Վերջ տուր բանսարկությանը. պատասխան Մոսկվայից՝ Փաշինյանին

Այն պնդումները, թե Ռուսաստանը առաջարկել է Հայաստանին յոթ շրջան վերադարձնել Ադրբեջանին «հենց այնպես» և մոռանալ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին, չեն համապատասխանում իրականությանը, երեկ, ոչ ավել, ոչ պակաս հայտարարեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ռուս համանախագահ, ՌԴ ԱԳՆ հատուկ հանձնարություններով դեսպան Իգոր Պոպովը:

Ինչպես ենթադրում է ՌԴ ԱԳՆ-ն, ռուսական առաջարկներ ասելով, հավանաբար, ենթադրվում է փուլային կարգավորման ծրագիրը, որի վերջին տարբերակը կողմերին էր ներկայացվել 2019-ի հունիսին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների կողմից: Այն ենթադրում էր առաջին փուլում Ադրբեջանին հինգ շրջանների վերադարձ, իսկ երկրորդում՝ երկու շրջանների, Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի որոշում, Լեռնային Ղարաբաղի իրավունքների ճանաչում, նրա բնակչության լիարժեք կյանքի կազմակերպում, ԵԱՀԿ հանդիպումներին ԼՂՀ ներկայացուցիչների մասնակցություն, ապաշրջափակում, սահմանների բացում, ուժի չկիրառման վերաբերյալ պարտավորությունների ընդունում:

«Ուստի, պնդել, որ Ռուսաստանն առաջարկել է յոթ շրջան վերադարձնել «հենց այնպես», մոռանալ կարգավիճակի մասին և հանդարտվել, ճիշտ չէ», - Պոպովի խոսքերը մեջբերում է ԱԳՆ կայքը: Նա ընդգծել է, որ որպես վերջնական նպատակ նախատեսված էր Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական իրավական կարգավիճակի որոշումը` կողմերի համաձայնեցված ժամկետում, ՄԱԿ-ի կամ ԵԱՀԿ հովանու ներքո համաժողովրդական քվեարկության անցկացմամբ, որն արտահայտելու էր Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության կամքի ազատ արտահայտումը և ունենալու էր իրավական պարտադիր բնույթ՝ միջազգային իրավունքի նորմերին և սկզբունքներին համապատասխան:

Նշվում է, որ «այս դեպքում հարցի կամ քվեարկության դրված հարցերի ձևակերպումը ոչնչով չի սահմանափակվի, և կողմերը հարգելու են քվեարկության ցանկացած արդյունք»: «Ի դեպ, առաջարկվել է նաև դիտարկել Լաչինի միջանցքի լայնությունը և կարգավիճակը միայն երկրորդ փուլում՝ հաշվի առնելով Քարվաճառի և Լաչինի շրջանների վերադարձը Ադրբեջանին: Ոչ հայկական, ոչ էլ ադրբեջանական կողմերը չեն մերժել այդ առաջարկները՝ չնայած լիարժեք համաձայնության հասնել հնարավոր չէր, բայց գլխավորն այն է, որ բանակցությունները վարվել են կանոնավոր կերպով: Նույնիսկ մինչև 2018 թվականը, երբ Երևանը նոր մոտեցումներ առաջ քաշեց», - հավելել է Պոպովը:

Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հոդված էր հրապարակել՝ «44-օրյա պատերազմի ծագումը» վերնագրով, որում ասվում է, որ ղարաբաղյան կարգավորման վերաբերյալ ռուսական առաջարկները չեն ազդում Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի վրա և սահմանափակվում են յոթ շրջանի վերադարձով Ադրբեջանին:
Այսպես, Նիկոլ Փաշինյանի՝ 44-օրյա պատերազմի ծագմանը վերաբերող վերջին հոդվածի կարևոր կետերից մեկը պաշտոնական Մոսկվան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում ռուս համանախագահի մակարդակով ուղղակի ջախջախեց, հստակ շեշտելով, որ իրականությանը չեն համապատասխանում այն պնդումները, թե Ռուսաստանն առաջարկում էր «հենց այնպես» վերադարձնել յոթ շրջաններն ու մոռանալ կարգավիճակի մասին:

Առհասարակ, Փաշինյանը հայտնվել է մի իրավիճակում, երբ նրա ստերը սկսել են բռնել ոչ միայն Հայաստանի քաղաքական ուժերն ու փորձագետները, այլև Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն, փաստորեն: Ու սա այն դեպքում, երբ Ռուսաստանի շնորհիվ Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմը դադարեցվել է, իսկ Ռուսաստանը՝ Հայաստանի ռազմավարական դաշնակիցն է:

Փաշինյանը ցանկացած հարցում իր մեղքը ուրիշների վրա բարդելու իր սովորությամբ արդեն անցել է բոլոր թույլատրելի սահմանները: Ո՞վ է մեղավոր, որ տարիներ շարունակ՝ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակ՝ յոթ շրջանների վերադարձ բանաձևը Փաշինյանը տապալել է՝ նույնիսկ պատերազմի պայմաններում, չկարողանալով՝ այնպիսի պայմաններում դադարեցնել պատերազմը, որպեսզի երաշխիքներ ստանար, որ Ադրբեջանը ճանաչելու է Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը:

Հիմա դրանում միջնորդ Ռուսաստա՞նն է մեղավոր: Ում համար պարզ չի, որ եղել են ռուսական պլաններ: Բայցև՝ ո՞վ է մեղավոր Փաշինյանը խեղել է ողջ բանակցային փիլիսոփայությունը, վերջում կապիտուլյացիոն հայտարարության տակ ստորագրել՝ առանց Արցախի կարգավիճակի վերաբերյալ հստակություն մտցնելու:

Այսինքն, ռուսներն էլ արձանագրեցին, որ նախկինում եղել է տարածքներ՝ կարգավիճակի դիմաց բանաձևը, որը ոչ միջնորդների պատճառով վերացել է...

Մետաքսյա Շալունց