Նոր ապտակ «թավիշներին» ու Բայդենից հուժկու կեցվածք սպասողներին

ԱՄՆ պետական քարտուղար Էնթոնի Բլինքենը երեկ հրապարակել է արտաքին գերատեսչության կազմած Աշխարհում մարդու իրավունքների պաշտպանության 2020 թվականի զեկույցը:

Եվ ինչ, ըստ Պետդեպարտամենտի զեկույցի՝ Հայաստանում քաղբանտարկյալներ չկան:
Այդ ամենամյա փաստաթուղթը Պետական դեպարտամենտն ավանդույթի համաձայն փոխանցում է ԱՄՆ Կոնգրեսին: Ըստ «Ազատության»՝ զեկույցի հայաստանյան բաժնում կա անդրադարձ դատական համակարգի և քրեակատարողական հիմնարկների թերություններին, իրավապաշտպանների առաքելությանը, սոցիալական տարբեր խմբերի իրավունքների պաշտպանությանը և, իհարկե, Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմին:

Այստեղ, ոչ ավել, ոչ պակաս արձանագրվում է՝ «Ադրբեջանը Թուրքիայի օգնությամբ վերականգնել է հսկողությունը 1994-ին կորցրած շրջանների նկատմամբ...»
2020-ի սեպտեմբերի 27-ին սկսվել է պատերազմը, որի մեջ ներքաշվել են, մի կողմից, Հայաստանը և Հայաստանի աջակցությունը վայելող Ղարաբաղի անջատականները, և, մյուս կողմից, Ադրբեջանը, որը Թուրքիայի օգնությամբ վերականգնել է հսկողությունը 1994 թվականին կորցրած շրջանների նկատմամբ, արձանագրում է Պետդեպարտամենտը։ Պատերազմն ավարտվել է շնորհիվ Մոսկվայի միջնորդության: Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները նոյեմբերի 9-ին կնքել են եռակողմ հայտարարություն, որով տարածաշրջանում տեղակայվել են ռուս խաղաղապահները:

Ըստ Բլինքենի հրապարակած զեկույցի՝ «44 օր տևած թեժ մարտերի ընթացքում և՛ հայերը, և՛ ադրբեջանցիներն ի կատար են ածել ապօրինի մահապատիժներ, կողմերի վարած ռազմական գործողությունների հետևանքով զոհվել են խաղաղ բնակիչներ, հրետանային և հրթիռային հարվածների են ենթարկվել խաղաղ բնակավայրեր:
Հայաստանը և Ադրբեջանը հայցերով դիմել են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան: Amnesty International և Human Rights Watch կազմակերպությունները զեկույցներ են կազմել երկու կողմերի ապօրինի գործողությունների, այդ թվում՝ արգելված զինատեսակների կիրառման մասին:

Պատերազմի ընթացքում զոհվել է 75 և վիրավորվել է 167 հայ խաղաղ բնակիչ, Ադրբեջանի փոխանցմամբ՝ պատերազմի զոհ է դարձել 98 խաղաղ բնակիչ, ավելի քան 420-ը վիրավորվել է: Զեկույցում ասվում է, որ անցած տարեվերջին Ադրբեջանից Հայաստան է վերադարձել 57 հայ գերեվարված անձ, Հայաստանից Ադրբեջան է վերադարձել 14 ադրբեջանցի գերի, Կարմիր խաչի միջազգային կազմակերպությունը և միջնորդները շարունակում են ջանքեր գործադրել բոլոր գերիներին ազատելու համար:
Նախ, գնահատենք, որ թեև 2020-ին դեռ Թրամփն էր ԱՄՆ նախագահ, բայց հազիվ թե Վաշինգտոնի գնահատականները փոխվեին, եթե լիներ Բայդենը ԱՄՆ նախագահը:
Ուրեմն, ԼՂ պատերազմում հայերի նկատմամբ արգելված զենքեր, ֆոսֆորային ռումբեր օգտագործած թուրք-ադրբեջանական տանդեմը՝ հիմա արժանանում է նույնանման գնահատականի: Ստացվում է՝ երկուսն էլ արգելված զինատեսակների կիրառման մասին կիրառել:

Ավելին, Ալիևյան ռեժիմը շարունակում շուրջ 200 ռազմագերիներ պահել, իսկ ամերիկյան վարչակազմը որևէ ուղիղ մեղադրանք չի հնչեցնում Բաքվի ուղղությամբ:
Ամերիկյան վարչակազմի վերաբերմունքն էլ իր հերթին ցույց է տալիս, թե Հայաստանի նկատմամբ ինչ վերաբերմունք կա... Այսպես՝ ինքնահոսի գոյատևող, մեկուսացած պետություն, որին իշխանությունը պատերազմում պարտվելուց ու կապիտուլյացիոն փաստաթուղթ ստորագրելուց հետո ոչ հարգանք է վայելում, ոչ էլ հավասար գործընկեր համարվում:

Ու «թավշյա» թիմը հույս ունի, որ ամերիկյան վարչակազմը Հայոց Ցեղասպանությո՞ւն է ճանաչելու:

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի զեկույցը նոր ապտակ է Փաշինյանի «թավշյա» կառավարությանը՝ ԱՄՆ-ի հետ նույնպես ձախողված ու տապալված համագործակցության արդյունքների բացակայությամբ:

Մետաքսյա Շալունց