4 օր՝ թուրք-ադրբեջանական կեղծիքների հեղեղի մեջ

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը երեկ հարցազրույց տվեցին «Россия-1» հեռուստաալիքի՝ «60 минут» հաղորդմանը:
Փաշինյանը տեղեկացրեց, որ Ադրբեջանն արդեն ուղղակիորեն ռմբակոծում էր Հայաստանի Հանրապետության գյուղերը: Իսկ դրանից առաջ՝ սեպտեմբերի 27-ին, Ադրբեջանի զինված ուժերն սկսել են լայնամասշտաբ ռազմական ագրեսիա Լեռնային Ղարաբաղի դեմ:

Նա խոսեց Թուրքիայի մասնակցության մասին՝ նշելով, որ հավաստի տեղեկատվության համաձայն՝ ռազմական հրահանգիչներ և բարձրաստիճան զինվորականներ են հիմա գտնվում Ադրբեջանի հրամանատարական կետերում, և որոշ տեղերում նրանք նույնիսկ ղեկավարում են ռազմական գործողությունները: «Եվս մեկ շատ կարևոր հանգամանք՝ միջազգային մամուլում արդեն բազմաթիվ հրապարակումներ են եղել այն մասին, որ Թուրքիան վարձկաններ է հավաքագրում Սիրիայի տարածքում և նրանց տեղափոխում է Ադրբեջան՝ Լեռնային Ղարաբաղի և Հայաստանի Հանրապետության դեմ պատերազմին մասնակցելու նպատակով»:

Ապա գալով՝ տեղեկատվությանը, որ թուրքական F-16 կործանիչը խոցել է ՀՀ ԶՈւ ռազմաօդային ուժերի Սու-25 գրոհիչը, Փաշինյանը հավելեց. «Ակնհայտ է, որ և՛ Հայաստանը, և՛ Լեռնային Ղարաբաղի հայերը գտնվում են Թուրքիայի անմիջական սպառնալիքի ներքո: Մեր տեղեկությունների համաձայն՝ Թուրքիան առիթ է փնտրում այս հակամարտության մեջ ավելի լայնամասշտաբ ներգրավման համար, և նրանք առիթ են փնտրում, որպեսզի իրենց զորքերը մտցնեն Նախիջևան: Դա ադրբեջանական անկլավ է, որը սահմանակից է Թուրքիային, Հայաստանին և Իրանին, չնայած արդեն տեղեկություններ կան, որ այնտեղ արդեն առկա են թուրքական բանակի որոշ ստորաբաժանումներ: Ընդհանրապես այդտեղ որևէ գաղտնիք չկա, որովհետև օգոստոսից թուրքական զորքերն արդեն գտնվում են Ադրբեջանում: Նրանք համատեղ ռազմական զորավարժություններ էին սկսել, և այս պատերազմն սկսեց որպես այդ ռազմական զորավարժությունների շարունակություն:

Այնուհետև, Փաշինյանը ներկայիս պատերազմը դիտարկեց ավելի լայն շրջանակով. «Ինչպես գիտեք, 20-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցավ 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունը: Այն տեղի ունեցավ Օսմանյան կայսրությունում, և հայ ժողովուրդն այդ ցեղասպանության զոհը դարձավ: Այդ պատճառով մենք բոլորս դա ընկալում ենք որպես էքզիստենցիալ սպառնալիք մեր ժողովրդի համար, փաստացի որպես հայ ժողովրդին հայտարարված պատերազմ, և մեր ժողովուրդը հիմա ուղղակի հարկադրված է օգտագործել ինքնապաշտպանության իր իրավունքը: Ի՞նչ կարելի է անել: Միջազգային հանրությունը պետք է վճռականորեն դատապարտի Ադրբեջանի ագրեսիվ գործողությունները և ագրեսիան, դատապարտի Թուրքիայի գործողությունները և պահանջի, որպեսզի Թուրքիան ընդհանրապես դուրս գա այս տարածաշրջանից, քանի որ Թուրքիայի ռազմական ներկայությունը Հարավային Կովկասում որևէ լավ բան չի խոստանում: Դա կարող է հանգեցնել հետագա էսկալացիայի և ռազմական գործողությունների, այս պատերազմի մասշտաբների ընդլայնման: Եվ հիմա միջազգային հանրությունը պետք է կոնկրետ ջանքեր գործադրի, որպեսզի ստիպի Թուրքիային դուրս գալ Հարավային Կովկասից և ստիպի Ադրբեջանին դադարեցնել ագրեսիան, ռազմական գործողությունները»:

Բոլոր պայմանավորվածությունները ջնջվա՞ծ են թե՞ դեռ հնարավոր է դրանցով առաջ շարժվել, հարցին Փաշինյանն այսպես պատասխանեց. «Ինչ վերաբերում է կոնկրետ բանակցություններին, դրա համար պետք է համապատասխան մթնոլորտ ունենալ: Շատ դժվար է խոսել բանակցությունների և հատկապես դրանց բովանդակության մասին, երբ կոնկրետ ռազմական գործողություններ են ընթանում: Նախ և առաջ պետք է դադարեցնել բռնությունը, և պետք է արձանագրել և Ադրբեջանը պետք է ընդունի այն բանաձևը, որ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը ռազմական լուծում չունի: Այս պատերազմը զրոյից չի սկսել: Երկար ժամանակ շարունակ Ադրբեջանի կառավարությունը զարգացնում է հայերի նկատմամբ ատելության հռետորաբանություն և երկար ժամանակ սպառնում է, որ ի հեճուկս միջազգային կոչերի՝ պատրաստվում է Լեռնային Ղարաբաղի հարցը լուծել ռազմական ճանապարհով»:
Նույն հաղորդմանը հարցազրույց տվեց նաև Ալիևը, որի խոսքն անգամ ռուս փորձագետներն ավելի ուշ գնահատեցին՝ թեև «դիվանագիտորեն նախապատրաստված», սակայն՝ «կեղծիքներով լի»:

Ալիևը կրկին Հայաստանին մեղադրեց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցությունները խափանելու համար՝ հայտարարելով, թե Նա կրկին հիշեց Փաշինյանի հայտարարությունը՝ «Ղարաբաղը Հայաստան է»: Ըստ նրա՝ նշանակում է՝ «Հայաստանը գիտակցաբար խափանում է բանակցային գործընթացը, առաջ է քաշում անընդունելի պահանջներ»: Այնուհետև Ալիևն անցավ կեղծիքների տարափին, նշելով, թե՝ «հուլիսին 12-ին և սեպտեմբերի 27-ին Հայաստանն է սադրանքի դիմել»՝ իբր նախահարձակ լինելով։

Այսպես, Հայաստանը գործ ունի ոչ միայն թուրք-ադրբեջանական ագրեսիայի հետ, այլև դիվանագիտական ճակատում Բաքու-Անկարա կեղծիքների հեղեղի հետ: Թուրքիայի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչներն արդեն 4 օր է հանդես են գալիս սուտ տեղեկություններով ու հերքումներով:

Սա մարտահրավեր է, որին հայկական դիվանագիտությունը համարժեք արձագանք պետք է տա՝ աշխատելով միջազգային հանրության, օտարերկրյա մամուլի, փորձագետների, քաղաքական գործիչների հետ օր ու գիշեր:

Հայկական դիվանագիտության աշխատանքը նմանապես կարևոր է այն կռվին, որը տանում է հայ զինվորն այսօր ռազմի դաշտում: Ռազմաճակատում և դիվանագիտական ճակատում հաջողությունները պետք է զուգահեռ լինեն՝ մեկը մյուսին լրացնեն, որպեսզի հաղթանակը լիարժեք լինի:

Մետաքսյա Շալունց