Ինչ է կատարվում Արցախում. Փաշինյանը Ստեփանակերտին չի՞ հայտնել՝ ինչ է բանակցում Ալիևի հետ 2 տարի

«Մադրիդյան սկզբունքները» այլևս չեն քննարկվում, «Ազատության» հետ զրույցում նման հայտարարությամբ է հանդես եկել Արցախի արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանը:

Թե ով է նման հարցում վստահեցրել Արցախի ԱԳ նախարարին՝ մնում է անհայտ:
Ոչ պաշտոնական Երևանը, ոչ Բաքուն և ոչ էլ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները նման հայտարարություն չեն արել:

Հայտնի է, որ տարիների ընթացքում բանակցող կողմերը աշխատում, մշակում են գոյություն ունեցող սկզբունքները, ինչ-որ տարրեր ավելացնում են, որոշները լրամշակում, կամ՝ հանում:

Ինչևէ, պաշտոնական Ստեփանակերտը սկսել է իրարամերժ հայտարարություններ անել՝ բանակցային գործընթացի վերաբերյալ, որոնք սկզբունքային տարբերություններ են ցույց տալիս պաշտոնական Երևանի դիրքորոշման հետ:

Օրերս լրագրողների հետ հանդիպել էր Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը: Նա խոսեց նաև ղարաբաղյան բանակցություններից: Նա շատ թերահավատ էր բանակցությունների հեռանկարի հետ կապված, ասաց, որ իր համար ավելի կարևոր է անվտանգության հարցը, քան միջազգային ճանաչման հարցը:

Մասիս Մայիլյանն էլ ասում է. «Իհարկե, անկախությունը, ինչպես նշված է նաև ծրագրում, բացառիկ արժեք է, և շատ կարևոր է, առաջնահերթություն է անվտանգության ապահովումը, նաև մենք դիտարկում ենք անկախության ճանաչումը, միջազգային ճանաչումը որպես քաղաքական և դիվանագիտական լրացուցիչ լծակ` զսպելու Ադրբեջանին: Այսինքն` այս երկու հարցերն իրար հետ փոխկապակցված են, բայց իհարկե, անվտանգությունն առաջին տեղում է»:

Արցախի նախագահը երեկ խոսեց նաև, բնականաբար, ղարաբաղյան բանակցություններից, ասաց, որ «Մադրիդյան սկզբունքների» շրջանակում բանակցվում էր, քննարկվում էր երկու տարբերակ. առաջին տարբերակի համաձայն` հայկական կողմն Ադրբեջանին է հանձնում 5 շրջան, երկրորդ տարբերակի համաձայն` Ադրբեջանին է հանձնում 7 շրջան ճանաչման անորոշ հեռանկարով:

Ինչի՞ շուրջ են հիմա բանակցում հայկական կողմը: Մասիս Մայիլյանն ասում է. «Մադրիդյան առաջարկները», ինչպես գիտեք, առաջարկվել էին Ադրբեջանի և Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարներին 2007 թվականի նոյեմբերին, բայց այդ մադրիդյան տրամաբանությունն ինքը, արմատները դրա ավելի խորն են, դա հասնում է մինչև 91 թվականի դեկտեմբերի 16-ը, և Եվրոպայի 12 պետությունների արտգործնախարարներ մի փաստաթուղթ ընդունեցին, այն չափանիշներն ընդունեցին, որի համաձայն իրենք կարող են ճանաչել որպես անկախ այն պետությունները նախկին Խորհրդային Միությունում և Արևելյան Եվրոպայում, որոնք համապատասխանում են այսինքն` այդ չափանիշներին: Եվ այն ժամանակվանից սկսած այդ տրամաբանությունն իշխել է, և մինչև վերջերս այդ տրամաբանության մեջ էին գնում բանակցությունները, այսինքն` իրենց որոշման համաձայն` իրենք ճանաչել են որպես անկախ հանրապետություններ միութեանական հանրապետության կարգավիճակ ունեցող հանրապետություններին, բայց այն ժամանակ օրինակ` նույն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը արդեն հռչակվել էր, այսինքն` սեպտեմբերի 2-ին հռչակվել էր, դեկտեմբերին իրենք որոշում են կայացնում, բայց անտեսում են այդ իրողությունները, որ կա օրինակ` նախկին Խորհրդային Միության տարածքում: Եվ այդ տրամաբանության մեջ շարունակվել է այս ամեն գործընթացը, և դրա արտացոլումը եղել են «Մադրիդյան առաջարկները», որը երկար կյանք է ունեցել` 10 տարուց ավելի քննարկման թեմա է եղել իր տարբեր վարիացիաներով: Այսինքն` մենք կարող ենք արձանագրել, որ այս պահին, և դրա մասին հայտարարվել է մեր հայաստանյան գործընկերների կողմից, որ սեղանի վրա որևէ փաստաթուղթ, որևէ առաջարկ այսօր չկա: Դա նշանակում է, որ սեղանի վրա չկա անգամ նաև այդ` «Մադրիդյան առաջարկները»:

Այսինքն` այդ երկու առաջարկները չկա՞ն... Մասիս Մայիլյանն ասում է. «Ընդհանրապես որևէ առաջարկ չկա, նաև չկան այդ առաջարկները: Այս առումով կարծում եմ` քանի որ չկան այդ առաջարկները, նաև քննարկելու անհրաժեշտություն չկա, այդ փաստաթղթերը, կարելի է ասել, կամ առաջարկներն ավելի շուտ մնացել են անցյալում, բայց որն է արդիական, որ պետք են նոր առաջարկներ, նոր մոտեցումներ, որ մենք կարողանանք առաջ տանել այս գործընթացը»:

Լավրովն արդեն մեկ տարի է հայտարարում է, որ կողմերի հետ քննարկում են առաջարկներ: Բայց փաստորեն, Արցախում այդ առաջարկների շուրջ քննարկումների մասին տեղյա՞կ չեն...

Մետաքսյա Շալունց