Ծանր բեռ Պուտինի ուսերին. Արցախում խաղաղապահներին պահելու գինը

Ռուսաստան-Արևմուտք աշխարհաքաղաքական հակամարտության օրակարգում հայտնվել է նոր կետ՝ Լեռնային Ղարաբաղը։ Եվ այս մասին արդեն խոսում է պաշտոնական Մոսկվան։ Արևմուտքը չի հաշտվում ՌԴ-ի ազդեցության մեծացմանը Հարավային Կովկասում:

Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը Russia Today-ի եթերում ասել է, թե Արևմուտքը Ռուսաստանին մեղադրելու համար կարող է դեռ շատ առիթներ հորինել՝ Ռուսաստանին այլ պետությունների գործերին միջամտելու մեղադրանքների համար: «Վերջերս մեզ մեղադրում էին Բելառուսում, Լեռնային Ղարաբաղում միջամտելու մեջ՝ բացառապես Արևմուտքի դեմ մեր աշխարհաքաղաքական դիրքերն ամրապնդելու համար, ասելով, թե Թուրքիայի հետ համաձայնեցված է այդ տարածաշրջանի բաժանումը, միայն թե Արևմուտքն այնտեղ չուժեղացնի իր դիրքերը: Սա այն վերլուծաբանների տրամաբանությունն ու հոգեբանությունն է, ովքեր այժմ գերակշռում են Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, հատկապես՝ Բրիտանական կղզիներում», - հայտարարել է Ռուսաստանի արտգործնախարարը։

Լավրովը հավելել է, թե Մոսկվան պատրաստ է նման մեղադրանքներին: «Օրերս կարդացի, որ ԱՄՆ Կոնգրեսը խրախուսում է Ռուսաստանի և Բելառուսի Միութենական պետության դեմ պատժամիջոցները միայն այն պատճառով, որ այդպիսի միություն գոյություն ունի, և այն դուր չի գալիս նրանց, ովքեր կցանկանային Բելառուսում ևս մեկ «գունավոր հեղափոխություն» անել», - նշել է նա։

Մոսկվայում մի շարք փորձագետներ խոսում են այն մասին, որ ստեղծված իրավիճակում Հայաստանի համար լավագույն ելքը ավելի սերտ ինտեգրումն է Ռուսաստանի հետ՝ Ռուսաստան-Բելառուս Միութենական պետության տեսքով, օրինակ։ Մինչդեռ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ Ֆրանսիայի արտգործնախարարը երեկ բարձրաձայնել է այն հարցերը, որոնց շուրջ պետք է ընթանան առաջիկայում կայանալիք բանակցությունները։ «Մեզ անհրաժեշտ է վերականգնել երկխոսությունը, քանի որ հրադադարը համաձայնագիր չէ, այլ պատերազմի ավարտ։ Հիմա մեզ անհրաժեշտ է հակամարտության կայուն կարգավորում, մասնավորապես՝ Լեռնային Ղարաբաղի ապագա կարգավիճակի, նրա վարչական սահմանագծման, կառավարման միջոցների հետ կապված հարցերում», - ըստ «Ազատության» ընդգծել է Ժան-Իվ Լը Դրիանը։

Հիշեցնենք` ավելի վաղ Ռուսաստանի արտգործնախարարն ասել էր, թե ղարաբաղյան բանակցությունները կվերսկսվեն, երբ իրավիճակը հանդարտվի և կողմերը պատրաստ լինեն բանակցություններին։ Իսկ առաջիկա օրերին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները կայցելեն տարածաշրջան։ Արցախը և Արցախի շուրջ ստեղծված իրավիճակը շարունակում են մնալ ռուսական քաղաքական օրակարգում, հատկապես որ Ղարաբաղում են ռուս խաղաղապահները, և Կրեմլը նոյեմբերի 9-ին կնքված համաձայնագիրը ներկայացնում է որպես Մոսկվայի մեծ աշխարհաքաղաքական հաղթանակ։

Ռուսաստանցի փորձագետների մի մասի կարծիքով՝ Մոսկվան մտադիր է Լեռնային Ղարաբաղը դարձնել Աբխազիա կամ Հարավային Օսիա։

Քաղաքագետ Անդրեյ Կոլեսնիկովը, մասնավորապես, ասում է, որ թեև Մոսկվան այսօր ակտիվորեն զբաղված է Ղարաբաղում իր խաղաղապահ դերի փիառով, պետք է արձանագրել, որ նա այդ դերն իսկապես ստանձնել է և վերջ է տվել դաժան պատերազմին։ Սակայն այսօր Մոսկվան ակնհայտորեն փորձում է Ղարաբաղը վերածել Աբխազիայի, Մերձդնեստրի կամ Հարավային Օսիայի։ «Մոսկվան ուզում էր ստանալ ևս մեկ չճանաչված հանրապետություն, որը դե ֆակտո կլիներ Ռուսաստանի հովանու ներքո։ Ինչպես աբխազական քաղաքացիները, օրինակ, որ ունեն Ռուսաստանի քաղաքացիություն: Չեմ կարծում, որ այստեղ այդպես կստացվի։ Քանի որ Ղարաբաղը հակամարտության տարածքն է։ Բոլորովին թարմ հակամարտության։ Ամեն դեպքում, Մոսկվայի նման ցանկությունն ակնհայտորեն երևում է», - «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանի եթերում ասել է քաղաքագետը։

Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը հիմա է՛լ ավելի դժվար է լուծել, ադրբեջանական կողմի համար դա այլևս քննարկման ենթակա չէ, ասում է ղարաբաղյան հարցով առաջատար փորձագետ Թոմաս դե Վաալը։ Նա «Ազատությանը» տված հարցազրույցում նշել է. «Հրադադար և զինադադար ունենք, բայց դեռ շատ հեռու ենք քաղաքական համաձայնությունից։ ԵՎ կարծում եմ՝ Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը հիմա է՛լ ավելի դժվար է լուծել: Ինչ վերաբերում է ադրբեջանական կողմին, ապա նրանց համար այս հարցը այլևս օրակարգում չէ, այն այլևս քննարկման ենթակա չէ: Բայց դեռ պետք է բանակցություններ վարվեն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների ապագա կարգավորման շուրջ: Ենթադրում եմ, որ Մինսկի խումբը միակ ձևաչափն է, որտեղ այս պահին դա հնարավոր է: Դա շատ դժվար է լինելու: Կարծում եմ, որ Մինսկի խմբի հեղինակությունը բավականին վնաս է կրել տարածաշրջանում, մասնավորապես՝ Ֆրանսիայինը։ Կարծում եմ՝ Ադրբեջանում Ֆրանսիային այլևս չեն համարում ազնիվ միջնորդ: Ռուսաստանն այժմ վերահսկողի դերում է»:

Ըստ նրա՝ մեծ հարց է, թե արդյո՞ք Միացյալ Նահանգները և Ֆրանսիան դեռ կարող են միջնորդի կարևոր դեր ունենալ: Թոմաս դե Վաալի կարծիքով՝ «լավ կլիներ, եթե այդ եվրոպական տերությունը փոխարիներ Ֆրանսիային, միգուցե դա կարող է լինել Գերմանիան»: Նա պարզաբանում է. «Սա ոչ թե Ֆրանսիայի որպես միջնորդի արտացոլումն է, այլ պարզապես արտացոլումն է այն փաստի, որ Ֆրանսիայի ներքին քաղաքականությունը նշանակում է, որ Ֆրանսիան այլևս այդքան հարգված չէ Ադրբեջանում: Երկրորդ՝ կարծում եմ, որ ՄԱԿ-ը պետք է դեր խաղա: Օգտակար կլիներ, եթե լիներ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձև: ՄԱԿ-ն այժմ գործակալություններ է ուղարկում Ադրբեջան, Ղարաբաղ: Լավ կլիներ, որ ՄԱԿ-ը ներգրավվեր: Եվ ես կցանկանայի նաև դեր տեսնել Եվրամիության համար, որը 30 տարի առաջ չուներ քաղաքական նկարագիր, բայց հիմա կարծում եմ, որ պետք է դեր խաղա: Բայց եկեք անկեղծ լինենք՝ հիմա դժվար է բանակցություններ վարել: Այս պատերազմը, իմ կարծիքով, է՛լ ավելի է բարդացրել երկու երկրների հարաբերությունները: Այսպիսով, կանգնելու համար շատ դժվար տեղ է:

Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի մաս է կազմում, օրեր առաջ հստակ ասաց Պուտինի խոսնակ Պեսկովը: Ըստ փորձագետի՝ «Ռուսաստանն այժմ դե յուրե շեշտում է, որ Ղարաբաղը Ադրբեջանի մաս է, բայց դե ֆակտո այժմ այն ռուսական անկլավ է: Այնտեղ կան ռուս խաղաղապահներ: Ռուսաստանն է դարձել Ղարաբաղի անվտանգության երաշխավորը, և ոչ թե Հայաստանը: Նրանք նույնիսկ խոսում են ռուսերենը Ղարաբաղի լեզուն դարձնելու մասին: Ղարաբաղում արդեն իսկ խոսում են ռուսերեն: Այո, Ղարաբաղը հիմա հիմնականում գտնվում է Ռուսաստանի վերահսկողության տակ, և Ռուսաստանի համար, կարծում եմ, ռազմավարական նշանակություն ունի Կովկասում, որը նրանք չեն ցանկանում կորցնել, չնայած ասում են, որ տեխնիկապես, իհարկե, դա Ադրբեջանի կազմում է»:

Պարզ է, որ այժմ գլխավոր դերը Ռուսաստանինն է, և անշուշտ շահագրգռված է կայուն խաղաղության մեջ, բայց որը կարդարացնի ռուս խաղաղապահների ներկայությունը այնտեղ: Այսինքն, «ոչ խաղաղություն, ոչ պատերազմ» դրությունն ավելի ձեռնտու է ռուսների համար, քան լիակատար խաղաղությունը, ինչը փաստարկ կլինի ռուսների՝ տարածաշրջանից դուրս գալու համար:

Մետաքսյա Շալունց