Տիգրան Սարգսյանի «գրեֆը» Նիկոլ Փաշինյանին

Եվրասիական զարգացման բանկը Հայաստանի համար 2020 թվականին ՀՆԱ–ի 4,8% աճ է կանխատեսում: Մինչ ԵԱԶԲ վերլուծական դեպարտամենտի կողմից պատրաստված զեկույցի մանրամասներին անդրադառնալը՝ նկատենք, որ ի տարբերություն Համաշխարհային բանկի ակնկալիքների, ԵԱԶԲ կանխատեսումներն Հայաստանի համար առավել քան լավատեսական են։ Համաշխարհային բանկը, հիշեցնենք, հունիս ամսվա իր զեկույոցւմ 2020 թվականին Հայաստանի ՀՆԱ-ի 2,8 տոկոս անկում էր կանխատեսել։  Ուշագրավ է, որ անգամ Հայաստանի Կենտրանական բանկի գնահատկաններով` ՀՀ տնտեսական աճը 2020 թվականի արդյունքներով կլինի բացասական։

Ընդհանրապես ըստ ՀԲ Համաշխարհային տնտեսական հեռանկարների՝ այս տարի մոլորակի ողջ տնտեսությունը կնվազի 5,2% -ով: Այս անկումը կլինի ամենախորը` Երկրորդ աշխարհամարտից ի վեր, իսկ մեկ շնչի հաշվով արտադրության անկումը կանդրադառնա երկրների ամենամեծ մասնաբաժնի վրա:

ՀԲ վերլուծաբանների կանխատեսմամբ՝ Հայաստանի տնտեսությունը կվերականգնվի՝ հասնելով 4,9 տոկոս աճ միայն 2021 թվականին կունենա։ Այս իմաստով ԵԱԶԲ-ի կանխատեսման այսպիսի կտրուկ լավատեսությունը տարակուսելի է։ ԵԱԶԲ-ն միջազգային ֆինանսային կազմակերպություն է, որը ստեղծվել է 2006 թ.-ի հունվարին Ռուսաստանի և Ղազախստանի կողմից։ Այն նպաստում է մասնակից երկրների շուկայական տնտեսության զարգացմանը, դրանց կայուն տնտեսական աճի և փոխադարձ առևտրի ու տնտեսական կապերի ընդլայնմանը: Բանկի նախագահը, հիշեցնենք, Հայասատանի նախկին վարչապետ, ԵԱՏՄ խորհրդի նախկին նախագահ Տիգրան Սարգսյանն է։ ԵԱԶԲ-ի անդամ երկրներն են Հայաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Ռուսաստանը և Տաջիկստանը։Բանակի կանխատեսումները լավատեսական են անդամ երկրների համար ընդհանարպես, իսկ Հայաստանի համար ՀՆԱ-ի ամենամեծ աճն է ակնկալվում՝ Տաջիկստանից հետո։ Սա թերևս Տիգրան Սարգսյանի յուրօրինակ նվերն է Հայաստանի ներկա իշխանությանը։ Սա հրաշալի ՊՌ թեմա է Նիկոլ Փաշինյանի համար, որպեսզի նա հպարտորեն հայտարարի, թե Հայաստանը ԵԱՏՄ երկների շարքում ամենալավ ցուցանիշներից մեկն ունի։
COVID-19–ը համավարակի ազդեցությունը Բանկի անդամ երկրների մակրոտնտեսական առանցքային ցուցանիշների դինամիկայի վրա։, ինչպռդ նշվում է զեկույցում բացասական է եղել։ 2020 թվականի առաջին կիսամյակում համավարակը խիստ անդրադարձել է այն երկրների ցիկլային զարգացման վրա, որտեղ գործում է ԵԱԶԲ–ն։
Հայաստանում, Ղրղզստանում և Տաջիկստանում տնտեսական ակտիվության վրա զգալի ազդեցություն է թողել դրամական փոխանցումների ծավալների նվազումը, ինչը սպառողական ծախսերի ֆինանսավարման կարևոր աղբյուրներից է։ Նշված բոլոր երկչներում օտարերյա տրանսֆերների ծավալը համեմաատելի է պետական բյուջեի ծավալների հետ և էական ազդեցություն ունեն առևատրի և ծառայութնների ծավալի վրա։
Ղրղզստանում և Տաջիկստանում աշխատանքային միգրանտների փոխանցումները կազմում են ՀՆԱ–ի մոտ 30%–ը, Հայաստանում` շուրջ 11%–ը։
Պոտենցիալ թողարկման աճի տեմպերը 2020 թվականի առաջին կիսամյակում նվազել են ԵԱԶԲ անդամ այն երկրներում, որոնք լայնածավալ կարանտինային միջոցներ են իրականացրել։ Այսպես 2020 թվականի երկրորդ եռամսյակում ցուցանիշի նվազումը Հայաստանում, Ղազախստանում, Ղրղզստանում և Ռուսաստանում նախաճգնաժամային մակարդակի համեմատ գնահատվում է մոտ 0,2–0,5%։ Պոտենցիալ աճի կրճատումը կարող է կապված լինել ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների մի մասի փակման հետ, ներդրումային ակտիվության անկման և կորոնավիրուսի բռնկման պատճառով աճած անորոշության։
Հայաստանի ՀՆԱ–ի պոտենցիալ աճը ներկա պահին գնահատվում է մոտ 4,8%, Բելառուսինը` 1,5%, Ղազախստանինը` 2,2–2,7%, Ղրղզստանինը` 3,4–3,6%, Ռուսաստանինը` շուրջ 1%, Տաջիկստանինը` 6,9%։
Նշենք, որ 2019 թվականին Հայաստանի ՀՆԱ աճը  7,6%– էր կազմել։ 2020 թվականի պետական բյուջեի նախագծում ի սկզբանե կանխատեսվել էր 4.9 տոկոս տնտեսական աճ, սակայն հետո կորոնավիրուսի իրավիճակով պայմանավորված՝  փոխվեց  կանխատեսումը, այժմ Հայաստանի ԿԲ-ն ակնկալում է  2 տոկոս տնտեսական անկում: Այս ֆոնին Տիգրան Սարգսյանի ղեկավարած կառույցի 4,8% աճի կանխատեսումը, իսկակական «գրեֆը»Նիկոլ Փաշինյանի համար։ 

Հայկ Դավթյան