Իրանի նախազգուշացումը ԼՂ հարցով

Ղարաբաղյան հակամարտությունում Իսրայելի ներգրավվածությունը կհանգեցնի բացասական հետևանքների՝ հայտարարել է Իրանի մեջլիսի խոսնակ Ալի Լարիջանին Սեուլում Եվրասիայի երկրների խորհրդարանների նախագահների հանդիպման շրջանակում իր հայ գործընկեր Արա Բաբլոյանի հետ հանդիպման ընթացքում։ Լարիջանին վստահություն է արտահայտել առ այն, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտությունը պետք է լուծվի առանց արտաքին միջամտության։ Հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկել են նաև Հայաստանի ու Իրանի պատրաստակամությունն էներգետիկայի, տարանցման և տրանսպորտի ոլորտներում համագործակցության ընդլայնման հարցում։ Լարիջանիի խոսքով՝ դրա հետ կապված անհրաժեշտ է շուտափույթ իրականացնել էլեկտրակայանների և Հայաստան-Իրան էլեկտրահաղորդալարերի շինարարության համաձայնագիրը։ Լարիջանին ընդգծել է նաև Արաքս գետի ախտահանման համար աշխատանքային խմբի ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Իսրայելն, ինչպես հայտնի է, հանդիսանում է Ադրբեջանի սպառազինության հիմնական մատակարարը։ Բացի այդ, Երուսաղեմը բազմիցս հայտարարել է ղարաբաղյան հակամարտությունում Բաքվի դիրքորոշմանն աջակցելու մասին, և մեղմ ասած` Հայաստանի հետ հարաբերությունները ոչ բարեկամական են: Պաշտոնական Թեհրանի դիրքորոշումն անփոփոխ է: Մշտապես` անգամ ղարաբաղյան պատերազմի թեժ շրջանում` Իրանը ձգտել է միջնորդ հանդիսանալ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև: Ավելին` Թեհրանը մշտապես դեմ է եղել պատերազմի բռնկմանը և խաղաղապահների տեղակայմանն այս տարածաշրջանում: Բայց այստեղ կա նաև այլ հանգամանք. Թեհրանին, մեղմ ասած, դուր չի գալիս Ադրբեջան-Իսրայել հարաբերությունների խորությունը, ավելին` այդ հարաբերությունների համատեքստում հնարավոր ազդեցությունը Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի նկատմամբ: Այդ է թերևս պատճառը, որ Թեհրանն այս վերջերս բավական հստակ է արտահայտվում ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորման առնչությամբ` ցույց տալով դժգոհությունն այս համատեքստում ԼՂ խնդրի վերաբերյալ: Իսկ Իսրայելի հետ պաշտոնական Երևանի հարաբերությունների մակարդակն էլ իր հերթին գոհացուցիչ չէ: Հաշտվել մտքի հետ, թե Իսրայելն Ադրբեջանի ջերմ հարաբերություններ ունի, հետևաբար`մենք ձեռքերս ծալած պետք է նստենք, դա էլ ճիշտ չէ: Պետք է աշխատել` հնարավորինս չեզոքացնել ադրբեջանա-իսրայելական դիրքորոշումները գոնե ԼՂ հարցում: Ի դեպ, օրերս ուշագրավ էր մի տեղեկատվություն: Այս օրերին Արցախում էր Իսրայելցի քաղաքագետ, հասարակական գործիչ Ավիգդոր Էսկինը, որը հանդիպել է ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանի հետ։ Նրանք քննարկել են հայ-իսրայելական քաղաքական և հանրային կապերի ակտիվացման հարցեր և համագործակցության հեռանկարներ։ Ավիգդոր Էսկինը նշել է, որ Իսրայելն ունի փորձ և ցանկություն աշխատելու հայկական երկու պետությունների հետ, և իրեն չի հետաքրքրում, թե դրան ինչպես կարձագանքի Ադրբեջանը։ Էսկինի խոսքով, կարևոր է, որ աշխարհում Արցախի մասին իմանան ոչ միայն հակամարտության կոնտեքստում, այլև ճանաչեն որպես հայ ժողովրդի բնօրրան, պատմական, տնտեսական, զբոսաշրջային, արժեքային համակարգ ունեցող երկիր, որտեղ ապրում է հրաշալի ժողովուրդ։ Հրեա գործիչը կոչ է արել կազմակերպել հայկական երկու պետություններում կազմակերպել հայրենադարձության մեծ ծրագիր` հայ մնալու համար պետք է ապրել Հայաստանում խորագրով։ Իսրայելցի քաղաքագետը նշել է, որ իր համար իսկական բացահայտում է Արցախը, «այստեղ մարդկանց աչքերում բարեկամություն ես տեսնում, չկա ագրեսիա, նրանք պետություն են կառուցում» ասել է Ավիգդոր էսկինը։ Նրան նաև հյուրընկալել են Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովում: Նա նշել է, որ Արցախ է ժամանել այն ավելի մոտիկից ճանաչելու, արցախցիներին ավելի լավ հասկանալու, ինչպես նաև այցից ստացած տպավորությունները իր հայրենակիցների հետ կիսվելու համար: «Ես եկել եմ այստեղ ոչ թե ինչ-որ բան պատմելու, այլ հիմնականում սովորելու համար: Հայ ժողովուրդը, որ մարդկությանը բազմաթիվ հայտնի մարդիկ է տվել, արժանի է մեծ ուշադրության և հարգանքի, նրա փորձը պետք է իմաստավորվի ողջ մարդկության կողմից»,- նշել է Ավիգդոր Էսկինը: Այնպես որ` Իսրայելի հետ, թեև բարդ, բայց հետևողական աշխատանքի դեպքում, կարելի է որոշակի փոփոխությունների հասնել այդ երկրի դիրքորոշումների հարցում: Պարզապես պետք է նպատակ ունենալ ոչ բարեկամական երկրների հետ աշխատելու ուղղությամբ: Մետաքսյա Շալունց