Մոսկվայից ասում են՝ ՀՀ սահման չկա, ուրեմն՝ Հայաստան չկա. ո՞րն է «թավիշի» պատասխանը

Կեսգիշերից, Կապան-Ճակատեն ավտոճանապարհի ադրբեջանական վերահսկողության տակ գտնվող հատվածում սահմանային և մաքսային հսկողություն իրականացնելու նպատակով ադրբեջանական կողմը տեղակայել է ևս մեկ անցակետ, երեկ տեղեկացրեց Ազգային անվտանգության ծառայությունը: Նրանք նաև հայտնել են, որ համապատասխանաբար հայկական կողմը «հայելային եղանակով նշված ավտոճանապարհին նույնպես կտեղակայի սահմանային ու մաքսային հսկողության կետեր։ Իսկ տվյալ հատվածում այլընտրանքային ավտոճանապարհը պատրաստ կլինի մինչև սույն տարեվերջ»:

Հիշեցենք, որ երեք օր առաջ Հայաստանի իշխանությունը հայտարարեց, որ ադրբեջանական կողմը որոշել է Գորիս-Կապան ճանապարհի՝ իրենց կողմից վերահսկվող` Էյվազլիի հատվածում մաքսային ու անձնագրային հսկողություն իրականացնել նաև Հայաստանի քաղաքացիների և բեռների նկատմամբ։ Ադրբեջանում օգոստոսից ճանապարհի այդ հատվածում մաքսային տուրքեր է գանձում իրանցի վարորդներից։ Պաշտոնական Երևանը նաև հայտարարել է, որ մենք նույնպես ըստ անհրաժեշտության մաքսային, անձնագրային հսկողության կետեր կտեղադրենք, իսկ այդ հատվածով երթևեկող քաղաքացիներին վարչապետը հորդորում է օգտվել Կապան-Աղվանի-Տաթև-Հալիձոր-Շինուհայր Մ2 ճանապարհից, որը շահագործման է հանձնվել նախորդ շաբաթ։

ArmLur.am-ը զրուցել է ռուս վերլուծաբան Մոդեստ Կոլերովի հետ: Նրան հարց են ուղղել, որ հայ-ադրբեջանական սահմանին անցակետեր են տեղադրվել Ադրբեջանի կողմից և իրադրության սրման է գնում ադրբեջանական կողմը, ի՞նչ սպասել այս իրավիճակում: «Ադրբեջանը չի դադարեցրել և չի դադարեցնի Հայաստանի տարածքների փուլային էքսպասնսիան և զավթողական քաղաքականությունը: Այս պահին նրանց նպատակը Զանգեզուրն ու Նախիջևանի հետ տարածքային ամբողջականությունն է, որին էլ նրանք ցանկանում են հասնել»:

Ռուսական կողմի դիրքորոշումն այս հարցում ո՞րն է, հարցին, նա պատասխանում է. «Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև այդ հատվածում պաշտոնական սահման չկա: Այդ պատճառով այդ սահմանների պաշտպանությունը Հայաստանի գործն է: ՌԴ-ն չի կարող պաշտպանել մի սահման, որը նույնիսկ ճանաչված չէ, դելիմիտացված ու դեմարկացված չէ: Միևնույն ժամանակ նկատենք, որ Ադրբեջանի նկրտումները երբեք չեն ավարտվի, նրանք պատերազմ ցանկանում են, սակայն Հայաստանը դրան պատրաստ չէ: Պետք է արագ իրականացնել դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի գործընթաց»:

Ապա նա հավելում է. «Կամ պետք է երկկողմանի լինի այդ գործընթացը, կամ էլ միակողմանի հնարավոր է սեփական ուժերով կահավորել այդ հատվածը: Կարևոր է նաև Հայաստանի խորքում ճանապարհների կառուցումը, որոնք կարող են այլընտրանք լինել: Ինչ վերաբերում է դելիմիտացիային և դեմարկացիային, ապա նկատենք, որ Երևանն անգամ պաշտոնապես ասում է, որ սահմանի պաշտոնական որոշման գործընթացը դեռ չի սկսվել և չի ընթանում: Ինչ վերաբերում է «3+3» ֆորմատին, որի մասին շատ է խոսվում, դա ընդամենը ուտոպիա է: Պետք է ժամ առաջ սկսել սահմանագծման և սահմանազատման աշխատանքներ»:

Այսինքն, ինչ է ստացվում, ռուս մեկնաբանը ասում է՝ Ադրբեջանը շարունակելու է առաջանալ ՀՀ տարածքում, դա նորմալ է: Որպեսզի ավելի առաջ չգնան՝ պետք է սահմանները որոշեն:

Ինչ է տեղի ունեցել իրականում. Նոյեմբերի 9-ին եռակողմ հայտարարություն չստորագրվեց, Փաշինյան-Պուտին-Ալիև հանդիպում չկազմակերպվեց, քանի որ որոշվեց խնայել Փաշինյանին, գործել առանց ստորագրության:

Հիմա Ադրբեջանը ինչ է անում՝ ՀՀ տարածքում սահմանազատում է իրականացնում՝ Հայաստանին կանգնեցնելով փաստի առաջ:

Սա անսպասելի՞ է Փաշինյանի իշխանության համար... Իհարկե՝ ոչ: Եթե անգամ Փաշինյանը Պաշտպանության նախարար փոխի, իբր նա է պատասխանատուն տեղի ունեցածի՝ սա շարունակական գործընթաց է լինելու, Ադրբեջանն իր պատկերացրած սահմաններն է գծում, անկախ նրանից, թե ով է ՀՀ-ում պաշտպանության նախարար:

Ընդ որում, ռուս մեկնաբանը, ինչպես ԼՂ-ում պատերազմի դեպքում էին ասում, որ Լեռնային Ղարաբաղը ճանաչված չէ, հետևաբար Ռուսաստանը չէր կարող ներգրավել 44-օրյա պատերազմում, հիմա փաստորեն, ռուս մեկնաբանը ասում է Ռուսաստանը չի կարող օգնել Հայաստանին, քանի որ Հայաստան պետության սահմանները որոշված չեն:

Իսկ կարո՞ղ է Հայաստան պետություն էլ չկա՞...

Իսկ Ռուսաստանը ո՞ր Հայաստանի ռազմավարական դաշնակիցն է, որին համաձայնագրերով է պարտավոր պաշտպանել: Թե հիմա էլ ՀՀ պաշպանության համար սահմաններն են պակասում...

Բայց այս ամենում իհարկե, կարևոր է, թե Հայաստանի ներքաղաքական դաշտի արձագանքը ո՞րը պետք է լինի: Լինելո՞ւ է համախմբում ընդդեմ Հայաստանի պետության տարածքների օտարման: Փաշինյանի իշխանությունների պլանները ձախողող լինելո՞ւ է, քաղաքական դաշտը համախմբվելո՞ւ է, թե՞ ոչ:

Մետաքսյա Շալունց