Հայաստանի սահմանի դիվանագիտական «պայթյունը»

Իրանի արտաքին գործերի նախարարության մամուլի քարտուղար Սաիդ Ղաթիբզադեն, ճեպազրույցում անդրադարձել է Գորիս-Կապան ճանապարհի մի հատվածի՝ Ադրբեջանի կողմից շրջափակմանը:

«Իրանը մեծ նշանակություն է տալիս հարևան երկրների տարածքային ամբողջականությանը»,-Ղաթիբզադեի խոսքը մեջբերում է mehrnews.com-ը: Նա նաև ընդգծել է, որ տարածաշրջանային համագործակցությունը տարածաշրջանում զարգացման, խաղաղության և կայունության հիմքն է:

Թեհրանից նման արձագանքը առավել քան ուշագրավ է, որովհետև վերջին օրերին համացանցում տեղեկություններ են տարածվում, որ Իրանը Ադրբեջանի հետ սահմանին զորավարժություններ է անցկացնում: Իրանի զինված ուժերը զգալի կենդանի ուժ ու տեխնիկա են տեղափոխում Ադրբեջանի հետ սահման, որտեղ լայնածավալ զորավարժություններ են նախատեսված Արաքս գետի հովտում, գրեց Военный обозреватель (ռազմական մեկնաբան) տելեգրամյան ալիքը:

Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ Իսրայելի պաշտպանության նախարար Բենի Գանցը հայտարարել էր, թե Իրանն իր տարածքում զինյալներին սովորեցնում է անօդաչու թռչող սարքեր կառավարել ու խոցող ռազմական սարքերից օգտվել։ Նախարարի խոսքով ՝ այդ ուսումնական հաստատությունների հիմնական մասը տեղակայված են Կաշենի օդանավակայանի տարածքում: Ըստ նրա, այստեղ վերապատրաստվում են զինյալներ Եմենից, Սիրիայից, Իրաքից ու Լիբիայից:

Մյուս կողմից, մի քանի օր է՝ Գորիս-Կապան ավտոճանապարհի Որոտանի հատվածում ադրբեջանական ոստիկանական անցակետ է հայտնվել: Բացի այդ, Գորիս-Կապան ճանապարհի Որոտանի հատվածում ադրբեջանական անցակետի ոստիկանները զինծառայողներին (Որոտանի տարածքի սահմանապահ զորքերին) հաց հասցնող քաղաքացիական ավտոմեքենա են կանգնեցրել։ Ադրբեջանցիները ստուգումներ են իրականացնում և մաքսատուրք են գանձում իրանցի վարորդներից։ Այս ամենն ակնհայտորեն մտահոգում ու նյարդայնացնում է հարևան Իրանին, և եթե Հայաստանի իշխանությունները խոսում են Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հետ խաղաղություն հաստատելու հնարավորություններից, ապա Իրանում հստակ գիտակցում են, թե ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիայի միջոցով ինչ վտանգ կարող է առաջանալ Ադրբեջանից՝ Իրանից:
Խորհրդային միության քարտեզների համաձայն Հայաստանի Գորիս-Կապան ճանապարհի երկու հատվածները պատկանում են Ադրբեջանին, սակայն համաձայնություն է ձեռք բերվել, որ մինչև սահմանազատման գործընթացի սկսվելը փոխադրամիջոցները առանց արգելքի երթևեկեն, լրագրողներին ասել է Հայաստանում Իրանի դեսպան Աբբաս Բադախշան Զոհուրին։ «Ինչպես գիտեք, Գորիս-Կապան ճանապարհի որոշ հատվածներում ադրբեջանցի ոստիկաններն ու սահմանապահները արդեն մի քանի օր է կանգնեցնում են իրանական բեռները Հայաստան տեղափոխող վարորդներին, որպես մաքսատուրք որոշակի գումարներ են գանձում իրանցի վարորդներից։ Ադրբեջանցիները օտարերկրյա տրանսպորտային միջոցներից մուտքի ու ելքի համար գանձում են ճանապարհային հարկ», - ասել է դեսպանը։

Նրա խոսքով, իրանական կողմը, այդ թվում՝ դեսպանատունը ջանքեր է գործադրում, որպեսզի այս հարցը հնարավորինս շուտ լուծում ստանա։ «Հայաստանի կառավարությունից ակնկալում ենք, որ Սյունիքում այլընտրանքային ճանապարհը շուտ կկառուցվի, խոսքը Տաթևի ճանապարհի մասին է, և իրանցի վարորդները բեռնափոխադրումները այս ճանապարհով անվտանգ և ապահով պայմաններում կկատարեն», - նշել է դեսպանը։

Այլ կերպ ասած՝ Թեհրանն ավելի հստակ է գիտակցում ու արձանագրում, թե կենսական ինչ նշանակություն ունի այդ ճանապարհները Հայաստանի ու Իրանի համար, քան Հայաստանի «թավշյա» իշխանությունը:

Պաշտոնական Թեհրանի համար սա ամենաբացասական ընթացքն էր, որը կարելի էր պատկերացնել, երբ այսօր արդեն Իրանի արտաքին գործերի նախարարության մամուլի քարտուղարի մակարդակով անդրադարձ է կատարվում Գորիս-Կապան ճանապարհի մի հատվածի՝ Ադրբեջանի կողմից շրջափակմանը ու նշվում, որ Թեհրանը մեծ նշանակություն է տալիս հարևան երկրների տարածքային ամբողջականությանը:

Ինչպես նկատում ենք, հարևան Իրանում ավելի հստակ են պատկերացնում ու արժևորում Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը, քան՝ Հայաստանի իշխանությունները:

Եվ ինչն է հետաքրքրական՝ այսքանն ասվում է Իրանից, որտեղ սովորաբար բավական զգույշ են, զուսպ, մշտապես դիվանագիտորեն են գնահատականներ տալիս...

Մետաքսյա Շալունց