Առաջնորդը՝ ինքնաձիգով. Բարդ հարց բոլորի համար

Երեկ Մինսկում կայացավ Բելառուսի պատմության մեջ ամենամեծ ցույցերից մեկը: Նախագահական ընտրություններից երկու շաբաթ անց, ըստ տարբեր գնահատականների, մայրաքաղաքի կենտրոնում հավաքվել են շուրջ քառորդ դար երկիրը ղեկավարող Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հարյուր հազարավոր հակառակորդներ: Մարդիկ դուրս էին եկել փողոց՝ չնայած Լուկաշենկոյի և պաշտպանության նախարարության սպառնալիքներին:

Բելառուսի ռազմական գերատեսչությունը հայտարարեց, որ կարգուկանոնը խախտելու դեպքում ցուցարարները գործ կունենան բանակի հետ, իսկ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն, ով երեկոյան ժամանել է Մինսկի իր նստավայր, ուղղաթիռից դուրս էր եկել ինքնաձիգը ձեռքին: Ցույցը, ինչպես հաղորդել է ներքին գործերի նախարարությունը, ավարտվել է առանց բախման անվտանգության ուժերի հետ, որոնք շրջապատել էին հրապարակներ ու շենքեր:

Այսպես, նախօրեին Մինսկում բողոքի ցույցի ֆոնին, որին մասնակցում էր ավելի քան հարյուր հազար մարդ, Բելառուսի գործող նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն տեսախցիկների առաջ է հայտնվել զրահաբաճկոնով և ինքնաձիգը ձեռքին: Տեսանյութը հրապարակել է «Բելտա» լրատվական գործակալությունը:

Երկրի պետական լրատվամիջոցի հրապարակած տեսանյութում Լուկաշենկոն ուղղաթիռով ժամանում է իր նստավայրը՝ Անկախության պալատ, որը երեկ ամբողջ օրվա ընթացքում շրջափակած էր ոստիկաններով: Մի քանի տասնյակ ցուցարարներ, այդուհանդերձ, միառժամանակ բողոքի ակցիաներ են իրանականացրել տարածքի մերձակայքում: Հրապարակված տեսանյութում լսվում է Լուկաշենկոյի ձայնը, ով վերևից հայացք նետելով ընդհանուր համայնապատկերին և պողոտայով երթ անցկացնող ցուցարարների բազմությանը՝ ասում է. - «Ցրվել են ինչպես առնետները»:

Լուկաշենկոյին ավանդույթի համաձայն ուղեկցում էր անչափահաս որդին՝ 15-ամյա Նիկոլայը: Նա հոր օրինակով զրահաբաճկոնով և սաղավարտով էր, ձեռքին նույնպես ինքնաձիգ: Այս ամենը տեղի էր ունենում մայրաքաղաք Մինսկում Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հրաժարականի պահանջով բազմահազարանոց ցույցին զուգահեռ:
Բելառուսի հազարավոր քաղաքացիներ հավաքվել էին Անկախության հրապարակում, ապա երթով շարժվել գործող նախագահի նստավայրի ուղղությամբ, ճանապարհը, սակայն, ՕՄՕՆ-ն արգելափակել էր: Լուկաշենկոյի մամլո ծառայությունը տարածեց մի տեսանյութ, որում նա շնորհակալություն է հայտնում ուժայիններին, որոնցից մի քանիսը ի պատասխան հավաստիացնում են՝ նախագահի հետ կլինեն «մինչև վերջ»:

Բելառուսում բողոքի ցույցերը, գործադուլները շարունակվում են օգոստոսի 9-ին տեղի ունեցած նախագահական ընտրություններից ի վեր, որոնց պաշտոնական արդյունքներով՝ երկրի 65-ամյա առաջնորդ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն, ով նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում է ավելի քան քառորդ դար, վեցերորդ անգամ հինգ տարով պաշտոնավարելու հնարավորություն է ստացել` հավաքելով քվեների ավելի քան 80 տոկոսը: Այդ ընտրություններում նրա հիմնական մրցակիցը՝ 37-ամյա Սվետլանա Տիխանովսկայան, կասկածի տակ է դրել քվեարկության արդյունքները՝ աջակիցներին կոչ անելով միանալ իրեն և անհամաձայնություն հայտնել կեղծված ընտրություններին: Երկու շաբաթ է երկրի տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ պահանջում են Լուկաշենկոյի հրաժարականն ու նոր ընտրություններ:

Խաղաղ ցույցերի դեմ բելառուսական ոստիկանությունը հերթական անգամ կիրառեց անհամաչափ բիրտ ուժ՝ հազարավոր մարդիկ ձերբակալվել և խոշտանգումների են ենթարկվել, այդ թվում՝ լրագրողներ և երեխաներ, առնվազն երեք մարդ սպանվել է ցույցերը ցրելու ընթացքում, հարյուրավոր ցուցարարներ վնասվածքներ են ստացել, մոտ մեկ տասնյակի ճակատագիրն անհայտ է:

Չնայած երկրում ստեղծված աննախադեպ լարվածությանն ու ճգնաժամին, Լուկաշենկոն խոստանում է շարունակել պաշտոնավորումը և հանձնարարել է բանակը բերել լրիվ մարտական պատրաստականության վիճակի, ինչպես նաև փակել այն գործարանները, որոնք համարձակվել են ի նշան բողոքի գործադուլ հայտարարել:

Ի դեպ, Բելառուսում գտել են տղամարդու դին, որը օգոստոսի 12-ի բողոքի ցույցերից հետո անհետ կորել էր: Այս մասին հաղորդել է «Նաշա Նիվա»-ն: Ըստ հրապարակման, Նիկիտա Կրիվցովին Մինսկի մերձակա անտառում կախված են գտել: «Հրեշտակ» որոնողա-փրկարարական խումբը հաստատում է այս տեղեկատվությունը, սակայն չի նշում մահվան հանգամանքները: Իշխանությունների կողմից դեռևս պաշտոնական հաստատում չկա: «Նաշա Նիվա»-ն նաև տեսանյութ է հրապարակել, որում 28-ամյա Կրիվցովը դրոշը ձեռքին բողոքի ակցիայի է մասնակցում:

Լուկաշենկոյի իշխանավարման ապագան ավելի ու ավելի մշուշոտ է դառնում: Իրավիճակը բարդ է նրանով, որ Ռուսաստանը մի կողմից, ԵՄ-ն մյուս կողմից Բելառուսի ապագայի մասով, ըստ ամենայնի, չեն կարող հաշտության եզրեր գտնել:
Ո՞վ է Լուկաշենկոյին փոխարինելու... Սա, թերևս, մի հարց է, որի պատասխանը բոլորի համար է բարդ:

Մետաքսյա Շալունց