Հերթական անիմաստ հանդիպումը՝ ֆոսֆորային զենքի օգտագործումից առաջ

Արտգործնախարար Զոհրապ Մնացականյանի Ժնևում ունեցած վեցժամանոց հանդիպումն ըստ էության անարդյունավետ և անիմաստ էր։ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի տարածած հակիրճ հայտարաության մեջ ընդամենը խոսվում է այդպես էլ չպահպանված հոկտեմբերի 10-ի հրադադարի կյանքի կոչման մեխանիզմների մասին։
Ըստ Մինսկի խմբի տարածած հայտարարության՝
կողմերը կանխամտածված չեն թիրախավորելու քաղաքացիական բնակչությանը կամ ոչ ռազմական օբյեկտներին` համաձայն միջազգային մարդասիրական իրավունքի։ Կողմերը ակտիվորեն ներգրավվելու են ռազմաճակատի աճյունների վերականգնման և փոխանակման իրականացմանը` ԿԽՄԿ-ին և PRCiO- ին տրամադրելով դյուրացման համար անհրաժեշտ անվտանգության երաշխիքները։
Կողմերը մեկ շաբաթվա ընթացքում ԿԽՄԿ-ին և PRCiO- ին կփոխանցեն ներկայումս պահվող ռազմագերիների ցուցակը` մուտքի ապահովման և, ի վերջո, փոխանակման նպատակով:
<<Կողմերը գրավոր կտրամադրեն մեկնաբանություններ և հարցեր կապված հրադադարի հաստատման հնարավոր մեխանիզմների հետ` համաձայն հոկտեմբերի 10-ի համատեղ հայտարարության 2-րդ կետի:
Կողմերը ձեռնամուխ եղան կարծիքների բաց և առարկայական փոխանակմանը, որի նպատակն էր հստակեցնել իրենց բանակցային դիրքորոշումները համապարփակ լուծման առանցքային տարրերի վերաբերյալ` հոկտեմբերի 10-ի համատեղ հայտարարության 3-րդ կետի համաձայն>>,- նշվում է հայտաարության տեքստի մեջ:
Հերթական անպտուղ պայմանավորվածությունը ի չիք դարձավ հենց հրապարակման պահին։ Ժնևում ընթացող բանակցությունները դեռ չէին ավարտվել, երբ հայտնի դարձավ, որ Ադրբեջանն Արցախում քիմիական զենք է օգտագործում․ <<Ադրբեջանն օգտագործում է, ըստ այս պահի տվյալների, ֆոսֆոր պարունակող զենք, որ ունի քիմիական զենքի տարրեր: Դա անում է քաղաքացիական բնակավայրերի հարևանությամբ գտնվող անտառների նկատմամբ:
Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի հրատապ քննության արդյունքներով, Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպանի փաստահավաք աշխատանքներով հաստատվել է ոչ միայն այս փաստը, այլ նաև պարզվել է, որ անտառներում թե՛ ցերեկային, թե՛ գիշերային ժամերին զինված հարձակումներից պատսպարվում են նաև խաղաղ բնակիչներ:
Այսինքն՝ զանգվածային ոչնչացման բնույթի այս զինատեսակը ներկայում ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից օգտագործվում է շրջակա միջավայրի ու նաև քաղաքացիական բնակիչների դեմ: Դրա կիրառությունը նման պայմաններում միջազգային իրավունքի ակնհայտ արգելքների ներքո է>>,- նշվում է Հայաստանի ՄԻՊ Արման Թաթոյանի հայտարարության մեջ:
Փաստորեն՝ քաղաքացիական բնակչությանը կամ ոչ ռազմական օբյեկտներին` համաձայն միջազգային մարդասիրական իրավունքի կանխամտածված չթիրախավորելու մասին պայմանավորվածությունն արդեն իսկ խախտված է, հետևաբար մնացած կետերի մասին խոսելն արդեն իսկ ավելորդ է։
Մյուս կողմից պետք է արձանագրել, որ ֆոսֆորային կամ որ նույնն է քիմիական զենքի, օգտագործման հանգամանքը պետք է անհապաղ վերածել քաղաքական և դիվանագիտական փաստարկի և դա օգտագործել միջազգային հարթակներում ընդդեմ թշնամու։ Պետք է անել ամեն ինչ, որ Ադրբեջանը և նրան աջակցող Թուրքիան հռչակվեն մարդկության և բնության դեմ հանցագործություն կատարող երկրներ և դատապարտվեն դրա համար։ Միջազգային կառույցների դատապարտող բանաձևերն հետագայում կուժեղացնի մեր դիրքերը բանակցային գործընթացում։

Հայաստանին առայժմ չի հաջողվել դիվանագիտական փաստարկի վերածել Ադրբեջանի կողմից ահաբեկիչների ներգրավումը ռազմական գործողությունենրում։ Նույն բացթողումը քիմիական զենքի պարագայում ուղղակի անթույլատրելի կլինի։

Հայկ Դավթյան