Թուրք-ադրբեջանական դաշինքի հաղթանակը. ԱՄՆ-ը ուշացած հայ-ադրբեջանական «լուծում» կբերի

Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով ԱՄՆ պետքարտուղարի օգնականի պաշտոնակատար Ֆիլիպ Ռիկերը հունիսի 6-13-ը կայցելի Թբիլիսի, Երևան և Բաքու` երկկողմ և տարածաշրջանային գերակայությունները խթանելու և տարածաշրջանում ժողովրդավարական և տնտեսական զարգացմանը ԱՄՆ-ի աջակցությունը հայտնելու համար:

Պետդեպարտամենտի հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ Հայաստանում և Ադրբեջանում Ռիկերը կհանդիպի կառավարության, քաղաքացիական հասարակության և գործարար դաշտի առաջնորդների հետ` քննարկելու երկկողմ գերակայությունները և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը վերաբերող հարցեր: Իսկ Վրաստանում էլ նախատեսված է փոխպետքարտուղարի պաշտոնակատարի հանդիպումները կառավարության, ընդդիմության և քաղաքացիական հասարակության ղեկավարների հետ` քննարկելու ապրիլի 19-ի` կուսակցությունների միջև համաձայնագրի լիակատար կատարման ընթացքը, ինչպես նաև Ռուսաստանի կողմից Վրաստանի վրա շարունակվող ագրեսիան և բռնազավթումը:

Շատերն էին կանխատեսել, որ Բայդենի՝ նախագահի պաշտոնը ստանձնելուց որոշ ժամանակ արդեն ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը մեր տարածաշրջանում կամաց-կամաց կերևա: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող ԱՄՆ-ն, ըստ ամենայնի, կսկսի ավելի ակտիվանալ:

Օբամայի, Թրամփի ղեկավարման տարիներին, մի տեսակ ընդունված էր համարել, որ ԱՄՆ-ը Հարավային Կովկասում Ռուսաստանին է թողել իր ազդեցությունը պահպանելու գործը, և Վաշինգտոնին առանձնապես հետաքրքիր չէ Հարավային Կովկասը: Քիչ թե շատ՝ Վրաստանն է, որի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու ձգտումն առանձնապես այդպես էլ չի ընդունվում ՆԱՏՕ-ականների կողմից:

Ինչևէ ԱՄՆ պետքարտուղարի օգնականի տարածաշրջան այցը վկայում է այն մասին, որ Վաշինգտոնը ակտիվացնում է իր քաղաքականությունը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում, և Հարավային Կովկասի նկատմամբ ոչ միայն ուշադրություն է մեծանալու, այլև կոնկրետ հստակ քաղաքական նոր դրսևորումներ:

Իհարկե, Եվրոպայի և Ասիայի հարցերով պետքարտուղարի օգնականի պաշտոնակատար Ֆիլիպ Ռիկերի այցը տարածաշրջան առավելապես ճանաչողական կլինի։ Բայդենի վարչակազմը համարվում է նոր, նրա ադմինիստրացիան պետք է ցույց տա, թե որոնք են ամերիկյան վարչակազմի քաղաքական սկզբունքները, թե որքան է նախաձեռնողական լինելու Վաշինգտոնը մեր տարածաշրջանում և ինչպես նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափում։

Առաջիկայում Բայդեն-Պուտին հանդիպումն է, որը կարող է դրական ազդեցություն ունենալ տարածաշրջանային կայունության առումով: Կախված այն բանից, թե ինչ որոշման կհանգեն Բայդենն ու Պուտինը, պարզ կդառնա, թե ինչ քաղաքականություն կլինի Հայաստանի ու Ադրբեջանի հանդեպ: ԱՄՆ-ից ժամանող պաշտոնյան, այսպես ասած՝ իր «լուծումն» է բերելու, թե ինչպես են պատկերացնում այս տարածաշրջանում խաղաղության հաստատումը:

Նկատենք, որ հունիսին նախատեսված է ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի հետ նախատեսված հանդիպման մասին: Դա կլինի երկու առաջնորդների առաջին հանդիպումն ամերիկյան նախագահական ընտրություններից հետո:

Խաղաղությունը բոլոր գերտերություններին է անհրաժեշտ: Հենց դրա պատճառով էլ թուրք-ադրբեջանական տանդեմը շտապում էր, որպեսզի մինչև Բայդենի՝ նախագահի պաշտոն ստանձնելը ուժով լուծի Արցախի խնդիրը: Այդպես էլ վարվեցին, իսկ Փաշինյանի «թավշյա» իշխանությունը աշխարհաքաղաքական առումով համընկավ Էրդողանի ու Ալիևի ծրագրերի ու նպատակների բավարարման փուլի հետ:

Ի դեպ, փաստորեն, Երևան այցելելիս ամերիկյան վարչակազմի բարձրաստիճան պաշտոնյան չի կարող բանակցել մեր երկրի ԱԳ նախարարի հետ, քանի որ ՀՀ արտգործնախարարի պաշտոնակատարը հրաժարական է տվել։ Գումարած դրան՝ ՀՀ Արտաքին գործերի փոխնախարար ԱՄՆ-ի գծով նույնպես հրաժարական է տվել։ Սա իսկապես լուրջ խնդիր է: Պաշտոնական Երևանն ըստ արժանվույն չի ընդունելու ամերիկացի բարձրաստիճան պաշտոնյային:

Ստացվում է, միայն Փաշինյանն է բանակցելու, պայմանավորվածություններ ձեռքբերելու ամերիկացի պաշտոնյանի հետ:

Մետաքսյա Շալունց