Պատերազմը խժռում է բանկային համակարգը․ վարկերի տոկոսները կբարձրանան

Կենտրոնական բանկը որոշել է 1 տոկոսով բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, որը նշանակում է, որ առաջիկայում առևտրային բանկերի կողմից տրամադրվող վարկային տոկոսադրույքները կավելանան։

ԿԲ-ն դեկտեմբերի 15-ին վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը սահմանել է 5,25 տոկոս։ Սա այն տոկոսադրույքն է, որով Կենտրոնական բանկը վարկային միջոցներ է տրամադրում առևտրային բանկերին, վերջիններս էլ իրենց հերթին դրան ավելացնելով իրենց ռիսկերն ու օպտիմալ շահույթը, սահմանում են վարկային տոկոսադրույք՝ բնակչության համար։ Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը հայտարարել է, որ ԿԲ-ն նման քայլի է գնացել կանխատեսվող գնաճային ճնշումները զսպելու համար։ ԿԲ նախագահի խոսքով՝ հայաստանյան բանկային համակարգում դարձյալ վարկերի վերադարձելիության խնդիր է գրանցվել, որի պատճառը տարեսկզբից մոլեգնող կորոնավիրուսի համավարակն է ու Արցախի դեմ սեպտեմբերին սանձազերծված պատերազմը։

«Վերադարձելիության հետ կապված կարող են խնդիրներ լինել։ Մենք դա անընդհատ մեր ուշադրության կենտրոնում ենք պահում, որովհետև բանկերի հետ ամենօրյա աշխատանքային ռեժիմում ենք` իրենց ունեցած ավանդների, վարկերի, շարժերի հետ կապված։ Վերջին տվյալներով` չաշխատող վարկերի թիվը 6.7 տոկոս է։ Մեր կանխատեսումն այն է, որ այդ թիվը կարող է աճել մինչև 10 տոկոս»,– նշել է Գալստյանը։
Ըստ ԿԲ նախագահի՝ դեռ հայտնի չէ, թե պատերազմն ինչ ազդեցություն է ունեցել Արցախի բանկային համակարգի վրա, ուստի ինքը թվային տվյալ այս պահին դեռ չի կարող հրապարակել։ ԿԲ վերլուծություններով՝ 10-ից ավելի բանկեր Արցախում ներդրումներ են կատարել, այսինքն՝ վարկեր են տրամադրել բիզնես գործունեության նպատակով։ Հայտնի է, որ վարկերը տրամադրվել են հիմնականում հիդրոէլեկտրոկայանների կառուցման նպատակով։ Պատերազմի հետևանքով Արցախում գտնվող 36 հէկերից 30-ը անցել է Ադրբեջանին։ Թշնամուն անցած հէկերը բնականաբար չեն կարող վերադարձնել վարկերը, ինչն էլ ԿԲ-ի մոտ օբյեկտիվ մտահոգություններ է առաջացրել։

Պատերազմի ժամանակ սկսված ու մինչ օրս շարունակվող դրամի փոխարժեքի կտրուկ նվազումը ՀՀ ներդրումների, տրանսֆերտների ու այլ ներհոսքերի ծավալի վրա էական ազդեցություն չի ունեցել։ Մարտին Գալստյանն անկեղծորեն խոստովանել է, որ դրամի անկման հետևանքով ՀՀ քաղաքացիներն ու բիզնեսը շուրջ 5-7 մլրդ դրամի վնաս են կրել, քանի որ այս ընթացքում և՛ գործարար հատվածը, և՛ քաղաքացիները սկսել են նախապատվությունը տալ արտարժույթին, հատկապես դոլարին, ինչի հետևանքով առաջացել է դոլարի հավելյալ պահանջարկ։ «Այդ 5-7 մլրդ դրամի չստացված շահույթը (այն պարագայում, երբ մենք տնտեսական անկում ենք սպասում մեր երկրում) կարող էր տնային տնտեսությունների համար հավելյալ եկամտի աղբյուր ստեղծել: Կարծում եմ` շատ ցավալի է, որ չի ստեղծվե,լ– նշել է ԿԲ նախագահն ու ափսոսանք հայտնել, որ տնտեսական մի քանի ճգնաժամեր տեսած ՀՀ քաղաքացիները նույն իրավիճակում շարունակում են նույն վարքագիծը դրսևորել` ի վնաս իրենց։ Հենց այս վիճակում է, որ պետք է Կենտրոնական բանկին վստահել ու հավատալ, որ հենց մենք ենք իրենց շահերի պաշտպանը»։

Արտարժույթի փոխարժեքը Հայաստանում կտրուկ բարձրանում է․ դոլարն արդեն մոտենում է 530 դրամ, եվրոն՝ 637 դրամ ցուցանիշին։ Սրան զուգահեռ՝ սկսվել է գների կտրուկ աճ, որի դեմն առնել ԿԲ-ն դեռևս չի կարողանում։ Հայաստանում թանկացել է ոչ միայն ապրանքների ու ծառայությունների, այլ նաև փողի գինը՝ վարկերի տոկոսները ԿԲ վարած քաղաքականության հետևանքով կբարձրանան։ Հետաքրքիր է՝ նման պայմաններում ինքը՝ ԿԲ նախագահը, դեռ վստահո՞ւմ է դրամին․ արժեր իմանալ՝ Մարտին Գալստյանն իր խնայողությունները դրամո՞վ, թե՞ դոլարով կամ եվրոյով է պահում։

Հայկ Դավթյան