Սկանդալային խոստովանություն` 44-օրյա պատերազմում թուրքական շահի մասին

Այն, որ 44-օրյա պատերազմի ընթացքում, ժամանակ առ ժամանակ նշվել է, որ թուրքական իշխանությունները լիակատար աջակցություն են ցուցաբերել Ադրբեջանին, դրա մասին բազմիցս է խոսվել՝ տարբեր մակարդակներով: Պաշտոնական Անկարան, չի էլ թաքցրել, այսօր էլ չի թաքցնում, որ «կանգնած են եղբայրական Ադրբեջանի կողքին»:

Երբեմն, Ալիևն է Արցախում պատերազմը ձգտում ներկայացնել անձամբ իր և ադրբեջանական բանակի «հաղթանակը», թերևս, նպատակ ունենալով, սեփական ժողովրդի աչքում «դափնիները» չկիսել Էրդողանի հետ, թեև մի քանի անգամ իր ելույթներում նա շնորհակալություն է հայտնել «իր եղբայր Էրդողանին» աջակցելու համար:

Այս խոսքերը պարզապես խոսքեր են դարձնել, սակայն խորքային առումով, թուրքական բանակի ներկայությունն Ադրբեջանում ընդդեմ Ռուսաստանի քայլ է, որքան էլ Պուտինն ու Էրդողանը ջերմ, ընկերական հարաբերություններ ցուցադրեն:

Ահա, նախօրեին թուրքական իշխանությունները հրապարակավ խոստովանել են, որ երկրի ազգային անվտանգությունը լուրջ ներգրավվածություն է ունեցել Ղարաբաղյան պատերազմում՝ աջակցելով ադրբեջանական զինված ուժերին:

Թուրքիայի փոխնախագահ Ֆուադ Օքթայը խորհրդարանում հաջորդ տարվա բյուջեի նախագծի քննարկման ժամանակ, ամփոփելով տարբեր գերատեսչությունների նախորդ տարվա աշխատանքը, հայտարարել է, որ Թուրքիայի ազգային հետախուզության կազմակերպությունը կարևոր դեր է ունեցել 44-օրյա պատերազմում: Գովաբանելով հետախուզական և պաշտպանական ուժերի երկրի ներսում և արտերկրում կատարած ծառայությունը՝ Օքթայը հայտարարել է՝ Սիրիայում, Լիբիայում, Լեռնային Ղարաբաղում, վերջերս էլ Աֆղանստանում ազգային անվտանգության կազմակերպությունը պատմական կարևորության օպերացիաներ է իրականացրել՝ սպասարկելով Թուրքիայի շահերը:

Այս համատեքստում նա ընդգծել է անցած տարվա պատերազմում ադրբեջանական զինված ուժերին ցուցաբերած աջակցությունը և Ադրբեջանի հաղթանակի գործում Անկարայի ներդրման գործոնը։ «Մեր սահմանների ներսում և սահմաններից այն կողմ պատմության ամենահաջող գործողությունները իրականացնելով հանդերձ տարածաշրջանում ձեռքբերումների մաս ենք կազմել՝ Լիբիայում հեղափոխականների դեմ մղված պայքարից մինչև Ղարաբաղի հաղթանակ», -ասել է Օքթայը:

Հիշեցնենք, որ 44-օրյա անցած տարվա պատերազմի առաջին իսկ օրերից Թուրքիան ամենաբարձր՝ նախագահի մակարդակով հայտարարեց Ադրբեջանի կողքին լինելու մասին՝ անթաքույց աջակցություն ցուցաբերելով եղբայրական երկրին:
Այնուհանդերձ, ռազմական գործողություններին թուրքական հետախուզական ուժերի մասնակցության մասին պաշտոնապես նախկինում չէր հայտարարվել: Ընդհակառակը, պատերազմի ընթացքում Անկարան կտրականապես հերքում էր ռազմական օպերացիաներում այս կառույցի դերակատարության մասին պնդումները: Թուրքիայի ազգային հետախուզության կազմակերպությունը, մասնավորապես, մեղադրվում էր սիրիացի ջիհադիստներին Ղարաբաղ տեղափոխելու համար:

Այս մասին ակնարկել էր նաև Ռուսաստանի արտաքին հետախուզական ծառայության տնօրեն Սերգեյ Նարիշկինը՝ հայտարարելով, թե տեղյակ են Ղարաբաղում թուրքական հետախուզության աշխատանքի մասին: Նա նաև նշել էր, որ ռուսական կողմը ստույգ տվյալներ ունի ռազմական գործողությունների տարածքում Մերձավոր Արևելքից և Սիրիայից ահաբեկիչների տեղակայման վերաբերյալ: Պաշտոնական Երևանը ևս պարբերաբար բարձրաձայնում էր թուրքական հետախուզության միջոցով պատերազմում օտարերկրյա զինյալների ներգրավվածության մասին:

Թեմայի շուրջ շվեդական Nordic Monitor պարբերականը գրել է, թե հայկական սփյուռքի կառույցները հետևողական աշխատանք են տանում Ղարաբաղում հակահայկական գործունեություն ծավալած գործակալներին հայտնաբերելու և պատերազմական հանցագործությունների համար միջազգային դատարաններում պատասխանատվության ենթարկելու ուղղությամբ:

Մինչ այդ Թուրքիայի ազգային հետախուզության կազմակերպության 2022թ. բյուջեի համար 3,5 մլրդ լիրա՝ շուրջ 255 մլն դոլար է հատկացվել: Nordic Monitor-ի տվյալներով, միայն 2020-ին թուրքական հետախուզությունը մոտ կես միլիարդ լիրա՝ 68,5 մլն դոլար էր ծախսել գաղտնի օպերացիաների համար, գրեթե նույնքան էլ հաջորդ տարի էր հատկացրել այդ ծառայությանը:

Ահա, այսպիսի ուշագրավ խոստովանություն՝ արցախյան 44-օրյա պատերազմում ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիայի ազգային հետախուզության կազմակերպության ներգրավվածության մասին:

Ըստ էության, այդ կառույցը գործել է՝ հակակշռելու ռուսական ներկայությանն Արցախում, ընդդեմ ռուս խաղաղապահների: Այսօր, երբ Արցախում քաղաքացիական անձինք են սպանվում ադրբեջանական կողմից՝ դա նույնպես թուրքական ծրագրի մաս է՝ ընդդեմ ռուս խաղաղապահների, ու այստեղ արդեն Մոսկվան է, որ մտորելու բավական լուրջ առիթ ունի:

Մետաքսյա Շալունց