44-օրյա պատերազմում գլխավոր թուրք հրամանատարի գաղտնազերծումը

Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարը 13 կետով անդրադարձել է ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի հայտարարությանը, որով Սպիտակ տան ղեկավարը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը: Ըստ Ermenihaber-ի Աքարը, կրկնելով Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության մասին առաջ քաշվող թեզերը և նույնաբովանդակ հայտարարությունները, նորից հնչեցրել է ժխտողական թեզեր պարունակող անհիմն պնդումներ։

Նա ԱՄՆ նախագահին մեղադրում է 1915-ի դեպքերի վերաբերյալ ցեղասպանություն բառի կիրառմամբ պատմական իրողությունները հերքելու և նենգափոխելու մեջ, ապա խորհուրդ տալիս, որպեսզի այդ տերմինը կիրառողները աշխարհի և իրենց պատմությանը նայեն:

«Ի՞նչ է փոխվել 2020թ.հետո, որից առաջ այս արտահայտությունը չէր կիրառվում: Ամերիկայի ողջամիտ ժողովուրդն այս հարցում ի՞նչ է մտածում», հարցնում է Թուրքիայի ՊՆախարարը, ու հավելում, որ անընդունելի և անօգուտ է պատմությունից թշնամանք քաղել և նոր հակադրություններ ստեղծելը. «Պատմական իրադարձությունները չպետք է օգտագործվեն որպես հաշվեհարդարի և բախման գործիք, չպետք է քաղաքականացվեն: Նման մթնոլորտի ստեղծումը բացասաբար կազդի տարածաշրջանի խաղաղության, մասնավորապես Թուրքիա-Հայաստան և թուրք-հայկական հարաբերությունների վրա: Մեր տարածաշրջանի խաղաղությունը և անդորրը ոչ թե Հայկական սփյուռքի և նրան սեփական շահերի համար օգտագործող երկրների, այլ մեր՝ տարածաշրջանի երկրների, Թուրքիայի և Հայաստանի համատեղ/ընդհանուր խնդիրն է»:

Թուրքիան արդեն քիչ է մնում բացեիբաց հայտարարի՝ «թողե՛ք Փաշինյանի հետ բարեկամություն անենք, ի՞նչ եք խանգարում... Չե՞ք տեսնում՝ ուզում ենք բարիշել...»:
Ինչպես միշտ պաշտոնական Անկարան կրկնում է իր տեսակետը, թե՝ «1915-ի դեպքերի վերաբերյալ քննարկումները ոչ թե քաղաքական գործիչները, այլ պատմաբանները պիտի անեն ու Թուրքիան ակնկալում է երրորդ երկրներից, այդ թվում ԱՄՆ-ի պես դաշնակից պետությունից:

Բանը հասավ նրան, որ Թուրքիայի Պաշտպանության նախարարն արդեն ԱՄՆ-ին մեղադրում է անհեթեթ, տգետ և ապագան ոչնչացնող քայլ իրականացնելու մեջ՝ որով Վաշինգտոնը տեղի ունեցածը ցեղասպանությունը որակեց։

Վերջում էլ թուրք պաշտպանության նախարարը արձանագրում է՝ «Այս սխալը պետք է ուղղել»:

ԱՄՆ-ի ուղղությամբ Անկարայից, վստահաբար կլինեն ճնշումներ, որպեսզի Բայդենը այսպես ասած՝ հետ կանգնի իր դիրքորոշումից:

Այդ ուղերձով չի լուծվել իրավական հետևանքների հարց՝ Թուրքիայից ԱՄՆ-ն ի՞նչ է ակնկալում, բացի այն, որ հայերի ու թուրքերի միջև տեղի ունեցածը որակում է Ցեղասպանություն: Իսկ Թուրքիայից պահանջելո՞ւ են ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, և եթե Անկարան շարունակում է հերքել, ապա դա ինչ վիճակ է ստեղծում:

Վաշինգտոնի դիրքորոշման առումով երեկ որոշակի հստակություն է մտցրել ԱՄՆ դեսպան Լին Թրեյսին՝ «Ազատությանը» տված հարցազրույցում: «Ինչ վերաբերում է իրավական հետևանքներին, Հայոց ցեղասպանությունը տեղի է ունեցել է ունեցել 1915 թվականին։ Ցեղասպանության վերաբերյալ կոնվենցիան ընդունվեց 1951 թվականին, և մեր ընկալումն այն է, որ իրավական տեսանկյունից կոնվենցիան հետադարձ ուժով չի կիրառվում։ Դա իրավական հետևանքների առումով», - ասել է դեսպանը:

Իսկ Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ հարաբերություններին Թուրքիայի հետ, Թրեյսին նշել է, որ Թուրքիան ԱՄՆ-ի կարևոր դաշնակիցն է ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում։ «Այնուհանդերձ, Բայդենի վարչակազմը շատ հստակ հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի միջև եղած տարաձայնությունները պետք է արդյունավետ կերպով կարգավորվեն», - ասել է դեսպանը:

Մետաքսյա Շալունց