Ինչո՞ւ է Վրաստանն այդքան վախենում հայերին դեղորայք ուղարկելուց

Թուրքիայի գործուն աջակցությամբ՝ Ադրբեջանի կողմից Արցախի և Հայաստանի դեմ սանձազերծված ռազմական ագրեսիան տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության ճշգրտման կոնֆլիկտ է։

Թուրքիան ակնհայտորեն փորձում է ամրապնդել իր դիրքերը Հարավային Կովկասում և այդ նպատակով ստանձնել է իր եղբայրական Ադրբեջանի հովանավորյալի դերը։ Արցախը ետ բերելու օպերացիայի պլանավորումը ուղղված է ոչ միայն հայկական երկու պետությունների դեմ, այլ նաև տարածաշրջանում գլխավոր դերակատար դառնալու հստակ ուղերձ է՝ բնականաբար ի հաշիվ Ռուսաստանի ազդեցության նվազման։ Վստահաբար կարելի է ասել, որ Էրդողան-Ալիև տանդեմի տարածաշրջանային օպերացիան ձախողվելու է, թերևս արդեն ձախողված է երկու պարզ պատճառով։ Առաջին՝ հայկական զինված ուժերը թույլ չեն տալու ադրբեջանա - թուրքական ագրեսիան ռազմական հաջողված ելք ունենա․ նրանց հաշվարկները, Սիրիայից բերված վարձկանների, ադրբեջանական զինուժի և իսրայելական զենքի հետ կապված, սխալ են դուրս գալու։ Պատերազմական գործողությունների անցած մի քանի օրերն արդեն իսկ ապացուցել են, որ հայկական զինուժը Արցախի և Հայաստանի պաշտպանության խնդիրը լուծում է բարձր պատրաստվածությամբ և խոշոր հաշվով ի վիճակի է դիմակայել ագրեսիային։ Երկրորդ՝ տարածաշրջանային խոշորագույն խաղացող Ռուսաստանը թույլ չի տա, որ իր միակ ռազմաբազայի հարևանությամբ Թուրքիան ստանձնի Հարավային Կովկասի քաղաքական լիդերի դերը, առավել ևս, որ այդ հարցում նա ունի նաև տարածաշրջանի մյուս խոշոր պետության՝ Իրանի աջակցությունը։

Նման բարդ ու խառը իրավիճակում բավականին դիտարժան է մեր դարավոր հարևանի՝ Վրաստանի վարքագիծը, որը Հայաստանի բարեկամ երկիրն է։ Վրաստանն արդեն հայտարարել է, որ Արցախի հարցում պահպանելու է չեզոքություն և պատրաստ է աջակցել կողմերի հաշտությանն ու Թբիլիսիում նախաձեռնել կողմերի հանդիպումը։ Հաշվի առնելով Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ ունեցած տնտեսական հարաբերությունները՝ պաշտոնական Թբիլիսիի չեզոքությունը հասկանալի է, սակայն իրականում Վրաստանի պահվածքը ավելի պրոթուրքական է, քան թե չեզոք կամ պրոհայկական։ Տեղական և միջազգային մամուլը համառորեն տեղեկություններ է հրապարակում, որ Թուրքիան Ադրբեջանին զենք է մատակարարում Վրաստանի տարածքով, մինչդեռ Վրաստանը թույլ չէր տվել, որ Ռուսաստանից Հայաստան բերվող զենքը անցնի Վրաստանի տարածքով։ Ի վերջո, զենքը Հայաստան է բերվել Իրանի տարածքով։

Ավելին՝ Վրաստանը ջավախահայերի ուղարկած հումանիտար օգնությունն անգամ չէր ուզում թույլ տալ, որ անցնի հայ-վրացական սահմանով՝ պատճառաբանելով, թե դա կարող է դիտարկվել իրբրև միջպետական օգնություն Վրաստանի կողմից։ Թույլ չեն տալիս նաև ջավախքցի կամավորականների մուտքը, որոնք պատրաստ են գալ և մասնակցել Արցախի պաշտպանությանը։ Սա այն դեպքում, երբ բեռնատարների մեջ ընդամենը սնունդ և դեղորայք էր, իսկ Ջավախքի հայերը այդ ամենը ձեռք էին բերել սեփական միջոցներով ու ՌԴ-ում աշխատող ջավախքցի գործարարների աջակցությամբ։ Ի պատասխան՝ Ջավախքի հայերը Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում փակել էին վրաց-թուրքական սահմանը և սպառնում էին թույլ չտալ, որ թուրքական բեռնատարները, որոնցով, հնարավոր է անգամ, որ զենք են մատակարարում Ադրբեջանին, մտնեն Վրաստան։ Խնդիրն այժմ մասամբ լուծված է, հումանիտար օգնությունն արդեն հասել է Արցախ, բանակցություններ են ընթանում կամավորների մուտքի թույլտվության և ընդհանրապես Բավրայի մաքսկաետի բացման ուղղությամբ, որը արդեն մի քանի ամիս է, ինչ փակ է անգամ բեռնափոխադրումների համար՝ պայմանավորված համավարակով։
Հետարքրքիր է, թե ինչու է բարեկամ Վրաստանն այդքան վախենում դարավոր բարեկամ ու հարևան Հայաստանին հումանիտար օգնություն տրամադրելուց։ Ինչո՞ւ է խուսափում հենց պետության հաշվին դեղորայք ուղարկել Հայաստան և Արցախ, եթե դրա կարիքը կա։ Դեղն էլ հո զե՞նք չի, որ պաշտոնական Անկարայի հետ Թբիլիսին խնդիր ունենա։ Կամ ի՞նչ է նշանակում փակ պահել Հայաստանը արտաքին աշխարհի հետ կապող ցամաքային կարևոր ճանապարհը՝ Բավրայի անցակետը, և խոչընդոտներ ստեղծել Հայաստանի ու հայերով բնակեցված Ջավախքի համար։ Որքան էլ որ այս պահին Վրաստանը Թուրքիայի հետ իր շահերն ունի, միևնույնն է, կա հիմնավոր մի խնդիր, որ ամեն դեպքում պետք է հաշվի առնի և ըստ այդմ դրսևորի իր հիմնական վարքագիծը։ Եթե Թուրքիան կարողանա ճնշել Հարավային Կովկասի առաջին քրիստոնյա երկրին՝ Հայաստանին, ապա հաջորդաբար անպայման գալու է նաև մյուս քրիստոնյա երկրի՝ Վրաստանի հերթը։ Թբիլիսին արդեն շրջապատված է թուրքաբնակ բնակավայրերով, Վրաստանի ամենախոշոր տուրիստական քաղաքում՝ Բաթումում, մեծ մասամբ թուրքեր են ապրում։ Եվ ընդհանրապես թուրքական գործոնը Վրաստանում գնալով ավելի ազդեցիկ է դառնում։

Հայկ Դավթյան