Պարտքի վտանգավոր շեմը հատած

Ֆինանսների նախարար Ատոմ Ջանջուղազյանը, նախորդ շաբաթ, կառավարությունում 2020 թվականի պետական բյուջեի կատորողականի ներկայացման ժամանակ, հայտարարել է, որ պետական պարտք–ՀՆԱ հարաբերակցությունը կազմել է 63.5 տոկոս։ Սա այն դեպքում, երբ 60 տոկոսը պետության համար արդեն իսկ համարվում է ռիսկային ցուցանիշ պետության համար, ինչը արձանագրված է նաև պետական պարտքի մասին ՀՀ օրենքում։
Ըստ ֆինանսների նախարարի՝ կառավարությունը պետք է ձգտի առաջիկա 5 տարիներին վերադառնալ 60 տոկոսից ցածր շեմին։
Անդրադառնալով բյուջեի հիմնական ցուցանիշները՝ Ջանջուղազյանը նշել է, որ 2020 թվականին Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի եկամուտները կազմել են 1 տրիլիոն 560 մլրդ 655մլն 340 հազար դրամ, ծախսերը` 1տրիլիոն 894 մլրդ 647 մլն 93 հազար դրամ, բյուջեի դեֆիցիտը` 333 մլրդ 991 մլն 752 հազար դրամ: Ի սկզբանե բյուջեով նախատեսված էր մոտավորապես 161 մլրդ դրամի դեֆիցիտ, մինչդեռ փաստացի ունեցել ենք շուրջ 334 մլրդ դրամի պակասուրդ, այսինքն՝ ավելի քան կրկնակի անգամ ավել նախատեսվածից։
Ատոմ Ջանջուղազյանը` շեշտել է, որ սա այն գինն է, որը կառավարությունը վճարել է կորոնավիրուսի համավարակի ու պատերազմի հետևանքով։
Ատոմ Ջանջուղազյանը նշել է, որ պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցությունը այն 2019-ի վերջին կազմում էր 50 տոկոսից ցածր, ինչը թույլ է տվել 2020-ին նոր պարտք ներգրավելու ճանապարհով պահել հարկաբյուջետային քաղաքականության տրամաբանությունը ճգնաժամի ժամանակ: «Արդյունքում ունեցանք ավելի մեծ դեֆիցիտ, քան ծրագրավորված էր: Սկզբում ունեինք բյուջեի 2,3 տոկոսի չափով սպասվող դեֆիցիտի մեծություն, փաստացի ունեցանք մոտ ՀՆԱ-ի 5,5 տոկոսի դեֆիցիտ»,- ասել է նախարարը՝։

Հավելյալ կամ չնախատեսված դեֆիցիտը լրացվել է արտաքին պարտքի մեծացնելու միջոցով։ Ընդ որում տնտեսական տարին մեկնարկել է բավականին ոչ հուսադրող պայմաններում։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կանխատեսումով 2021 թվականին Հայաստանը կարող է ունենալ 1 տոկոս տնտեսական աճ, որի պայմաններում ՀՆԱ/Արտաքին պարտք հարաբերակցությունը չի բարելավվի, թերևս հակառակը, կարող է ավելանալ՝ մետանալով 65 տոկոսի շեմին։ Բանն այն է, որ բավականին մեծ է նաև նախկինում վերցրած պարտքերի սպասարկման բեռը, դրան գումարած նաև հետպատերազմական անխուսափելի ծախսերն ու տնտեսության մեջ ներդրումների փաստացի բացակայությունը։ Սրան ավելացրած նաև արտահերթ ընտրությունները, որոնք որպես կանոն տնտեսական կյանքում պաուզայի էֆեկտ են ունենում։
Պետական պարտք/ ՀՆԱ հարաբերակցությունն արտահայտող ցուցանիշը կարող է նվազել միայն այն դեպքում, երբ ավելանա ՀՆԱ-ն, կամ էլ ինչ-որ հրաշքով փակվի արդեն վարցված ահռելի խոշոր պարտքերը։ Երկուսն էլ այս պահին իրատեսական չեն։ Փաստացի Հայսատանն այժմ խոշոր քայլերով շարժվում է դեպի անհուսալի երկիր ճանաչվելու ճանապարհով։

Հայկ Դավթյան