Խոշորների անկումը

ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեն (ՊԵԿ) հրապարակել է 2020թ. հունվար-հունիս ամիսներին 1000 խոշոր հարկ վճարողների ցանկը։ Նրանք ընդհանուր առմամբ առաջին կիսամյակում պետությանը վճարել են ավելի քան 492 մլրդ 668 մլն դրամ: Հարկային մարմին կատարված վճարումների գումարը կազմել է ավելի քան 412 մլրդ 606 մլն, իսկ մաքսային մարմին կատարված վճարումների գումարը կազմել է ավելի քան 80 մլրդ 62 մլն դրամ: Խոշորների ցուցակը գլխավորում է ծխախոտի արտադրությամբ զբաղվող «Գրանդ տոբակո»
Ընկերությունը։ Վարդանյանների ընտանիքին պատկանող ընկերությունը, որի շրջանառության ծավալները վերջին երկու տարում անընդհատ աճում էին, այս տարվա առաջին կիսամյակում պետական բյուջե է վճարել 26.3 մլրդ դրամի հարկեր՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակի մոտ 28.3 մլրդ դրամի դիմաց։ Այսինքն՝ «Գրանդ տոբակո»-ի հարկերը նվազել են մոտ 2 մլրդ դրամով կամ 6.9%-ով։ Երկրորդ խոշորագույն հարկատուն «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ն է՝ մոտ 26 մլրդ դրամի հարկերով։ Ընկերության հարկերն ավելացել են 3.2 մլրդ դրամով կամ 13.9%-ով։
Խոշորագույն հարկատուների երրորդ հորիզոնականում «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատն» է՝ 21.6 մլրդ դրամի հարկերով։ Նախորդ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համեմատ ԶՊՄԿ-ի հարկերը կրճատվել են 7.9 մլրդ դրամով կամ 26.7%-ով։ Այս անկման պատճառով ԶՊՄԿ-ն նախորդ տարվա առաջատարի դիրքից նահանջել է երկու հորիզոնականով։ Հաջորդը՝ «Գեոպրոմայնինգ գոլդ» ընկերությունն է, որն այս տարվա առաջին կիսամյակում վճարել է 12.8 մլրդ դրամի հարկեր։ Նախորդ տարվա նույն կիսամյակի համեմատ ընկերության հարկերն ավելացել են 3.6 մլրդ դրամով կամ 39.9%-ով։

Հինգերորդ հորիզոնականում բենզինի առևտրով զբաղվող «Սիփիէս Օիլ» ՍՊԸ-ն է, որը վճարել է 9.7 մլրդ դրամի հարկեր՝ 88.9%-ով կամ 4.5 մլրդ դրամով ավելին, քան 2019 թվականի առաջին կիսամյակում։
Մյուս խոշոր հարկատուն կրկին ծխախոտի արտադրությամբ զբաղվող «Ինտերնեյշնլ Մասիս տաբակ» ընկերությունն է, որն այս տարվա առաջին կիսամյակում վճարել է 9.6 մլրդ դրամի հարկեր՝ նախորդ տարվա նույն կիսամյակի 9.4 մլրդ դրամի դիմաց։ «Ինտերնեյշնլ Մասիս տաբակ»-ը, ինչպեսղ նաև առաջին հորիզոնականում գտնվող «Գրանդ Տոբակո»-ն Վարդանյանների ընտանիքին պատկանող «Գրանդ հոլդինգ»-ի կազմում ընդգրկված ընկերություն է։
Յոթերորդ տեղում գործարար Բարսեղ Բեգլարյանին՝ Ֆլեշի Բարսեղին պատկանող «Ֆլեշ» ընկերությունն է՝ 8 մլրդ դրամի հարկերով։ «Ֆլեշի» հարկերն ավելացել են 410 մլն դրամով կամ 5.4%-ով։
Ութերորդ հորիզոնականում դարձյալ ծխախոտի ներմուծմամբ և առևտրով զբաղվող «Ֆիլիպ Մորրիս Արմենիա» ընկերությունն է՝ 6.9 մլրդ դրամի հարկերով։ Նախորդ տարվա առաջին կիսամակի համեմատ ընկերության հարկերն աճել են 1.8 մլրդ դրամով կամ 34%-ով։
Խոշորների ցանկի իններորդ խոշոր հարկատուն «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր»-ն է, որը 2020 –ի հունվար-հունիս ամիսներին պետական բյուջե է վճարել 6.9 մլրդ դրամի հարկեր՝ 857 մլն դրամով կամ 11%-ով պակաս, քան նախորդ տարվա նույն ամիսներին։
Խոշոր հարկատուների ցանկի առաջին տասնյակը եզրափակում է հեռահաղորդակցության օպերատոր «ՄՏՍ Հայաստան» ՓԲԸ-ն ՝ Վիվասել ՄՏՍ-ը։ Ընկերությունը վճարել է մոտ 6.9 մլրդ դրամի հարկեր, որը 2019 թվականի առաջին կիսամյակի համեմատ եռակի աճել է։ Այս թռիչքային աճը աննախադեպ է, քանի որ վերջին երկու-երեք տարիներին այս ընկերությունը պարբերաբար հարկերի նվազում էր ունենում։
2019 թվականի առաջին կիսամյակի համեմատ խոշոր հարկատուների վճարած հարկերի ծավալը նվազել է 18.4 մլրդ դրամով կամ 3.6%-ով։ Առաջին տասնյակում տեղ գրաված ընկերություններից նվազել են միայն երեքի հարկերը, ինչը նշանակում է, որ ընդհանուր ցուցանիշի անկումը պայմանավորված է ավելի ցածր հորիզոնականներում գտնվող ընկերությունների վճարած հարկերի նվազմամբ։

Հայկ Դավթյան