Հեղափոխություններն ահագնացան. Ինչ է որոշել Պուտինը

Ողջ աշխարհի ուշադրությունը շարունակում է մնալ Բելառուսի ուղղությամբ, որտեղ դեռ շարունակվում են բողոքի ակցիաները: Լուկաշենկոյի հրաժարականի պահանջով նախօրեին Մինսկում, ըստ տարբեր գնահատականների, փողոց է դուրս եկել մոտ 200-250 հազար մարդ:

Բելառուսի կառավարությունը նորընտիր նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյին է ներկայացրել իր հրաժարականը: Դա արվել է նրա օգոստոսի 15-ի հրամանի համաձայն: Փաստաթղթում նշվում է, որ վարչապետը, նրա տեղակալները, նախարարները և պետական կոմիտեների նախագահները պետք է իրականացնեն իրենց լիազորությունները մինչև նախագահը կձևավորի կառավարության նոր կազմ: Այն կձևավորվի նախագահի կողմից նշված անձանց պաշտոններում անձանց նշանակելու վերաբերյալ իրավական ակտերի ստեղծելուց հետո:

Իսկ Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի ուղղաթիռը վայրէջք է կատարել Մինսկի անվավոր տրակտորների գործարանի տարածքում։ Գործարանի տարածքում տրանսպորտային միջոցների շարժը սահմանափակ չէ, հարակից կայանատեղիները լցված են ավտոմեքենաներով: Գործարանի աշխատակիցներից մեկի խոսքով՝ աշխատողները չեն պատրաստվում բողոքի ցույց կազմակերպել, այլ պարզապես ուզում են զրուցել նախագահի հետ: Կենտրոնական մուտքի մոտ հարյուր մարդ է հավաքվել սպիտակ և կարմիր դրոշներով:

«Երբևէ չսպասեք, թե ճնշման տակ ինչ-որ բան կարող եմ անել։ Նրանք չեն գա իշխանության գլուխ։ Քանի որ չի լինի ո՛չ Մինսկի անվային քարշակների գործարանը, ո՛չ Մինսկի ավտոմոբիլային գործարանը, և ո՛չ էլ Բելառուսի ավտոմոբիլային գործարանը․ կես տարվա ընթացքում կոչնչացվի ամեն ինչ: Մենք արդեն ընտրություններ անցկացրել ենք: Մինչև ինձ չսպանեք, ուրիշ ընտրություն չի լինի»,- հասել է նա: Նա կոչ է արել իշխանական լիազորությունների վերաբաշխում իրականացնել սահմանադրական գործընթացի միջոցով, այլ ոչ թե փողոցային ակցիաների միջոցով։

Կիրակի օրը Մինսկում անցկացվեց Լուկաշենկոյի կողմնակիցների ցույցը՝ Լուկաշենկոյի մասնակցությամբ: Ըստ պետական լրատվամիջոցների, ավելի քան 60 հազար մարդ է մասնակցել դրան, ըստ այլ աղբյուրների, հավաքվել է մի քանի հազար մարդ:
Երկրում նաև շարունակվում էին ընդդիմության ցույցերը, որոնք ավելի բազմամարդ էին: «Հանուն ազատության» կարգախոսով Մինսկում տեղի ունեցած զանգվածային երթին ըստ տարբեր գնահատականների՝ 100-ից 200 հազար մարդ է մասնակցել: Նրանք իշխանություններին մեղադրում են նախագահական վերջին ընտրություններում ձայներ կեղծելու մեջ և դատապարտել ցուցարարների դեմ բիրտ ուժի գործադրումը: Բողոքի բազմամարդ ցույցեր են անցկացվել նաև Բելառուսի այլ քաղաքներում: Մասնակիցները պահանջել են նախագահ Լուկաշենկոյի հրաժարականը, պետության ղեկավարի նոր ընտրությունների անցկացում, ինչպես նաև պահանջել են պատասխանատվության ենթարկել ցուցարարների և ընդդիմության դեմ ուժ կիրառողներին:
Շվեյցարիայում Բելառուսի Հանրապետության գործերի ժամանակավոր հավատարմատարը և Սլովակիայում Բելառուսի դեսպանը դատապարտել են իշխանությունների գործողությունները:

Բելառուսի նախագահական ընտրություններում Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի գլխավոր մրցակից Սվետլանա Տիխանովսկայան հայտարարել է, որ պատրաստ է դառնալ ազգային առաջնորդ: «Ես պատրաստ եմ պատասխանատվություն ստանձնել և հանդես գալ որպես ազգային առաջնորդ, որպեսզի երկիրը հանդարտվի և բնականոն ռիթմի մեջ մտնի, որպեսզի մենք ազատ արձակենք բոլոր քաղբանտարկյալներին և կարճ ժամկետներում նախապատրաստենք օրենսդրական բազա ու պայմաններ նոր նախագահական ընտրություններ կազմակերպելու համար», - ավելի քան մեկ շաբաթ երկրում ընտրությունների արդյունքների դեմ շարունակվող աննախադեպ բողոքի ակցիաների ֆոնին հրապարակած իր ուղերձում հայտարարել է Տիխանովսկայան:

Նա, ինչպես հայտնի է, օրեր առաջ մեկնել էր հարևան Լիտվա, աջակիցների պնդմամբ, ճնշման ներքո: Գործող նախագահի հիմնական մրցակիցը Սվետլանա Տիխանովսկայան ստացել է քվեների մոտ 10 տոկոսը, նա հայտարարել է, որ չի ընդունում պարտությունը:
Նախօրեին տեղի ունեցավ Պուտին-Լուկաշենկո երկրորդ հեռախոսազրույցը: Բելառուսի և Ռուսաստանի նախագահներ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն և Վլադիմիր Պուտինը նորից հեռախոսով քննարկել են վերջին շրջանում Բելառուսում տեղի ունեցող իրադարձությունները:

Երկու ղեկավարների առաջին հեռախոսազրույցը տեղի էր ունեցել՝ Լուկաշենկոյի նախաձեռնությամբ: Կրեմլը հայտնում է, թե «զրույցի ընթացքում քննարկվել է դրսից Բելառուսի վրա գործադրվող ճնշումը: Ռուսական կողմը վերահաստատել է, որ պատրաստ է սատարել Բելառուսին առաջացած խնդիրները Միութենական պայմանագրի հիման վրա, իսկ հարկ եղած դեպքում նաև ՀԱՊԿ պայմանագրով լուծելու հարցում»:

Լուկաշենկոն երեկ հայտարարել է, որ ՌԴ նախագահի հետ զրույցի ընթացքում ստացել է Բելառուսին «համապարփակ օգնություն» տրամադրելու խոստում, եթե այդ մասին Բելառուսը խնդրի: Ինչպես հաղորդում է BelTA պետական լրատվական գործակալությանը, այդ մասին նա ասել է օգոստոսի 15-ին, Բելառուսի Պաշտպանության նախարարության ռազմավարական կառավարման կենտրոնում կայացած հանդիպմանը: «Երբ խոսքը վերաբերում է ռազմական բաղադրիչին, մենք Ռուսաստանի Դաշնության հետ պայմանագիր ունենք Միության պետության և ՀԱՊԿ շրջանակներում: Սրանք այն պահերն են, որոնք տեղավորվում են այս համաձայնագրերում: Հետևաբար, այսօր ես Ռուսաստանի նախագահի հետ երկար, մանրամասն զրույց ունեցա իրավիճակի մասին … Եվ մենք պայմանավորվեցինք Վլադիմիր Պուտինի հետ՝ մեր առաջին խնդրանքով կտրամադրվի համակողմանի աջակցություն՝ Բելառուսի Հանրապետության անվտանգությունն ապահովելու համար», -նշել է Լուկաշենկոն:

Շաբաթ օրը Լուկաշենկոն նշել էր, թե պատրաստվում է Վլադիմիր Պուտինին տեղեկացնել «ոչ միայն Բելառուսին, այլև միութենական պետությանը սպառնացող վտանգների մասին», կրկին պնդելով, թե երկրում «գունավոր հեղափոխության սցենար է իրագործվում», որը հաջողության դեպքում կարող է տարածվել: «Բելառուսի պաշտպանությունն այսօր նշանակում է մեր միասնական պետության պաշտպանություն և օրինակ է ծառայում մյուսների համար: Եթե բելառուսները չդիմակայեն, այս ալիքը կտարածվի նաև այնտեղ», - ասել էր Լուկաշենկոն, որի իշխանավարման դեմ ցույցերն ու գործադուլները արդեն մեկ շաբաթ է` չեն դադարում. առնվազն երկու մարդ զոհվել է, շուրջ յոթ հազարը` ձերբակալվել:

Քվեարկությունից առաջ Լուկաշենկոն պնդել էր, թե օտարերկրյա ուժերը, այդ թվում` Ռուսաստանը, աշխատում են իր դեմ և փորձում է ապակայունացնել իրավիճակը Բելառուսում: Հետընտրական զարգացումներից հետո, սակայն, նա պնդել էր, թե անհրաժեշտ է զանգահարել Վլադիմիր Պուտինին:

«Որոշվել է շարունակել կանոնավոր շփումները` տարբեր մակարդակներում, ինչպես նաև ընդգծվել է դաշնակցային հարաբերությունները ամրապնդելու պատրաստակամությունը, ինչը լիովին համապատասխանում է Ռուսաստանի և Բելառուսի եղբայրական ժողովուրդների շահերին», - զրույցից հետո հայտարարել է Կրեմլը:

Այն որ, Լուկաշենկոն ծանր դրության մեջ է, ակնհայտ է: Երկու օր է շրջանառվում են վարկածներ, որ Ռուսաստանն օգնության կհասնի՝ զորքեր տեղակայելով Բելառուսում:
Լուկաշենկոյի ուղերձը Պուտինին՝ պարզ է. աջակցիր ինձ, հակառակ դեպքում նույն սցենարը սպասում է Ռուսաստանին և նրա առաջնորդին: Լուկաշենկոն արդեն իսկ անվանել է իր երկրում տեղի ունեցողը՝ «գունավոր հեղափոխություն»:

Կրեմլը փաստացի կանգնած է Լուկաշենկոյի թիկունքին, ռուսաստանյան կողմը վերահաստատել է պատրաստակամությունը՝ ցուցաբերելու անհրաժեշտ օգնություն՝ Միութենական պետության ստեղծման մասին պայմանագրի սկզբունքների հիման վրա, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում՝ Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության գծով: Սա նշանակում է՝ օգնություն Պուտնից ցանկացած սցենարով և ցանկացած մեթոդով:

Գիշերվանից արդեն իսկ լուրեր են շրջանառվում Բելառուսում ռուսական զորքերի տեղաշարժի վերաբերյալ: Օգոստոսի 16-ին ռուսական E95 և M1 մայրուղիներում «Ռոսգվարդիայի» ուժերի մեքենաներին նման «Ուրալ» և «ԿամԱԶ» մակնիշի, առանց համարանիշների ու տարբերակիչ նշանների մի քանի տասնյակ բեռնատարներ են նկատել, որոնք շարժվել են Բելառուսի հետ սահմանի ուղղությամբ, գրում է Conflict Intelligence Team-ը։

Սանկտ Պետերբուրգի և Պսկովի միջև ճանապարհին, ինչպես հայտնել է «Ֆոնտանկայի» աղբյուրը, շուրջ 30-40 բեռնատար և մի քանի ռազմական արտաճանապարհային մեքենաներ են ուղևորվել անձնակազմի հետ: CIT-ի գնահատմամբ՝ մեքենաներում կարող էր լինել «առնվազն 600 մարտիկ»: Արևմտյան ռազմական շրջանում լրատվամիջոցին հայտնել են, որ «ներկայացված տեխնիկայի նմուշները չեն օգտագործվում շրջանի զորքերի կողմից»։ «Մեդուզա»-ն նույնպես հաղորդել է, որ Մոսկվա-Մինսկ ճանապարհին առանց տարբերանշանների մեքենաներ են նկատվել։ Տեսահոլովակներից մեկը նկարահանվել է Մոսկվայում, երկրորդը՝ M1 մայրուղու վրա։ Այդ մեքենաների տեսագրությունը հրապարակել է նաև լրագրող Վասիլի Մաքսիմովը։ CIT-ի տվյալներով՝ այս տեսանյութը նկարահանվել է Բելառուսի հետ սահմանից 83 կմ հեռավորության վրա:

Ակնհայտ է, որ արևմտյան ծրագրերը՝ հեղափոխությունների տեսքով ընդլայնվում են հետխորհրդային հանրապետություններում: Հայաստանից հետո Բելառուսն ու Ռուսաստանն են էպիկենտրոնում: Որքան էլ երկրների առաջնորդները իրենց պետություններն ամրացնեն ու հզորացնեն՝ արևմուտքն իր ծրագրերն իրականացնելու հարցում՝ հետևողական է:

Մետաքսյա Շալունց