Նոր դատավճռից առաջ․ Կրեմլից հուշում են, բայց չեն պարտադրում

Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը ՌԻԱ Նովոստիի հետ զրույցում մեկնաբանել է Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների առաջիկա բանակցությունների մասին տեղեկությունները։

«Եթե նման պայմանավորվածություն ձեռք բերվի, մենք այդ մասին ժամանակին կտեղեկացնենք»,- ասել է նա։ Ռուսական գործակալությունը, հոկտեմբերի 23-ի առավոտյան վկայակոչելով իր աղբյուրին, հայտնել էր, որ Վլադիմիր Պուտինի, Նիկոլ Փաշինյանի և Իլհամ Ալիևի եռակողմ հանդիպումը կարող է կայանալ նոյեմբերի առաջին տասնօրյակում Մոսկվայում, որի արդյունքում նախատեսվում է նոր եռակողմ հայտարարություններ ստորագրել։ Հատկանշական է, որ Հայաստանի ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Վահան Հունանյանը, մեկնաբանելով լրատվամիջոցներից ստացված հարցերը, նշել է, որ այս պահի դրությամբ՝ Հայաստանի վարչապետի և Ադրբեջանի նախագահի միջև որևէ հանդիպում նախատեսված չէ։ Նա տեղեկացրել է, որ կան տարբեր ֆորմատներով տարբեր հանդիպումների առաջարկներ, որոնք քննարկման փուլում են:

«Ուզում եմ նաև ընդգծել, որ այս թեմայի շուրջ որոշ շրջանակների տարածած լուրերը ակնհայտ սադրիչ բնույթ ունեն և իրականությանը չեն համապատասխանում: Իրավիճակի մեջ ճիշտ կողմնորոշվելու համար խորհուրդ կտայի ուսումնասիրել 2021 թվականի հունվարի 11-ի մոսկովյան եռակողմ հանդիպմանը նախորդած լուրերը, պնդումները, «բացահայտումները», ծանոթանալ հանդիպման արդյունքներին ու բովանդակությանը և հետահայաց վերլուծել, թե որքանո՞վ էին համապատասխանում հանդիպումից առաջ տարածվող լուրերը իրականությանը»,- նշել է Վահան Հունանյանը:

ԱԳՆ մամուլի խոսնակը հիշեցրել է, որ վարչապետ Փաշինյանը մի քանի անգամ հայտարարել է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը պատրաստ է բարձր և բարձրագույն մակարդակով վերսկսել Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորման շուրջ բանակցություններն Ադրբեջանի հետ՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության շրջանակներում և մանդատի ներքո: Միևնույն ժամանակ 2021 թվականի հունվարի 11-ի հայտարարության հիման վրա՝ Հայաստանը ներգրավված է եռակողմ (Հայաստան, Ռուսաստան, Ադրբեջան) աշխատանքային քննարկումներում, որոնք վերաբերվում են տարածաշրջանի տրանսպորտային կոմունիկացիաների ապաշրջափակմանը: 2021 թվականի մայիսից ի վեր եռակողմ ֆորմատով քննարկվել է նաև ՀՀ տարածքից ադրբեջանական զինված ուժերի ստորաբաժանումների դուրսբերումը ու Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանների դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի գործընթացի հնարավոր մեկնարկի գաղափարը, որը մինչ այս պահը կյանքի չի կոչվել:

Սահմանների դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի, ինչպես նաեւ տարածաշրջանային կոմունիկացիաների բացման հարցում խորհրդատվական օժանդակություն ցուցաբերելու պատրաստակամություն են հայտնել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մյուս երկու համանախագահող երկրները՝ ԱՄՆ-ն և Ֆրանսիան, ինչպես նաև Եվրամիությունը: «Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը վերը նշված օրակարգի մասին հայտարարել է դեռ ամիսներ առաջ և հետևողական է լինելու դրա առաջմղման, Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի շահերը պաշտպանելու, տևական խաղաղություն և կայունություն հաստատելու հարցում»,- նշել է Վահան Հունանյանը:

Պուտինի Փաշինյանի ու Ալիևի նախորդ հանդիպումը կայացել է Մոսկվայում այս տարվա հունվարին։ Գրեթե 4 ժամ տևած բանակցություններից հետո ընդունվեց եռակողմ հայտարարություն՝ տրանսպորտային տարածաշրջանում բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային հաղորդուղիների ապաշրջափակման վերաբերյալ, ինչը բխում է 2020-ի նոյեմբերի 9-ի կապիտուլացիոն ակտից։
Այս կարգի արտահոսքը, հատկապես ռուսական աղբյուրներից, պատահական լինել չի կարող։ Ըստ էության և՛ Պուտինի խոսնակը և՛ ՀՀ ԱԳ խոսնակը չեն բացառել հանդիպման հավանականությունը, ավելին՝ հայկական կողմը անգամ հիմքերն է ներկայացրել, որոնք կարծես անխուսափելի են դարձնում նոր հանդիպումը։ Տխրահռչակ սահմանազատումն ու դելիմիտացիան հավերժ ձգվել չեն կարող։ Ադրբեջանն այժմ ուժեղ դիրքերում է և փորձելու է ստանալ առավելագույնը՝ վերջնական փաստաղթի տեսքով։ Նոյեմբերի 9-ից ու հունվարի 11-ից հետո հայկական կողմը նոր տարածքներ է զիջել։ Ի՞նչ նոր փաստաթուղթ են դնելու սեղանին նոյեմբերի 9-ից մեկ տարի անց՝ պարզ չէ։ Որևէ նախադրյալ չկա, որ նոր փաստաթղթերը կարող են հայանպաստ լինել։ Մենք այս անգամ կանգնած ենք ՀՀ տարածքից որոշ հատվածներ հանձնելու պատմական դատավճռի նախաշեմին։

Նիկոլ Փաշինյանը հերթական անգամ, ըստ որոշ լուրերի, միգուցե հենց նոյեմբերի 9-ին իր թշվառ ստորագրությունը կդնի հայրենիքը հանձնելու թղթի տակ։ Կա պնդում, որ Փաշինյանն այլ ելք չունի, ստիպված է ստորագրել այն, ինչ իրեն առաջարկվում է։ Տարբերակ միշտ կա, կարելի է ուղղակի հեռանալ, եթե ի շահ պետության լուծում գտնելը վեր է ուժերից։ Կրեմլի տեղեկատվական արտահոսքը թերևս հուշում է Փաշինյանի համար։

Հայկ Դավթյան