Կրեմլի տագնապներն ու «սառը ցնցուղն» Արցախում

Տարվա ամփոփմանը նվիրված ամենամյա ասուլիսում երեկ Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի ծավալուն անդրադարձը տարբեր քննարկումների առիթ է դարձել:

Մի մասը հրճված է նրա՝ հայկական կողմի համար ականջահաճո հայտարարություններից, մյուս մասը քննադատում է նրա՝ հայկական կողմի վրա պատերազմի բռնկման մեղքը գցելու համար:

Իրականում, ի՞նչ է ասել Ռուսաստանը՝ Լավրովի բերանով:

Պատասխանելով հայ լրագրողի հարցին՝ Լավրովը նաև ընդգծեց, որ նոյեմբերի 9-ի եռակողմ համաձայնագրում Ղարաբաղի կարգավիճակը չի հիշատակվել գիտակցված՝ սա ապագայում քննարկվելիք հարց է։ Այսօր Ղարաբաղի հայկական կողմին մնացած տարածքը ռուսական խաղաղապահների պատասխանատվության գոտի է, և սա է այսօր Ղարաբաղի կարգավիճակը, կարգավիճակը պետք է որոշվի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ներքո անցնող բանակցությունների արդյունքում, հայտարարեց ՌԴ ԱԳ նախարարը՝ հավելելով, թե Լեռնային Ղարաբաղը Ռուսաստանի կազմում ներառելու հարց «մոտիկ անգամ չկա» Մոսկվայի օրակարգում։

Պատասխանելով ադրբեջանցի լրագրողի հարցին՝ արդյոք հայաստանցի պաշտոնյաներն իրավունք ունե՞ն այցելել Ղարաբաղ և այնտեղ հայտարարություններ անել, Լավրով ասաց, որ Հայաստանը պետք է կապ ունենա Ղարաբաղի հետ, և սա այն հարցն է, որ երբեք չի քննարկվել։ Ակնհայտ է, որ այդ կապը պետք է լինի, և հայաստանցի պաշտոնյաները, որոնք ներգրավված են նաև Ղարաբաղում հումանիտար գործընթացներում, Ղարաբաղ այցելելու իրավունք ունեն, հենց դրա համար գոյություն ունի Լաչինի միջանցքը։ Այլ հարց է, որ, հավանաբար, պետք չէ էմոցիոնալ հայտարարություններ անել Ստեփանակերտում, հավելեց Ռուսաստանի արտգործնախարարը՝ վերհիշելով Հայաստանի պաշտպանության նախկին նախարար Դավիթ Տոնոյանի «նոր պատերազմ՝ նոր տարածքներ» հայտարարությունը, հայկական կողմին, ըստ էության, անուղղակի մեղադրելով պատերազմը հրահրելու մեջ։

Իհարկե, մեզ համար դյուրին չէ լսել հայկական կողմին սաստող հայտարարություններ, երբ ամենօրյա ռեժիմով լսում ենք Ադրբեջանի կողմից սպառնալիքներ Հայաստանի ու Արցախի ուղղությամբ: Ստացվում է, որ Մոսկվան լուռ է, երբ Ադրբեջանի նախագահը վիրավորական գնահատականներ է տալիս հայ ժողովրդին, սպառնում, իսկ Էրդողանն էլ Էնվեր փաշային է վերհիշում, իբր նրա վրեժն են լուծում հայերից:

Իհարկե, Ռուսաստանի համար, ինչպես և ԱՄՆ-ի ու Ֆրանսիայի, գոյություն ունի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության հարց, սակայն այստեղ անհասկանալի է՝ արդարացվո՞ւմ են Ադրբեջանի կողմից արդեն 3-րդ պատերազմի սանձազերծումը: Իսկ նույն հարձակողական քաղաքականությունը Հայաստանի կողմից կհանդուրժվի՞ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի պետությունների կողմից...

Իսկ հիմա ամենակարևորի՝ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին: Ռուսաստանն արդեն որերորդ անգամ ասում է, թե նույնիսկ Հայաստանը չի ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղը:

Հայ լրագրողը Լավրովին հարցրեց Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին, և ի հակադրումն պաշտոնական Բաքվի այն պնդումներին, թե Ղարաբաղի հարցը վերջնականապես կարգավորված է և այն այլևս պատմություն է, պաշտոնական Մոսկվան այսօր ևս մեկ անգամ հայտարարեց, որ կարգավիճակը հարցը պետք է որոշվի ապագայում, և որ դրանով պետք է զբաղվի նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը։ «Հենց այն պատճառով, որ կարգավիճակի հարցն ամենաբարդն է, և կողմերի մոտ կա լուրջ տարաձայնություն այդ հարցի շուրջ, երեք ղեկավարները՝ Պուտինը, Փաշինյանը և Ալիևը, գիտակցաբար որոշել են այն շրջանցել և թողնել հարցի կարգավորումը ապագայի համար, որով պետք է զբաղվեն այդ թվում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները», - ասաց Սերգեյ Լավրովը՝ հավելելով, թե համանախագահներն առաջիկայում կայցելեն տարածաշրջան։
Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարը սրա հետ մեկտեղ խորհուրդ տվեց այսօր չխոսել կարգավիճակի մասին՝ համոզմունք հայտնելով, որ այն ավելի դյուրին կլինի կարգավորել, երբ իրավիճակը հանդարտվի, և Ղարաբաղում հայ և ադրբեջանական համայնքները կարողանան խաղաղ գոյատևել։ Ղարաբաղի ադրբեջանական համայնքի մասին միայն այսքանն ասաց Լավրովը, այլ մանրամասներ տվյալ թեմայով չհայտնեց։

Այսինքն, Ռուսաստանն արձանագրում է, որ գոյություն ունի դեռ կարգավիճակի որոշման հարց, սակայն դրա մասին այժմ պետք չի խոսել, որովհետև դա այսօր նյարդայնացնում է Բաքվին ու Անկարային:

Իսկ ի՞նչ են խոսում Անկարան ու Բաքուն. նրանք ասում են՝ եթե հայերը խելոք մնան՝ կացենք սահմանները, բայց այդ ընթացքում իրենց հարմար տրանսպորտային ուղիներ են գծում՝ իբր Հայաստանի համար էլ լավ հնարավորություններ բացելու ուղիներ ստեղծում...

Բայց ի՞նչ տարբերություն շրջափակման մեջ գտնվող Հայաստանի համար հիմա, եթե թուրքերն ու ադրբեջանցիները ուղիղ սպառնալիք են լինելու հնարավոր երկաթգծերի գործունեության դեպքում, եթե համարենք նույնիսկ, որ այն սկսելու է գործել ու հայ տնտեսվարողները սկսելու ակտիվորեն օգտվել այդ ուղիներից...

Մետաքսյա Շալունց