Թուրքը ուրախ զինում է Ալիևին, դուք ինչո՞ւ եք հանդարտ «հորթի հրճվանք» ապրում

Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմը և կորոնավիրուսային համավարակը ևս մեկ անգամ ընդգծեցին թյուրքալեզու երկրների միասնության, համերաշխության և համախմբման կարևորությունը՝ պաշտպանությունից՝ առողջապահություն, գյուղատնտեսությունից մինչև էներգետիկա, օրերս հայտարարել է Թուրքիայի Հանրապետության նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը՝ Օդերևութաբանների ֆորումի մասնակիցներին ուղղված ուղերձում, որին մասնակցել են Թուրքիայի փոխնախագահ Ֆուաթ Օքթայը և Ադրբեջանի վարչապետ Ալի Ասադովը:

Ըստ թուրքական «ԱՆԱԴՈԼՈՒ» լրատվական գործակալութան՝ Թուրքիայի նախագահը շնորհավորել է Ադրբեջանի ժողովրդին 44-օրյա պատերազմում «պատմական հաղթանակի կապակցությամբ». «Վերջին գործընթացները ևս մեկ անգամ ապացուցեցին, որ մենք բոլորս 300 միլիոնանոց մեծ ընտանիքի մի մասն ենք, որին միավորում է ընդհանուր հավատքը, պատմությունն ու մշակույթը: Որպես այս ընտանիքի մի մաս՝ մենք պարտավոր ենք ամրապնդել այս կապերն ու համագործակցությունը: Թյուրքական աշխարհի օդերևութաբանների միություն ստեղծելու որոշումը նշանակալի քայլ է այս ուղղությամբ» ։

Թուրքիայի խորհրդարանի (մեջլիս) նախագահ Մուսթաֆա Շենթոփն էլ նախօրեին ընդունել է Ադրբեջանի վարչապետ Ալի Ասադովի գլխավորած պատվիրակությանը: Շենթոփն, անդրադառնալով թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների թեմային, նշել է, որ այն իր մտերմությամբ ու անկեղծությամբ «աշխարհում եզակի է»: Դարձյալ շահարկելով արդեն ավանդական դարձած «մեկ ազգ, երկու պետություն» կարգախոսը՝ Թուրքիայի մեջլիսի նախագահը նշել է, որ արցախյան պատերազմում Ադրբեջանի գրանցած արդյունքը մեծ ոգևորությամբ է ընդունվել թուրք ժողովրդի կողմից: Նրա դիտարկմամբ՝ 2020թ. սեպտեմբերի 28-ին հաջակցություն Ադրբեջանի Թուրքիայի խորհրդարանի չորս կուսակցությունների կողմից հրապարակված «Հայաստանի հարձակումների դատապարտման մասին» համատեղ հռչակագիրն ու դեկտեմբերի 10-ին Բաքվում կայացած զորահանդեսին թուրք զինվորակաների մասնակցությունը ցույց են տալիս թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների «բարձր մակարդակը»:

Շենթոփը հայտնել է, որ Հարավային Կովկասի վերաբերյալ Թուրքիայի տեսլականն է՝ ձևավորել կայունություն, ընդհանուր անվտանգություն և համագործակցության դաշտ, որը հիմնված կլինի տարածաշրջանի հանձնառության վրա: Նրա խոսքով՝ Թուրքիան աջակցում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի՝ տարածաշրջանային բազմակողմ համագործակցության հարթակ ձևավորելու առաջարկին: Չխորշելով Հայաստանի նկատմամբ ունեցած մաղձի արտահայտումից՝ Շենթոփը հայտնել է, որ Թուրքիան ակնկալում է, որ Հայաստանն այս անգամ «ճիշտ քայլ կատարելով՝ խաղաղության գործընթացի մաս կկազմի»: «Ոչ ոք չպետք է կասկած ունենա, որ բարեխիղճ և անկեղծ վերաբերմունքի դեպքում Հայաստանի կողմից ձեռնարկվելիք դրական քայլերին մենք նույն ըմբռնումով կարձագանքենք»,-ասել է նա:

Մեկ այլ թուրք պաշտոնյա էլ՝ Տնտեսական հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Նաիլ Օքթայը, օգտագործելով «Մեկ ազգ, մեկ տնտեսություն» եզրույթը, շեշտել է, որ այս նպատակին հասնելու համար ռազմավարական քայլերով առաջ են ընթանում: Թուրքիայի տնտեսական հարաբերությունների հանձնաժողովի կողմից կազմակերպված «Թուրքիա-Ադրբեջան գործարար ֆորում» միջոցառմանը մասնակցել են Թուրքիայի փոխնախագահ Ֆուաթ Օքթայը, Ադրբեջանի վարչապետ Ալի Ասադովը, Առևտրի նախարար Ռուհսար Փեքջանը, Էկոնոմիկայի նախարար Միքայիլ Ջաբարովը և երկու երկրների գործարար շրջանակների ներկայացուցիչներ։

Թուրքիա-Ադրբեջան Գործարար խորհրդի նախագահ Սելջուկ Աքաթն էլ ընդգծել է Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու կարևորությունը և նշել, որ չնայած կորոնավիրուսի համաճարակին՝ ուժի մեջ մտած առևտրի ազատականացման համաձայնագրի շնորհիվ երկու երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը 30 տոկոսանոց աճ է գրանցել։ Թուրք պաշտոնյան շնորհավորել է Ադրբեջանին «Ղարաբաղում տարած հաղթանակի առթիվ» և հայտարարել, որ այս նոր ժամանակաշրջանում Ղարաբաղն իրենց տնտեսական քաղաքականության առաջնահերթությունների մեջ է լինելու։ Ամեն ինչ անելու են ներդրողներին ուղղորդելու դեպի Ղարաբաղ։ Աքաթը շեշտել է, որ Ղարաբաղն իրենց համար զուտ բիզնես ծրագիր չէ, այլ՝ պարտականություն։

Ի՞նչ եք կարծում, Հայաստանի ուղղությամբ արդեն «մտրակի ու բլիթի» քաղաքականություն վարող Թուրքիայի իշխանությունները պատրա՞ստ են Հայաստանի հետ խաղաղ հարևանություն անել... Ո՞ր տրամաբանող մարդու ուղեղում կարող է ծագել նման համոզում, եթե նա ընթերցի Թուրքիայի իշխանությունների կողմից Ադրբեջանին աջակցության երդումներ տալու հայտարարությունները...

Իսկ հետաքրքիր է՝ ի՞նչ են մտածում Փաշինյանն ու իր աջակիցների թիմը, երբ տեղեկանում են, որ Թուրքիան շարունակում է զինել Ադրբեջանին... Դա է՞լ է Հայաստանի հետ խաղաղ հարևանություն անելու շրջանակներում արվում:

Փետրվարի 19-ին Ադրբեջանի վարչապետ Ալի Ասադովի՝ Թուրքիա կատարած այցի ընթացքում ստորագրվել են տասից ավելի համաձայնագրեր, այդ թվում՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ռազմարդյունաբերական ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ։ Համաձայնագրերից մեկը վերաբերում է Ադրբեջանի ռազմաօդային ուժերին թուրքական արտադրության SOM թևավոր հրթիռներ մատակարարելուն։ Այս մասին, ըստ «Ռազմինֆո»-ի, հայտնում է թուրքական SavunmaSanayİst մասնագիտացված կայքը։ Ինքնաթիռից արձակման համար նախատեսված SOM թևավոր հրթիռները, ենթադրաբար, ինտեգրվելու են Ադրբեջանի ՌՕՈւ Սու-25 գրոհիչներին։

Հայտնի է, որ դեռևս 2018թ․ հունիսին Բաքվում կայանալիք զորահանդեսի փորձերից մեկի ժամանակ երևացել էր թուրքական արտադրության SOM թևավոր հրթիռ: Բացի այդ՝ 2019 թ․ հունվարին Ադրբեջանի ՌՕՈւ փոխգնդապետներից մեկը հայտարարել էր, որ իրենք գնել են այդ հրթիռներից։ SOM հրթիռն արտադրում է թուրքական Roketsan ընկերությունը`ամերիկյան Lockheed Martin ընկերության տրամադրած արտոնագրով: Թուրքիայում արտադրվում է 3 տարբերակ՝ SOM-A, SOM-B1 բեկորաֆուգասային և SOM-B տանդեմային զրահահար մարտագլխիկներով:

Մետաքսյա Շալունց