղթերը տրամադրել են Anonymous Bulgaria կազմակերպության ցանցահենները։ Կազմակերպությունը կոտրել է Բուլղարիայում Ադրբեջանի դեսպանատան կայքն ու փոստը»,-գրում է պարբերականը։ «Տրուդի» հաղորդմամբ՝ Silk Way Airlines-ը մասնավոր ընկերություններին, զենք արտադրող ձեռնարկություններին և տարբեր երկրների ռազմական գերատեսչություններին առաջարկել է դիվանագիտական չվերթներով սպառազինության մատակարարումներ իրականացնել։ Նման չվերթները չեն ենթարկվում ստուգումների և միջազգային կանոնակարգման։ Նշվում է, որ այդ կերպ զենք է մատակարարվել Սիրիա, Իրաք, Աֆղանստան, Պակիստան, Կոնգո։ Ամեն անգամ դիվանագիտական չվերթի անվան տակ մատակարարվել է տասնյակ տոննա սպառազինություն, այդ թվում Սիրիայի ծայրահեղական իսլամիստների համար: Դա ապացուցող փաստաթղթերը բուլղարացի լրագրող Դիլյանա Գայթանջիևային են փոխանցել Anonymous Bulgaria խմբի հաքերները: Դրանց թվում կա նամակագրություն Բուլղարիայի ԱԳՆ-ի և Բուլղարիայում Ադրբեջանի դեսպանատան միջև: Ըստ փաստաթղթերի՝ Silk Way Airlines-ը մասնավոր ընկերություններին, սպառազինության արտադրությամբ զբաղվող ձեռնարկություններին և տարբեր երկրների ռազմական գերատեսչություններին առաջարկել է զենք տեղափոխել դիվանագիտական չվերթներով, որոնք ստուգման և միջազգային կարգավորման չեն ենթարկվում: Ամենից հաճախ Բաքվի անօրինական բեռնափոխադրման ծառայությունից օգտվել են ԱՄՆ-ի ընկերությունները։ Ընդ որում՝ նրանց բոլորի բեռները մեկ առանձնահատկություն են ունեցել՝ զենքը ամերիկյան չափորոշիչներին չի համապատասխանել։ Բաքվի ծառայություններից ակտիվորեն օգտվել են նաև Սաուդյան Արաբիան և ԱՄԷ-ն։ Օդային տարածքի միջազգային ասոցիացիայի կանոններով՝ վտանգավոր բեռները, այդ թվում զենքը, արգելված է տեղափոխել քաղաքացիական ավիացիայի օդանավերով՝ առանց դուրս տարվող երկրի ավիակարգավորիչ մարմնի թույլտվության: Եվ հենց այդ երկրների արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների միջոցով էլ Silk Way Airlines-ը ստացել է հատուկ թույլտվություն: Այդ երկրների թվում են Բուլղարիան, Սերբիան, Ռումինիան, Չեխիան, Հունգարիան, Սլովակիան, Լեհաստանը, Թուրքան, Գերմանիան, Մեծ Բրիտանիան, Հունաստանը և այլն: Դիվանագիտական չվերթներից օգտվող հիմնական հաճախորդները եղել են ամերիկյան ընկերություններ, որոնք մասնակցում են ԱՄՆ դաշնակիցներին ոչ ՆԱՏՕ-ի ստանդարտներով սպառազինության մատակարարմանը: Փաստաթղթերից, օրինակ, երևում է, որ 2015թ. մայիսի 12-ին տեղափոխվել է 17.9 հազար տոննա նռնականետ՝ բուլղարական Բուրգաս-թուրքական Ինջիրլիք-ադրբեջանական Նասոսնայա օդանավակայան ուղղությամբ: Ընդ որում, բեռնաթափումը կատարվել է ոչ թե Ադրբեջանում, այլ Թուրքիայում: Չվերթի պատվիրատուն եղել է ամերիկյան Purple Shovel ընկերությունը, որը սպառազինություն էր գնել բուլղարական VMZ ձեռնարկությունից: Ըստ թերթի տեղեկությունների` ադրբեջանական կողմին փոխադրումների հարցում օգնել է Բուլղարիայի ԱԳՆ-ն, որն էլ հենց անհրաժեշտ թույլատվություններ է տրամադրել դիվանագիտական չվերթների համար։ Հոդվածին կցված են նաև փաստաթղթերի պատճենները։ Սրանք, իսկապես, աննախադեպ սկանդալային տեղեկություններ են, որոնք պարզաբանման կարիք ունեն: Կտա՞ բացատրություններ պաշտոնական Բաքուն, թե՞ կնախընտրի խորհրդավոր լռությունը: Ամեն դեպքում, բացի Ադրբեջանից շոշափվում են այնպիսի երկրների անուններ, ինչպիսիք են` Բուլղարիան, Սերբիան, Ռումինիան, Չեխիան, Հունգարիան, Սլովակիան, Լեհաստանը, Թուրքան, Գերմանիան, Մեծ Բրիտանիան ու Հունաստանը: Իսկ ամենակարևոր ու խիստ ուշագրավ տեղեկությունն այն է, թե Բաքվի անօրինական բեռնափոխադրման ծառայությունից օգտվել են ԱՄՆ-ի ընկերությունները, ինչը մեղմ ասած, բավական կասկածելի տեղեկություն է: Այս մութ գործարքում այնքան երկրների մասին է հիշատակվում, որոնք նրանցից շատերը, թերևս, չեն կարող երկար ժամանակ լռություն պահպանել: Եթե Ադրբեջանի իշխանությունների դեպքում ամեն ինչ հասկանալի է, ապա մի քանի այլ պետությունների պարագայում ճշմարտացի լինելու դեպքում, այս երկրներն, իսկապես, պետք է բացատրություններ տան: Մետաքսյա Շալունց