Կանխատեսելի դավաճանություն, անթույլատրելի առևտուր՝ մարդկային կյանքների վրա

Գերիները դարձել են Նիկոլ Փաշինյանի ու Իլհամ Ալիևի առևտրային գործարքի բաղադրիչը։ Այսօր հայտնի դարձավ, որ Ադրբեջանը ականապատված քարտեզների դիմաց վերադարձրել է նոյեմբերի 16-ին գերեվարված 10 հայ զինծառայողների։

Ընդ որում, ՀՀ պաշտպանության նախարարության հաղորդած պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն՝ նոյեմբերի 16-ին ադրբեջանկան կողմը գերեվարել էր 24 հայ զինծառայողների, ևս 13-ը համարվում են անհետ կորած։ Ականապատ քարտեզների դիմաց ինչո՞ւ բոլորը չեն վերադարձվել հարցի պատասխանը շատ տրամաբանական է․ նրանք կվերադարձվեն նոր քարտեզների դիմաց։ Ըստ ամենայնի այդպիսին է Բաքվի պահանջը։

Եթե Փաշինյանը պայմանավորվածություն ունի տալ բոլոր քարտեզները, թող միանգամից տա, ինչո՞ւ է իզուր տեղը ռիսկի ենթարկում զինվորներին, նրանց հանձնում որպես գերի, հետո սկսում սակարկել։ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև զինվորներ քարտեզների դիմաց գործարքն ավելին է, քան սովորական թրաֆիքինգը, սա մարդկային կյանքերի անթույլատրելի առևտուր է՝ քաղաքակիրթ աշխարհի անտարեբերության, Ռուսաստանի թույլտվության և Հայաստանի ներկա իշխանության ստորաքարշության և ողորմելիության հետևանքով։

Փաստորեն Ալիևը գտել է հարցերն իր ուզած ձևովով լուծելու կարճ ճանապարհը․ գերեվարում է մեր զինվորներին, հետո նրանց դիմաց ստանում տարածքներ և քարտեզներ։ Հայաստանի իշխանությունը, համաձայնելով Ադրբեջանի կողմից թելադրված՝ խաղի այդպիսի կանոններին, ըստ էության մեղսակից է դառնում Հայաստանի Հանրապետության քայքայիչ ոչնչացմանը, որովհետև դժվար չէ հասկանալ, որ մի օր քարտեզները կսպառվեն։ Հետո արդեն մենք ստիպված կլինենք գերիների դիմաց զիջել միջանցք՝ Սյունիքում, հետո ողջ Սյունիքը, հետո արդեն հերթը կհասնի Գեղարքունիքին և այսպես շարունակ՝ մինչև Երևան։

2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի պայմանագրում հստակ գրված է, որ երկու կողմերի զորքերը պետք է մնան այն դիրքերում, որտեղ գտնվում են, իսկ ռազմագերիները պետք է վերադարձվեն՝ բոլորը բոլորի դիմաց սկզբունքով՝ առանց նախապայմանի։
Եթե փաստաթղթի այս կարևորագույն կետը չի պահպանվել, կնշանակի նոյեմբերի 9-ի պայմանավորվածություն այլևս չի գործում։

Հայաստանի իշխանությունը պարտավոր է նախ ապահովել բավարար անվտանգության և սպառազինություն, որպեսզի մեր զինվորները գերի չընկնեն։ Գերիների դիմաց տարածքներ կամ քարտեզներ տալը ավելին է, քան պետական դավաճանությունը․ գերիները պետք է վերադարձվեն՝ համաձայն միջազգային նորմերի և մարդու իրավունքների կոնվենցիաների։ Պատերազմից անցել է ավելի քան մեկ տարի, մենք առ այսօր չունենք կառուցված առաջնագիծ։ Սա հատուկ նպատակային քաղաքականություն է․ այնպիսի տպավորություն է, թե արվել և արվում է ամեն ինչ, որ մենք անընդհատ ունենանք գերեվարված զինվորականներ, ու հետո նրանց վրա սակարկություններ սկսենք։

Եթե ի սկզբանե մերժվեր գերիների դիմաց քարտեզների գործարքը, միգուցե այսօր արդեն Բաքուն այդքան էլ շահագրգիռ չլիներ գերեվարվածներ պահելու հարցում։ Ալիևը հասկացել է, որ այս մեխանիզմն աշխատում է, հետևաբար մինչև վերջ փորձելու է գերիներ վերցնելու տարբերակով հարցեր լուծել։ Դե իսկ Փաշինյանին էլ հավանաբար, գերիների գործոնը պետք է, որ չասեն՝ դավաճան է։ Հիշում եք՝ մի ժամանակ էլ ասում էր՝ գերիները մեզ կներեն մի ամիս կամ երկու ամիս ավելի Բաքվի բանտերում մնալու համար։ 

Հայկ Դավթյան