Ապահով կյանք՝ թուրք զինվորականների «հայացքի» ներքո՞

Լեռնային Ղարաբաղում հրադադարի դիտարկման ռուս-թուրքական համատեղ կենտրոնի ստեղծման շուրջ բանակցությունները շարունակվում են, NTV հեռուստաընկերության եթերում երեկ նման հայտարարությամբ է հանդես եկել Թուրքիայի նախագահի մամուլի քարտուղար Իբրահիմ Քալընը։ «Երկխոսության առաջին փուլը ավարտվել է։ Ռուսական կողմը տեղյակ է Անկարայի մոտեցումներին։ Բանակցություններին մասնակցում են Արտգործնախարարության, Պաշտպանության նախարարության և Թուրքիայի հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչները։ Առաջիկա օրերին կհստակեցվեն կենտրոնի տեղակայման վայրը և դրա գործունեության սկզբունքները։ Կհստակեցվի նաև, թե ով ինչի համար է պատասխանատու։ Այսպես թե այնպես թուրք զինվորականները ներկայացված են լինելու Ղարաբաղում գործող այդ կենտրոնում», - նշել է Քալընը։

Անդրադառնալով վերջին շաբաթների իրադարձություններին՝ Էրդողանի խորհրդականը նշել է. «Ոչ ՆԱՏՕ-ն և ոչ էլ ԵՄ-ն այդպես էլ չկարողացան հանդես գալ ղարաբաղյան հիմնախնդրի լուծման որևէ իրատեսական առաջարկով։ Փոխարենը Անկարային և Մոսկվային հաջողվեց փոխհամաձայնության գալ 30-ամյա հակամարտության լուծման շուրջ», - նշել է թուրք պաշտոնյան։

Այն բանից հետո, երբ Պուտինը հայտարարեց, թե ովքեր են նոյեմբերի 10-ի հայտարարության հեղինակները՝ Հայաստանը, Ադրբեջանը և Ռուսաստանը, Թուրքիան հարկ է համարում հիշեցնել, որ դա նաև ռուս-թուրքական ձեռքբերում է:

Թուրքիայի «ռազմական մասնագետները Ռուսաստանի հետ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ իրավիճակի դիտարկման կենտրոնում կծառայեն մեկ տարի», Anadolu գործակալությանն այս մասին տեղեկացրել են Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությանը մոտ կանգնած աղբյուրները։ Նախօրեին Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարը հայտարարել էր, որ թուրք զինվորականների Ադրբեջան մեկնման համար ամեն ինչ պատրաստ է։

«Մենք ավարտել ենք բոլոր նախապատրաստական աշխատանքները։ Խորհրդարանի կողմից ընդունված որոշման համաձայն, թուրք զինվորականները իրենց ծառայությունը Ադրբեջանում կսկսեն որքան հնարավոր է շուտ», - հայտարարել է Թուրքիայի ռազմական գերատեսչության ղեկավարը։

Ադրբեջանի տարածքում գտնվող թուրք-ռուսական համատեղ մոնիտորինգային կենտրոնի շուրջ բանակցությունները մեկնարկել էին անցած շաբաթ Անկարայում, սակայն երկօրյա քննարկումներից հետո ընդհատվել էին առանց վերջնական որոշման հրապարակման։ Թուրքիայի խորհրդարանը այս շաբաթ նաև որոշում էր կայացրել՝ թուրք զինվորականներին իրավունք տալով ծառայություն իրականացնել Ադրբեջանի տարածքում։

Նկատենք, Մոսկվան և Անկարան շուտով կավարտեն քննարկումները` Ղարաբաղում հրադադարի մոնիտորինգի համատեղ կենտրոն հիմնելու շուրջ: «Ավարտին են մոտենում համաձայնությունները կենտրոնի տեղակայման վայրի և իրականացնելիք խնդիրների շուրջ»,- օրերս նախագահ Պուտինին զեկուցեց պաշտպանության նախարար Շոյգուն:
Հայտնի է, որ կենտրոնը տեղակայվելու է Ադրբեջանի տարածքում, բայց ստույգ տեղը, դեռ հստակ չէ։ Ըստ հաղորդումների, այն հավաքագրելու է կրակի դադարեցման, ինչպես նաև Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Ռուսաստանի առաջնորդների միջև ձեռք բերված մյուս պայմանավորվածությունների իրագործմանը վերաբերող տեղեկություններ, արձանագրելու է հնարավոր խախտումները՝ մշտադիտարկման, անօդաչու թռչող սարքերի, ինչպես նաև այլ աղբյուրներից ստացված տվյալների հիման վրա։

Բայց ինչպես երևում է՝ բազմաթիվ հարցերի շուրջ Ռուսաստանն ու Թուրքիան չեն կարողանում ընդհանուր հայտարարի գալ: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ռուսաստանի արտգործնախարարը և պաշտպանության նախարարը եկան նախ Երևան, ապա Բաքու, կարելի է եզրակացնել, որ նրանք ճշգրտելու խնդիրներ կային: Ընդ որում՝ Լավրովը Երևանում փորձեց հիշեցնել, որ պայմանավորվածությունները պետք է պահվեն, իսկ Բաքվում ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների փոխշահավետությունից էր ակնարկում:

Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի խորհրդարանը ստացել է Ադրբեջան զինծառայողներ գործուղելու նախագահի հրամանագիրը, տվել հավանություն: Այսինքն՝ առաջիկայում թուրք զինվորականները կհայտնվեն Ադրբեջանին հանձնված տարածքներում՝ դեմ առ դեմ Արցախի ու այնտեղ տեղակայված ռուս խաղաղապահների:

Հայաստանն ընդհանրապես որպես պետություն այս գործընթացում ներգրավա՞ծ է, տեղյակ է, թե տեղակայման ինչ «վայրեր» են նախընտրում թուրքերը, կամ՝ ովքե՞ր են թուրք զինվորականների կոնտինգենտում ներկայացված լինելու: Եվ առհասարակ, որքանո՞վ է անվտանգ լինելու արցախցիների կյանքը Արցախում՝ թուրք զինվորականների «հայացքի» ներքո:

Ընդհանրապես՝ Հայաստանի իշխանությունները նման «մանր» հարցերով զբաղվո՞ւմ են, թե՞ ամեն ինչ թողված է ռուսական կողմի որոշելուն և հայկական շահերի սպասարկող գոյություն չունի:

Մետաքսյա Շալունց