«Լույսը խավարից ավելի ուժեղ է». ԱՄՆ-ում թեժ աշնան մեկնարկը տրվեց. Թրամփը վարկանիշով զիջում է Բայդենին

Դոնալդ Թրամփը պաշտոնապես համաձայնեց լինել Հանրապետական կուսակցության թեկնածուն Միացյալ Նահանգների նախագահի ընտրություններում: Կուսակցության Ազգային համագումարի պատվիրակներն առաջադրել էին Սպիտակ տան գործող ղեկավարին չորս օր առաջ:

Թրամփի մրցակիցը ԱՄՆ նախկին փոխնախագահ Ջո Բայդենն է, նա դեմոկրատների թեկնածուն է դարձել մեկ շաբաթ առաջ: Ըստ վերջին հարցումների՝ ամերիկացիների մոտ 50 տոկոսը պատրաստ է քվեարկել Բայդենի օգտին, Թրամփը նրանից մի քանի տոկոսով հետ է մնում:

Նոյեմբերին կայանալիք ընտրություններից չորս ամիս առաջ` հանրապետականները վերստին առաջադրեցին Դոնալդ Թրամփի թեկնածությունը Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում: «Եվս չորս տարի, ևս չորս տարի», - վանկարկում էին կուսակցության ներկայացուցիչները Հյուսիսային Կարոլինայում մեկնարկած համագումարում`մեկը մյուսի հետևից ներկայացնելով 74-ամյա Թրամփի հաջողություններն ու ձեռքբերումները:

Ի սկզբանե կուսակցությունը հայտարարել էր, թե կենտրոնանալու են լուսավորի, խոստումնալից ապագայի ու ոգեշնչող հաջողությունների վրա` ի տարբերություն մրցակից դեմոկրատների, որոնք, ինչպես իրենք էին բնորոշել, անցած շաբաթվա համագումարում միայն հոռետեսական ու մռայլ ուղերձներ էին հղել:

Համագումարի առաջին օրվա կարգախոսն էր` «Հույսի երկիր», ինչպես առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնն էր բնորոշել հարյուրամյակներ առաջ: Չնայած դրան, ելույթ ունեցողները մեկը մյուսի հետևից նկարագրում էին, թե ինչ աղետներ ու պատուհասներ են սպասում դեմոկրատ Ջո Բայդենի հաղթանակի դեպքում:

Ֆլորիդայից ընտրված կոնգրեսական Մեթ Գաեցը առանց այլաբանությունների, ուղիղ տեքստով զգուշացրեց` դեմոկրատների հաղթանակը իսկական սարսափ ֆիլմ է հիշեցնելու. – «Նրանք զինաթափելու են ձեզ, դատարկելու են բանտերը, փակելու են ձեզ ձեր տանը և ձեր կողքին բնակեցնելու են զինված հանցագործների: Մենք պետք է պայքարենք այսօր և այստեղ Ամերիկան փրկելու, կամ հավիտյանս հավիտենից այն կորցնելու համար:

Է'լ ավելի դրամատիկ էր նախագահի ավագ որդու ելույթը: Հոր բացառիկ հաջողություններն ու ձեռքբերումները թվարկելուց հետո Դոնալդ Թրամփ կրտսերը նրա մրցակից, ԱՄՆ նախկին փոխնախագահ Ջո Բայդենին անվանեց «չինական Բայդեն», հետո էլ համեմատեց կելտական լեգենդների հերոս Լոխ Նեսի հրեշի հետ` պնդելով, թե նա մեկ հայտնվում է, մեկ անհետանում`այդպես էլ որևէ օգուտ չտալով հասարակությանը. – «Առաջիկա ընտրություններում որոշվելու է մեր եկեղեցու, աշխատանքի ու դպրոցների ապագան`ընդդեմ փողոցային անկարգությունների, հանցագործությունների ու վանդալիզմի, որը Բայդենն ու դեմոկրատները խաղաղ ցույցեր են որակում»:

Ելույթներում կարմիր թելով անցնող մյուս թեման վարչակազմի պայքարն էր կորոնավիրուսի համաճարակի դեմ: Ամերիկան վիրուսից ամենաշատը տուժած երկիրն է աշխարհում. մինչև օրս վարակվել է մոտ վեց միլիոն մարդ, ավելի քան 180 հազար ամերիկացի մահացել է, տնտեսությունը անցած եռամսյակում երեսուներեք տոկոսի անկում է գրանցել, գործազրկությունը հասել է աննախադեպ բարձր ցուցանիշների: Չնայած դրան, հանրապետականները պնդում էին, որ Սպիտակ տան ղեկավարն անթերի է գործել:

«Նախագահը արագ անցավ գործի և դադարեցրեց թռիչքները դեպի Չինաստան: Մինչդեռ Ջո Բայդենն ու նրա համախոհ դեմոկրատներն իմ հորը ռասիստ ու այլատյաց էին որակում դրա համար: Նրանք Ամերիկայի ժողովրդի անվտանգությունից ու առողջությունից առավել քաղաքական կոռեկտությունն են կարևորում», - հայտարարեց Թրամփի որդին:

Նախագահին գովաբանող ելույթները դեռ չէին ավարտվել, երբ անակնկալ համագումարում հայտնվեց ինքը Դոնալդ Թրամփը: Որպես կանոն, նախագահության թեկնածուները ելույթ են ունենում միայն համագումարի վերջին օրը և ներկայացնում են, թե ինչ ճանապարհով են տանելու երկիրը հաղթանակի դեպքում: Բազմաթիվ տաբուներ ու ավանդույթներ շրջացած Թրամփը, սակայն, նորամուծություն էր մտցրել նաև այս հարցում. Քառօրյա համագումարում ամեն երեկո նա հանդես կգա ելույթով, ընթացքում էլ կդիմի նախօրոք Սպիտակ տանը տեսագրված ուղերձներին: Երեկ ցուցադրված տեսանյութերից մեկում, օրինակ, նա հանդիպել էր մի խումբ ամերիկացիների, որոնք այլ երկրներում գերությունից կամ բանտերից ազատ էին արձակվել ու հայրենիք վերադարձել նրա վարչակազմի օրոք:

Խոսելով առաջիկա ընտրություններին մասին` Թրամփը վերստին պնդեց, թե ինքը կարող է պարտվել միայն մեկ դեպքում` եթե դեմոկրատները կեղծեն քվեարկությունը, որը կորոնավիրուսի համաճարակի պատճառով կազմակերպվելու է փոստային ծառայության միջոցով: «Նրանք ուզում են համաճարակի անվան տան գողանալ մեր հաղթանակը, այնպես որ, դուք պետք է շատ զգույշ և ուշադիր լինեք», - զգուշացրեց գործող նախագահը կուսակիցներին`առանց բացատրելու, թե ինչի վրա են հիմնված իր այդ ենթադրությունները:

Գործող հանրապետական նախագահ Դոնալդ Թրամփը վիրավորական ոճով է խոսում մրցակցի մասին: Դեմոկրատական Ջո Բայդենն օրեր առաջ կուսակցության ազգային համագումարի վերջին օրը, ստանձնեց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահության թեկնածությունը:

Կուսակիցներին և հայրենակիցներին հասցեագրված հանդիսավոր ուղերձում նախկին փոխնախագահը հավաստիացրեց, որ գերագույն պաշտոնը ստանալու դեպքում իր առաջնահերթ առաքելությունը կլինի միավորել երկիրն ու հաղթահարել կորոնավիրուսի համավարակը, դրա հետևանքով ի հայտ եկած տնտեսական ծանրագույն ճգնաժամը, անարդարությունը և ռասայական անհավասարությունը:

Համառոտ անդրադառնալով արտաքին հարցերին, Բայդենն ասել է, որ համերաշխության և գործընկերության ոգով կաշխատի դաշնակիցների հետ, ապա՝ որևէ կոնկրետ երկրի անուն չնշելով, ավելացրել է, թե «բռնապետներին սիրաշահելու, նրանց երես տալու օրերը կվերջանան»: Նախագահության թեկնածուի փոխանցմամբ, Դոնալդ Թրամփը ձախողել է Ամերիկան պաշտպանելու յուրաքանչյուր նախագահի համար սրբազան պարտավորությունը: «Հայրենակիցներ, դա աններելի է», - ասել է Բայդենը:

Դեմոկրատների թեկնածուն ներկայացրել է հետթրամփյան Ամերիկայի մասին իր պատկերացումը, ասելով, որ գործող նախագահի օրոք Ամերիկան պառակտվել է, բաժանումները, տարաձայնությունները խորացել են, աճել է ատելությունը, մարդիկ հուսահատված են և ահաբեկված:

«Հույսը վախից ավելի հզոր է, լույսը խավարից ավելի ուժեղ է։ Եկել է մեր ժամը, սա է մեր առաքելությունը», - դիմելով ամերիկացիներին, ասել է 77-ամյա թեկնածուն: Նա ընդգծել է, որ հպարտ դեմոկրատական է և պատրաստ է բարձր պահել կուսակցության դրոշն ու գնալ դեպի ընտրություններ: «Սա մեծագույն պատիվ է, խոնարհաբար ստանձնում եմ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահի թեկնածությունը», - ասել է Ջո Բայդենը:
Դեմոկրատների կողմից ԱՄՆ փոխնախագահ է առաջադրվել 55-ամյա սենատոր Քամալա Հարիսը: Բայդենին իրենց աջակցությունն են հայտնել նաև դեմոկրատական նախկին թեկնածուները:

Նրանք խոսել են նախկին փոխնախագահի մարդկային բարձր որակների, այլոց ցավը հասկանալու և կիսելու ունակության մասին, անուղղակի նկատել են տվել, որ կյանքի ընթացքում անձնական մեծ ցավ ապրած Բայդենը կարողանում է հասկանալ ուրիշի դժբախտությունը: Մոտ 4 տասնամյակ առաջ Բայդենի առաջին կինը և մեկամյա դուստրը զոհվել են դաժան ճանապարհային վթարում, փոքրիկ տղաներն էլ կոտրվածքներ են ստացել ու հրաշքով են փրկվել: Վեց տարի առաջ էլ այդ տղաներից մեկը՝ խոստումնալից տաղանդավոր քաղաքական գործիչ Բյու Բայդենը գլխուղեղի քաղցկեղից է մահացել:
Ջո Բայդենի հաղթանակի կարևորությանն է անդրադարձել նաև սենատոր Բերնի Սանդերսն, ով, թերևս, ամենահզոր մրցակիցն էր ներկուսակցական ընտրարշավում: «Սա ամենակարևոր ընտրությունն է երկրի արդիական պատմության ընթացքում: Հանձին Ջո Բայդենի մենք ունենք զգայուն, ազնիվ, պարկեշտ լիդեր, ով հատկապես անհրաժեշտ է ամերիկյան պատմության հենց այս շրջանում, տե՛ր իմ, բոլորս՝ առաջադիմական, թե չափավոր, պետք է այսօր միավորվենք ա՛յս նախագահին պարտության մատնելու համար», - ասել է Սանդերսը:

Դեմոկրատներից նախկին թեկնածու, Նյու Յորքի նախկին քաղաքապետ, մեծահարուստ գործարար Մայքլ Բլումբերգն, ով ժամանակին նաև հանրապետական էր, երեկ Ամերիկային հորդորել է մերժել Թրամփին: «Ես ձեզ կոչ չեմ անում քվեարկել Դոնալդ Թրամփի դեմ, որովհետև նա վատ տղա է, ես կոչ եմ անում նրան դեմ քվեարկել, որովհետև նա վատ է աշխատում», - ասել է Բլումբերգը:

Հանրապետական նախագահ Թրամփը նախընտրական հանդիպումներում պնդում է, որ Բայդենը չունի երկրում կարգուկանոն ապահովելու ունակություն, թույլ լիդեր է, զենքի իրավունքի դեմ է, սոցիալիստական օրակարգով է առաջնորդվում: Հեռախոսով պատասխանելով «Ֆոքս» հեռուստակայանի մեկնաբան Շոն Հանիթիի հարցերին, Թրամփն ասել է, թե առաջիկա ընտրությունները կդառնան ամերիկյան պատմության ամենախայտառակ կեղծիքը: «51 միլիոն քվեաթերթիկներ փոստով կուղարկվեն ընտրողներին, նրանցից շատերն այդ ժամանակ արդեն մահացած կլինեն, շատերը մեկից ավելի թերթիկ կստանան, դա սարսափելի բան է լինելու», - ասել է Թրամփը:

Փենսիլվանիայում էլ Թրամփն ասել է, թե Բայդենն այդ նահանգում է ծնվել, բայց «վաղուց է ուրացել ծննդավայրը և երբեք իր հարազատ նահանգով չի զբաղվել»: «Այս ընտրություններում որոշվում է մեր երկրի ճակատագիրը, որովհետև մյուս ճամբարում խենթեր են, նրանք լրիվ գժվել են, նայում ես Հիլարիին, նա Ջոից ավելի խելացի է, 4 տարի առաջ նրանք գոնե ինչ-որ չափով մեղսունակ էին, հիմա լրիվ խելքները կորցրել են և արմատական ձախակողմյան օրակարգ են առաջ տանում, Բայդենը ձախակողմյան արմատականների ձեռքում խամաճիկ է», - ասել է Թրամփը:

Այնուամենայնիվ, չնայած այդ ագրեսիվ հռետորաբանությանը և վիրավորական ոճով մրցակցի մասին խոսելու սովորությանը, հարցումների արդյունքները վկայում են, որ առնվազն այս պահին Թրամփը վարկանիշով տասը կետով զիջում է Բայդենին:

Հիշեցնենք, որ ԱՄՆ-ի նախագահի ընտրությունները տեղի կունենան նոյեմբերի 3-ին:

Մետաքսյա Շալունց