Նախկինները Փաշինյանին խեղճացած Ալիև են հանձնել. Էդվարդ Նալբանդյանի հուժկու ապտակը

Երեկ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ժողովրդին հղված ուղերձում ղարաբաղյան կարգավորման ստացված ժառանգության թեման արծարծեց՝ նշելով, որ հարկ է համարում ընդգծել, որ պետք է հասկանալ այս պատերազմի ծագման պատճառներն ու պայմանները:

«Ղարաբաղի հարցի բանակցային գործընթացում Ադրբեջանը քայլ առ քայլ հասել էր մի կետի, որտեղ, ըստ էության, հայ ժողովրդի առաջ, Ղարաբաղի հայության առաջ դնում էր սեփական իրավունքներից հրաժարվելու պահանջ: Այդ պահանջի էությունը հետևյալն էր. անհապաղ Ադրբեջանին հանձնել 7 տարածքներից 5-ը, ներկայացնել մնացյալ 2 տարածքները հանձնելու կոնկրետ ժամանակացույց և արձանագրել, որ Լեռնային Ղարաբաղի որևէ կարգավիճակ՝ պետք է լինի Ադրբեջանի կազմում: Ընդ որում, Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի ճշգրտումը որևէ պատճառահետևանքային կապի մեջ չպիտի լիներ տարածքների հանձնման պրոցեսի հետ: Այսինքն, տարածքներ պիտի հանձնվեին ոչ թե կարգավիճակի, այլ խաղաղության դիմաց՝ հակառակ դեպքում Ադրբեջանը սպառնում էր պատերազմով լուծել հարցը: Մեր կառավարությունը, որ բանակցային այս բազան ստացել էր որպես ժառանգություն, կամ ավելի ճիշտ՝ բանակցային եզրափակիչ հանգրվան, ըստ էության, հրաժարվեց նման ձևով հարցի քննարկումից, որովհետև՝ դա անընդունելի էր: Այս պայմաններում, երբ մենք փորձում էինք հստակ արձանագրել, որ առանց Արցախի կարգավիճակի որոշակիության հարցի կարգավորումը հնարավոր չէ, Ադրբեջանը մերժում էր կարգավիճակի շուրջ որևէ լուրջ քննարկում՝ ըստ էության, ասելով, որ միակ կարգավիճակը, որ կարող է ունենալ Արցախը՝ ինքնավար որևէ բան է Ադրբեջանի կազմում, և, ըստ էության, դրվում էր կառուցակարգերի հիմք, որով Ղարաբաղը պիտի ընդհանրապես հայաթափվեր», ասաց Փաշինյանը:

Երեկ ՀՀԿ-ական մի քանի գործիչներ արագ արձագանքեցին, Փաշինյանին խորհուրդ տալով պատերազմական վիճակում չփորձել կարգավորման գործընթացի «ստացած ժառանգության» թեման շահարկել, փորձ անելով այսօրվա ստեղծած իրավիճակի համար մեղադրանքների սլաքներն ուղղել նախկին իշխանություններին:

Այսօր «Սպուտնիկ» գործակալության կայքում Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հոդված է հրապարակել, որտեղ փաստացի պարզ ու հստակ պատասխանում է Փաշինյանին: Այդ հոդվածից հետևյալ եզրակացությունը պետք է անել՝ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի իրագործման շանսն են թողել Փաշինյանին, որը երկու տարի պարծենում էր, թե «իր կետից է բանակցում»: Արդյունքում՝ ունենք այն, ինչ ունենք:

Նալբանդյանը մանրամասն ներկայացրել է, թե ինչպես է նախկին իշխանության դիվանագիտական աշխատանքի արդյունքում Ալիևը մերժել կարևոր պայմանավորվածություններ, որոնք արտացոլված են եղել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հայտարարություններում:

Դրանցից են՝ շփման գծից դիպուկահարների հետ քաշելու պահանջը, հետաքննության մեխանիզմների ներդրման գաղափարը, խաղաղ կարգավորման պարտավորությունները, որոնք արտացոլված էին 1994-95թթ. հրադադարի դադարեցման եռակողմ փաստաթղթերում:

Այնուհետև, նախկին իշխանության դիվանագիտության շնորհիվ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահության համատեղ հայտարարություններում արձանագրվել են հիմնարար սկզբունքների՝ ուժի կիրառման և ուժի սպառնալիքի կիրառման անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև՝ տարածքային ամբողջականության և ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքները: Ավելին, Նալբանդյանը հիշեցնում է, որ այս սկզբունքները 2009թ. դեկտեմբերին համանախագահների և Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների համատեղ հայտարարությունում էին տեղ գտել:

Եվ վերջապես ամենակարևորը՝ 2016թ. հոկտեմբերի 18-ին Իլհամ Ալիևը կառավարության նիստում խոստովանել էր, որ միջազգային միջնորդները փակ դռների հետևում իրեն ճնշում են, որպեսզի ինքը ճանաչի Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը:
Ահա, այս հոգեվիճակում գտնվող Ալիև են հանձնել Փաշինյանին նախկին իշխանությունները: Ինչու՞ Ալիևի առանց այն էլ երկար «լեզուն», ավելի երկարեց վերջին երկուսուկես տարիների ընթացքում, ինչու՞ նա դարձավ ավելի ագրեսիվ ու կոշտ, ինչու՞ նրա պահանջները նոր «բարձունքներ» գրավեցին...

Այս հարցերին թող արդեն Փաշինյանն ու նրա կառավարության անդամները պատասխանեն՝ համեմատելով մինչև 2018-ը Ալիևի հոգեվիճակը և արդեն 2018-ից հետո նույն Ալիևի պահվածքն ու ելույթները: