Քրեական խստացումներն արվել են դավաճանության գործով մեղադրյալների՞ համար

Խորհրդարանը արտահերթ նիստում ընդունել է մի քանի օրինագծեր, որոնք վերաբերում էին աշխարհազորին, ռազմական դրության ընթացքում անհրաժեշտ նյութատեխնիկական ապահովմանը, աշխարհազորի ստեղծմանը, ռազմական դրության ժամանակ քրեական պատիժների խստացմանը և այլ հարցերի։ 

Սահմանվում է ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց գույքն օգտագործելու կարգ՝ ռազմական դրության պայմաններում։ Ըստ այդմ, եթե պետական համապատասխան գույք առկա չէ, ապա գույքի սեփականատիրոջը պետության կողմից ներկայացվում են համապատասխան հիմնավորումներ դրա անհարաժեշտության վերաբերյալ, և եթե սեփականատերը կամովին չհանձնի գույքը, կվերցվի հարկադիր կերպով։
Վերցնելուց առաջ մասնավոր գույքը գնահատվում է՝ հաշվի առնելով կոնկրետ իրադրությունը, հրատապությունը, գույքի գտնվելու վայրը և էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ: Ռազմական դրության ավարտից հետո վերցված գույքը հետ կվերադարձվի սեփականատիրոջը, սահմանված են նաև փոխհատուցման չափեր։
Օրենսդրական հաջորդ փոփոխությունը վերաբերում է աշխարհազորին։ Նախագծի հիմնավորումներում նշվում է, որ «հավանական հակառակորդի ռազմական գործողությունների ուսումնասիրումը ցույց են տալիս, որ ռազմական գործողությունների ծանրության կենտրոնը կարող է տեղափոխվել երկրի տարածքի խորքը՝ դիվերսիոն կամ ահաբեկչական, կամ հետախուզական, կամ հատուկ օպերացիաների ուժերի և այլ գործողությունների, ինչպես նաև հակառակորդի զինված ուժերի ներթափանցած խմբերի լայն կիրառմամբ: Դրանց դիմակայելու, չեզոքացնելու և ոչնչացնելու նպատակով անհրաժեշտ է ստեղծել միասնական ղեկավարության ներքո գործող ուժերի և միջոցների համախումբ` աշխարհազոր»։
Աշխարհազորի ստեղծմամբ պայմանավորված՝ անհրաժեշտ փոփոխություններ են կատարվում նաև տեղական ինքնակառավարման մասին օրենքներում, ՏԻՄ ղեկավարների տեղակալները կամ անձամբ իրենք դառնում են աշխարհազորի ղեկավարներ։ Աշխարհազորը կստանա զենք, կկրի զինվորական համազգեստ։ Աշխարհազորը կազմավորվում է բացառապես կամավորության սկզբունքով, որին կարող են անդամագրվել նաև պահեստազորում հաշվառված, սակայն կցագրում չունեցող անձինք։ ԱԺ-ն վավերացրել է նաև «Վարձկանների հավաքագրման, օգտագործման, ֆինանսավորման և ուսուցման դեմ» միջազգային կոնվենցիան: Ըստ այդմ՝ վարձկանների հավաքագրումը, օգտագործումը, ֆինանսավորումն ու ուսուցումը քրեորեն հետապնդելի արարքներ են և առաջացնում են պետությունների ինքնիշխան հավասարության, տարածքային ամբողջականության ու ազգերի ինքնորոշման սկզբունքների խախտում:

Կոնվենցիայի կետերով՝ կարելի է պատասխանատվության ենթարկել նաև Թուրքիային և Ադրբեջանին` Արցախի դեմ պատերազմում վարձկանների կիրառման համար: Այս մասին հայտարարել է արդարադատության նախարարի տեղակալը՝ հավելելով, որ Թուրքիան չի վավերացրել այս կոնվենցիան։ Կատարված ամենաէական փոփոխություններից մեկի համաձայն՝ ռազմական դրության, պատերազմի ժամանակ որոշակի գործողություններ կատարելու համար սահմանել առավել խիստ պատժաչափեր:

ՀՀ պաշտպանության փոխնախարար, հարցի հիմնական զեկուցող Գաբրիել Բալայանը նշել է՝ նախագծով առաջարկվում է լրամշակել Քրեական օրենսգրքի 327-րդ, 327.1-րդ, 327.5-րդ, 327.6, 328, 356-րդ, 361-րդ և 362-րդ հոդվածներով նախատեսված արարքների համար պատժաչափերը, եթե դրանք կատարվում են
ռազմական դրության և պատերազմի ժամանակ։ Բալայանի խոսքով՝ արդեն կան առաջադրված մեղադրանքներ, կան իրականացված համապատասխան իրավախախտումներ, այսինքն՝ օրենքով արգելված արարք կատարելու հետ կապված համապատասխան պաշտոնատար անձանց մեղադրանքներ են առաջադրվել: «Եվ այս պահին գտնում ենք, որ պետք է ավելի հրապարակային, ավելի խիստ պատիժ նախատեսվի, որ անձինք ձեռնպահ մնան նման արարքներ կատարելուց կամ որոշակի իրադրության պարագայում անգործություն ցուցաբերելուց»,- հայտարարել է Գաբրիել Բալայանը:

Հետաքրքիր է, թե ովքեր են այն մարդիկ, ում վրա առաջին հերթին կտարածվի այս խստացումը, և որքանով նշված անձինք կապ ունեն դավաճանության հայտնի գործի հետ։ Ինչպես հայտնի է, ԱԱԾ պետի տեղակալը հայտարարել է, որ պետական դավաճանության և լրտեսության գործով այս պահին կա երկու մեղադրյալ, որոնք տեղեկատվություն են փոխանցել հակառակորդին։ Ամեն պարագայում օրենքը չի կարող ունենալ հետադարձ ուժ և եթե անգամ այս խստացումներն ընդունվել են, ապա դրանք կարող են տարածվել ընդունումից հետո ծագած իրավահարաբերությունների վրա։

Հայկ Դավթյան