Բա որ ասում էին՝ ինչո՞ւ չէիք լսում, ո՞ւր է քո «կետը»

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Պաշտպանության նախարարությունում անցած շաբաթ հրավիրած խորհրդակցության ժամանակ, անդրադառնալով հուլիսի 12-ից հետո հայ-ադրբեջանական սահմանի լարված իրավիճակին, հայտարարեց, որ «ի վերջո, պետք է ստեղծվի հրադադարի ռեժիմի պահպանման վստահելի մոնիթորինգի միջազգային համակարգ»:

Թե կոնկրետ ի՞նչ համակարգի մասին է խոսքը և ի՞նչ քայլեր են ձեռնարկվում այդ ուղղությամբ, նա չմանրամասնեց։ «Մենք բոլորս պետք է, ի վերջո, դուրս գանք հրադադարի ռեժիմի խախտումների մասին շարունակական հայտարարությունների շրջապտույտից, և պետք է հրադադարի ռեժիմի պահպանման վստահելի մոնիթորինգի միջազգային համակարգ ստեղծվի», նշեց Փաշինյանը:

Ուրեմն, եթե խոսքը 2016-ի ապրիլյան պատերազմից անմիջապես հետո՝ Վիեննայի ու Սանկտ Պետերբուրգի հանդիպումներում ձեռքբերված պայմանավորվածությունների մասին է, ապա զարմանալի է, թե ինչու է Փաշինյանը այդ մասին նախընտրում լռել:

Իհարկե, պաշտոնական Բաքուն դեռ 2016թ. ապրիլյան պատերազմից առաջ էլ մերժել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հովանու ներքո այդ մեխանիզմների պահանջի կատարումը:
Այստեղ ամբողջ հարցն այն է, որ 2018թ. «թավշյա հեղափոխությունից» հետո Փաշինյանն ու Մնացականյանը կարծես մոռացել էին այդ մասին: Հիմա ի՞նչ նոր համակարգ են պահանջելու՝ փոխանակ պահանջել Բաքվից կատարել նախկինում ձեռքբերված պայմանավորվածությունները:

Հիշեցնենք՝ հրադադարի ռեժիմի խախտման հետաքննության մեխանիզմներ ստեղծելու պայմանավորվածություն կողմերի միջև ձեռք էր բերվել դեռևս 2016-ի ապրիլյան պատերազմից անմիջապես հետո՝ Վիեննայի ու Սանկտ Պետերբուրգի հանդիպումներում, սակայն դրանք այդպես էլ իրականություն չդարձան։

Գրեթե երկու տարի բազմիցս քննադատվել է Նիկոլ Փաշինյանը՝ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածություններից հրաժարվելու համար, ասվել է, որ դրա արդյունքում ստեղծվեց մի իրավիճակ, երբ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները այդ պայմանավորվածությունների կատարման անհրաժեշտության մասին սկսեցին այլևս չբարձրաձայնել։

Հիմա Հայաստանի արտգործնախարարությունն ինչ քայլեր է ձեռնարկում՝ մոնիթորինգի միջազգային համակարգ ստեղծելու ուղղությամբ, հին առաջարկներն են պահանջում կյանքի կոչե՞լ, թե՞ նոր համակարգ են առաջարկելու:

Միամիտ պետք է լինել, որպեսզի ակնկալել, որ Ալիևը պատասխանատվություն կցուցաբերի հրադադարի պահպանման և ամրապնդման հարցում և կհամաձայնի դրանց:
Հետևաբար` հայկական կողմի խնդիրը պետք է լիներ առաջին հերթին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի և Հայաստանի գործընկեր պետություններից հասցեական՝ Ադրբեջանին ուղղված պահանջներ ստանալու ուղղությամբ աշխատանքներ իրականացներ:

Մի բան պարզ է, գոյություն ունեին՝ անվտանգության և վստահության ամրապնդման ուղղությամբ հստակ առաջարկներ, ներառյալ՝ միջազգային դիտորդների թվի ավելացումը և նրանց մշտական տեղակայումը, ուղիղ կապը և հրադադարի ռեժիմի ենթադրյալ խախտումների հետաքննության մեխանիզմի ներդրումը: Այսինքն, այս ամենի իրագործումը կարող էր օգնել խուսափել լարվածության աճի հետագա վերսկսումից:

Մինչդեռ Բաքուն մերժում է դրանք, որովհետև մշտապես հանդիսանում է հրադադարի խախտման նախաձեռնող կողմը: Ի՞նչ է մնում անել այս դեպքում, եթե ոչ միջազգային հանրության կողմից համապատասխան գնահատական Ադրբեջանի պահվածքին:

Խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի ղեկավար Ռուբեն Ռուբինյանն ի դեպ, «Ազատության» հետ զրույցում անդրադառնալով հարցին, թե ուժի մեջ են Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունները, պատասխանել է. «Մենք մշտապես մոնիթորինգի մեխանիզմ ներդնելու հարցը բարձրացրել ենք և շարունակում ենք բարձրացնել»:

Ինչպե՞ս է բարձրացվել այդ հարցը, եթե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հայտարարություններում դրանց մասին վերջին շրջանում չէր հիշատակվում:

Մետաքսյա Շալունց