Ինչու անցյալ ամիս Թուրքիայի ռազմական արտադրանքի թիվ 1 գնորդը դարձավ Ալիևը

Մինչ Հայաստանում բանավեճ է ծավալվել 2012-2018թթ. և 2018-2020թթ. հայկական կողմի ձեռք բերած սպառազինության ծավալներ մասին, արժե խոսել այն մասին, թե Ադրբեջանը ինչ ծավալներով զինվել այս տարի՝ հուլիսյան ռազմական գործողություններից հետո, և սեպտեմբերի 27-ին իր իսկ ծավալած լայնածավալ պատերազմից հետո:

Գաղտնիք չէ, որ տասնյակ տարիներ Ադրբեջանը ինչ բյուջե է դրել Զինված ուժերի վրա։ Սակայն ինչ է ուշագրավ, որ 2020թ. հոկտեմբերին Թուրքիայի ռազմական արտադրանքի ամենամեծ գնորդը եղել է Ադրբեջանը, ինչը վկայում է այն մասին, որ պատերազմից հետո Ադրբեջանը ունեցել է սպառազինության մեծ կորուստներ:

Թուրքիայի արտահանողների խորհրդի հրապարակած տվյալների համաձայն՝ 2020-ի հոկտեմբերին Թուրքիայի պաշտպանական ու ավիացիոն արդյունաբերության կատարած ընդհանուր արտահանման ծավալներում առաջին տեղը զբաղեցրել է Ադրբեջանը: Մեկ ամսում Թուրքիայից այդ երկիր կատարվել է 101 մլն 209.000 դոլար արժողությամբ արտադրանքի արտահանում: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ այդ ցուցանիշը աճել է 349․26 տոկոսով։

Նշվում է, որ 2020-ի հոկտեմբերին Թուրքիայի պաշտպանական ու ավիացիոն արդյունաբերության կատարած ընդհանուր արտահանման ծավալները կազմել է 287 մլն 973․000 դոլար, իսկ վերջին 10 ամսում կատարված արտահանման ընդհանուր ծավալը հասել է 1 մլրդ 809 մլն-ի։

Նշյալ սեկտորում Թուրքիայից Ադրբեջան արտահանման ծավալների աճի մասին են վկայում խորհրդի հրապարակած վերջին ամիսների տվյալները։ Նշվում է, որ հուլիսին դեպի Ադրբեջան պաշտպանական և ավիացիոն արդյունաբերության արտադրանքների արտահանման ծավալը կազմել է 278․000 դոլար, օգոստոսին՝ 36 մլն 76․000, իսկ սեպտեմբերին՝ 77 մլն 167․000 դոլար։

2020թ․ հունվարի 1-ից հոկտեմբերի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ Թուրքիայից Ադրբեջան արտահանման ծավալներն աճել են 966 տոկոսով՝ կազմելով 224 մլն 235․000 դոլար։ 2019թ․ հիշյալ ժամանակահատվածում այդ ցուցանիշը կազմել է 21մլն 22․000 դոլար, հատնում է airwayshaber.com-ը:

Այսպես, Ադրբեջանը հուլիսյան մարտերից հետո Թուրքիայից գնել է 77 մլն դոլարի սպառազինություն: Այս տարի Թուրքիան 6 անգամ ավելացրել է ռազմամթերքի մատակարարումները Ադրբեջանին, սա ըստ պաշտոնական տվյալների: Անօդաչու թռչող սարքերի և այլ ռազմական տեխնիկայի վաճառքը միայն անցյալ ամիս հասել է 77 միլիոն դոլարի՝ հաղորդել է նաև Reuters-ը:

Ուսումնասիրելով Թուրքիայի արտահանողների միության՝ 61 ոլորտներում աշխատող 95 000 ընկերությունների տվյալները, Reuters-ը փաստում է՝ 2020-ի 9 ամիսներին Ադրբեջանը Թուրքիայից գնել է 123 միլիոն դոլարի պաշտպանական և ավիացիոն սարքավորումներ:

«Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ անօդաչու թռչող սարքերի, հրթիռային կայանքների, զինամթերքի և այլ զենքի գնումների մեծ մասը Ադրբեջան է հասել հուլիսից հետո, երբ հայկական և ադրբեջանական ուժերի սահմանային բախումները դրդեցին Թուրքիային և Ադրբեջանին համատեղ զորավարժություններ անցկացնել», - նշվում է հաղորդագրության մեջ: Անցած հուլիսին Ադրբեջանը Թուրքիայից գնել է 278,880 դոլարի զինամթերք, օգոստոսին՝ 36 միլիոն դոլարի, սեպտեմբերին, երբ սկսվեցին ռազմական գործողությունները՝ 77,1 միլիոնի։ 2019-ի առաջին 9 ամսում Ադրբեջանը Թուրքիայից 20 միլիոն դոլարի զենք էր գնել:

Վիճակագրության համաձայն, սեպտեմբերին Ադրբեջանը առաջին տեղում է Թուրքիայից անօդաչու սարքեր գնող երկրների շարքում՝ առաջ անցնելով Օմանից և ԱՄՆ-ից: Ինչպես հայտնի է, Արցախում օգտագործվող անօդաչու թռչող սարքերը արտադրում է Սելջուկ Բայրաքթարի ընկերությունը, որը 2016-ին ամուսնացել է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի դստեր հետ:

Եթե պատերազմի մեկնարկից ընդամենը շաբաթներ անց Ալիևը ստիպված է եղել դառնալ Թուրքիայի սպառազինության թիվ մեկ գնորդը, ապա կարելի է միայն պատկերացնել, թե սպառազինության ինչ կարգի կորուստների մասին է խոսք գնում:

Մետաքսյա Շալունց