Այսպես մինչև ե՞րբ և ո՞ւր

2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ ՀՀ մշտական բնակչության թիվը կազմել է 2 մլն 986 հազար 100 մարդ։ ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալներով՝ 2016 թվականի հունվարի 1-ի համեմատ հանրապետության մշտական բնակչության թիվը նվազել է 12.5 հազարով։ Երևանում բնակչության թիվն ավելացել է 2.1 հազարով, իսկ մարզերում (միասին վերցրած) նվազել 14.6 հազարով։ Ընդ որում, ամենից շատ նվազել են Լոռու և Շիրակի մարզերի բնակչության թիվը։ Ինչ վերաբերում է Երևանին, ապա 12 վարչական շրջաններից 5-ում բնակչության թիվն ավելացել է, 4-ում՝ նվազել, իսկ 3-ում՝ մնացել անփոփոխ։ Ամենից շատ՝ 800 հոգով, ավելացել է Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի բնակչությունը և հասել 136.7 հազարի։ Նվազման առումով առաջատարն Արաբկիրն է՝ 400 մարդ։ Բնակչության թվի նվազումն առավել ակնառու է արտահայտված ծնելիության ցուցանիշներում: Վերջին 15 տարիներին ծնելիության ամենաբարձր ցուցանիշն արձանագրվել է 2003 թվականին՝ հասնելով 45 հազարի: Դրա նախորդ տարին՝ 2002 թվականին ծնլությունը ընդամնեը 32 հազար էր: Ժողովրդագիր Ռուբեն Եգանյանը, մեկնաբանելով ծնելիության աճի դինամիկան Հայելի ակումբում հրավիրված մամուլի ասուլիսում նշել է, թե երբ աճեց ծնելիությունը, բարի տրամադրություն էր, թե աճման միտում կա :«Մասնագետ չլինելով չհասկացան, որ խնդիրն այն է, որ դա զուտ ժողովրդագրական ալիքի հետևանք էր: Իրականում, 80-ականների սերնդի մարդիկ դարձան ծնողի տարիքի, իսկ հիմա 90-ականների սերունդն է ծնողի տարիքի հասել, իսկ 90-ականների սերունդը քիչ է, հետևաբար, նաև իրենց տված սերունդն է քիչ լինելու: Գալու է այն պահը, որ մեր մոտ հավասարվելու է ծնունդների և մահերի քանակը, թեպետ այս պահին 12-13 հազարով ծնելությունը բարձր է: Սակայն հավասարվելուց հետո, մահերի թիվն ավելի կշատանա»,-ասել է նա: Միգրացիայի մեծ ծավալները բնակչության թվաքանակի նվազման հաջորդ պատճառն են: Եգանյանը նկատեց, որ Հայաստանի միգրացիան՝ մշտական և աշխատանքային, հիմնակում լինում է դեպի ՌԴ՝ 90-95 տոկոս: Միգրացիան ժամանակի ընթացքում դառնում է երկրատև և շատ դեպքերում, եթե անգամ աշխատանքային միգրացիայի մեկնած ՀՀ քաղաքացիները դե յուրե շարունակում են մնալ ՀՀ քաղաքացի, միևնույնն է՝ նրանց երկարատև բացակայությունը բացասկան է անդրադառնում բնակչության թվի վրա և ի վերջո՝ հագեցնելով արտագաղթի: Պաշտոնական տվյալներով՝ անցյալ տարի ՀՀ քաղաքացիությունից հրաժարվել է 2500 քաղաքացի, իսկ այս տարվա առաջին եռամսյակի տվյալներով քաղաքացիությունից հրաժարվելու դիմում ներկայացրել է 1200 քաղաքացի: Շարունակական արտագաղթի, բացասական միգրացիայի և ծնելիության անկման հետևանքով մենք այսօր ստիպված ենք վճարել շատ ծանր գին՝ դպրոցների համատարած օպտիմալացում, ուսուցիչների կրճատում և գործազուրկների բնական աճ: Վերջին 15 տարում Հայաստանի դպրոցականների թիվը նվազել է շուրջ 200 հազարով և այսօր փաստացի մենք ունենք 357 հազար աշակերտ: Եթե ժողովրդագրության այս բացասական միտումը շարունակվի նույն տեմպերով,ապա երկու տասնամյակ անց մենք կկորցնեք մեր վերարտադրողականության բոլոր ռեսուրսները՝ դրանից բխող բոլոր հետևանքներով: Իսկ ինչ է մտածում պետությունն այս տեսալականի մասին՝ կարծես թե ոչինչ: Բնակչության աճի խթանման որևէ համապետական ծրագիր առ այսօր կյանքի չի կոչվել, թերևս հակառակը տարեցտերի էլ ավելի են ավելանում են արտագաղթն և բնական աճին խոչընդոտող գործունները: Հայկ Դավթյան