Էրդողանը մխրճվել է հետխորհրդային տարածք, ռուսները «Թուրանի բանակը» միֆ են համարում

Ռուսաստանցի փորձագետներն ահազանգում են՝ Մոսկվայի նկատմամբ Անկարայի քաղաքականությունը մեղմ ասած բարեկամական չէ… Ու մինչ ռուսաստանցի պաշտոնյաները բոլոր հարթակներից հայտարարում են, թե Ղարաբաղյան պատերազմից հետո, որը հնարավոր եղավ կանգնեցնել բացառապես Ռուսաստանի նախագահի ջանքերով, Մոսկվան շարունակելու է ունենալ բարեկամական հարաբերություններ թե՛ Բաքվի, թե՛ Երևանի հետ, ռուսաստանցի լրագրողները հարցականի տակ են դնում այդ բարեկամական հարաբերությունները և տարբեր հարցեր բարձրաձայնում։

“Аргументы и факты” պարբերականը հրապարակել է Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղարի հարցազրույցը, որում կարճ անդրադարձ կա նաև Ղարաբաղյան պատերազմին։ Լրագրողը հարցնում է Դմիտրի Պեսկովին՝ արդյոք չկա՞ մտավախություն, որ Մոսկվան կորցնում է իր ազդեցությունը Հարավային Կովկասի պետությունների վրա, և որպես փաստարկ նշում է, թե Հայաստանում ներքին խառնաշփոթ է, իսկ Ադրբեջանն ավելի ու ավելի ակնհայտ ձգտում է դեպի Թուրքիա։ Պեսկովն արձագանքում է․ - «Մենք փոխադարձ հարգանքի վրա հիմնված հրաշալի վստահելի հարաբերություններ ունենք Ադրբեջանի հետ։ Հարաբերություններ, որ կարող են ունենալ շատ-շատ ասպեկտներ, որոնք ներկայացնում են փոխադարձ օգուտ։ Հայաստանի հետ նույնպես պատմականորեն լավ հարաբերություններ կան։ Մենք ունենք մեծ թվով ինտեգրացիոն գործընթացներ, որոնք Հայաստանին բավականին օգուտ են բերում։ Թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական առումով»։

Կրեմլի խոսնակն այս հարցազրույցում հերթական անգամ ընդգծում է Վլադիմիր Պուտինի դերակատարությունը։ «Ինչ վերաբերում է նրան, թե ինչ է տեղի ունեցել... Հավանաբար, Պուտինի անձնական դերը պատերազմը դադարեցնելու մեջ պետք է հիշեն բոլորը», - “Аргументы и факты” պարբերականին ասել է Պեսկովը։ Ավելի վաղ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուին ռուս լրագրողը հարցրել էր, թե արդյոք Մոսկվան չունի՞ մտավախություն «Թուրանի բանակ» կառուցելու Թուրքիայի իշխանությունների մտադրության վերաբերյալ։ Շոյգուն պատասխանել էր, թե Մոսկվան ու Անկարան թեև ունեն տարաձայնություններ, սակայն ամեն անգամ կարողանում են գտնել ընդհանուր լեզու, և որ «Թուրանի բանակի» մասին տեղեկությունը միֆ է։
Նույն տրամաբանության մեջ են Մոսկվայի՝ ռուս-թուրքական հարաբերություններին վերաբերող բոլոր հայտարարությունները, թեև փորձագետներն ահազանգում են, որ Ռուսաստանի նկատմամբ Թուրքիայի վարած քաղաքականությունը մեղմ ասած բարեկամական չէ։

Ռուսաստանի ԱԳ Նախարար Սերգեյ Լավրովը, մասնավորապես, փետրվարին հերթական նմանատիպ հարցին պատասխանելիս ասել էր․ - «Իսկ եթե խոսենք Մեծ Թուրանի՝ որպես վերազգային կառույցի մասին պատմական իմաստով, չեմ կարծում, որ Թուրքիան նման նպատակ է հետապնդում»։

Մոսկվան փորձում է նաև շրջանցել բոլոր սուր հարցերը, որ ծագում են Ղարաբաղի շուրջ հետպատերազմյան շրջանում, և փոխարենը ընդգծում է՝ կարևորն այն է, որ Պուտինի տիտանական ջանքերի շնորհիվ տարածաշրջանում այսօր խաղաղություն է, և որ Ղարաբաղում ռուսական խաղաղապահ ուժերն ապահովում են հրադադարը։
«Թուրանի բանակի» մասին տեղեկությունը միֆ է, Մեծ Թուրանի նպատակ Թուրքիան չի հետապնդում, նման հայտարարություններով Մոսկվան շարունակ ցանկանում է ցույց տալ, որ Թուրքիայի հետ հավասարը հավասարի հարաբերություններ ունի, այսինքն՝ իր հերթին էլ փաստում է Թուրքիայի, որպես տարածաշրջանային խաղացողի իր դերակատարումը:

Անցնում է ժամանակ, իսկ Անկարան մխրճվում է հետխորհրդային պետություններում իր ազդեցությամբ բոլոր ոլորտներում՝ առևտրային ու ռազմաքաղաքական: Իսկ Մոսկվան, կարծես, հաշտվում է այդ ներկայության ու ազդեցության ամրացման հետ:
Ի դեպ, Ադրբեջանի «եղբայրական» Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, պարզվեց, պատրաստվում է Շուշի այցելել: Նա երեկ հայտարարել է, որ Ռամադանից հետո պատրաստվում է այցելել Շուշի: Էրդողանն իր մտադրությամբ կիսվել է Թյուրքական խորհրդի մասնակիցների հետ: Նա նշել է, որ իրենց համար շատ կարևոր է սատարել Ադրբեջանին և մաղթել է «բոլոր հարկադիր տեղահանվածների շուտափույթ վերադարձ իրենց հողեր»:

«Չեմ կարծում, թե մեծ վտանգներ կան: Պայթյունային էֆեկտներ չենք կանխատեսում ԵԱՏՄ-ի հետ Թուրքիայի արտաքին առևտրի ակտիվության հնարավոր մեծացումից»,- այսօր «Սպուտնիկ Արմենիա» մամուլի կենտրոնում կայացած Մոսկվա-Բիշքեկ-Մինսկ-Երևան-Նուր Սուլթան տեսակամուրջի ժամանակ հայտարարել է Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի ինտեգրման և մակրոտնտեսության կոլեգիայի անդամ (նախարար), տնտեսագիտության դոկտոր Սերգեյ Գլազևը:

Վերլուծելով ԵԱՏՄ-ի և Անկարայի տնտեսական փոխհարաբերությունները, բանախոսը նկատեց, որ Անկարան առավել ակտիվ է Ղազախստանում և Ռուսաստանում`շինարարության ոլորտում: Նա միաժամանակ հստակեցրեց, որ ԵՏՄ հարավային երկրների համար, Թուրքիան մրցակից է սննդամթերքների մասով: Իսկ առհասարակ, Թուրքիայի հետ ապրանքաշրջանառությունը «սահմանների» մեջ է, ամենը կարգավորվում է համաձայնագրերով, այդ թվում` նաև Անկարա-ԵՄ:

Փաստորեն, Մոսկվան նույնիսկ տնտեսական կլանման վտանգ չի տեսնում Թուրքիայի կողմից: Մինչդեռ այդ միտումն արդեն վաղուց արձանագրել են Վրաստանում, որտեղ առևտրային, տնտեսական, շինարարական ոլորտներում Թուրքիան հզոր մոնոպոլ ու խոշոր հարկատու է դարձել: Թե ինչ ազդեցություն ունի Ադրբեջանում, կարիք չկա բացատրելու:

Հիմա Թուրքիայի ախորժակը մեծացել է այնքան, որ նրանք Ադրբեջանի հետ նոր ծրագրերի իրագործման շեմին են արդեն ղարաբաղյան պատերազմից հետո: Իսկ Ռուսաստանը, որին հաջողվեց խաղաղապահներ տեղակայել Լեռնային Ղարաբաղում, կարծես, ստիպված է բավարարվել այդքանով:

Մետաքսյա Շալունց