Միջին ճոխության հարսանիքից հետո պաշտոնյաները հայտարարագիր կլրացնեն

 Իշխանությունները կոռուպցիայի դեմ պայքարի համատեքստում որոշել են նոր խստացումներ մտցնել բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարագրման ինստիտուտում։

Այսուհետ պաշտոնյաները պետք է հայտարարագրեն ոչ միայն եկամուտները, այլ նաև ծախսերը, հետևաբար պետք է կարողանան հիմնավորել այդ ծախսերի օրինական ծագումը։ Այս փոփոխության մասին բավական ոգևորված է խոսել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը․ «Ոչ մի տարօրինակ բան չկա նրանում, որ մենք հիմա ուզում ենք հայտարարագրման այնպիսի համակարգ ներդնել, որը, ինչպես դուք նկատեցիք, ամենաառաջադեմն է: Այսինքն՝ ամենաբարձր նշաձողն է սահմանում պետական պաշտոնյաների հայտարարագրման և թափանցիկության համար: Ինչու չկա տարօրինակ բան, որովհետև կառավարության ծրագրային կարևորագույն դրույթներից մեկը կոռուպցիայից զերծ երկիր ունենալն է: Վերջերս ընդունված Ազգային անվտանգության ռազմավարության մեջ կոռուպցիան դիտվում է որպես ազգային անվտանգության ամենամեծ մարտահրավերներից մեկը: Կոռուպցիայից զերծ հանրության և պետության, երկրի տեսլականն արձանագրված է նաև Ազգային անվտանգության ռազմավարության իմ ուղերձում: Եվ մենք, այո՛, այդպիսի բարձր նշաձողեր պետք է դնենք: Սա կարևորագույն ուղղություն է և կարևորագույն բարեփոխում»:

Վարչապետը նշել է, որ մինչև հիմա պետական պաշտոնյաները հայտարարագրում էին իրենց եկամուտները, ինչը լավ է, բայց՝ ոչ ամբողջական: «Առաջարկի կարևոր նորամուծություններից մեկն այն է, որ պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաները պետք է իրենց ծախսերը նույնպես հայտարարագրեն: Ընդ որում, ոչ բոլոր ծախսերը, բնականաբար, ամեն հարյուր կամ հազար դրամը չի հայտարարագրվելու, դրա համար շեմեր են դրված»,- ասել է կառավարության ղեկավարը:

Կառավարությունը հավանություն է տվել «Հանրային ծառայության մասին» և հարակից այլ օրենքներում փոփոխություններ կատարելու նախագծերի փաթեթին, որով նախատեսվում է վերանայել հայտարարատու պաշտոնատար անձանց ցանկը: Այս փուլում համայնքի ավագանու անդամների համար հայտարարագրման պարտականություն սահմանելիս որպես չափորոշիչ սահմանել 15 000 և ավելի բնակչություն ունենալու հանգամանքը: Նախագծով առաջարկվում է սահմանել պաշտոնատար անձի կողմից փաստացի տիրապետվող անշարժ գույքը, տրանսպորտային միջոցները, թանկարժեք գույքը հայտարարագրելու պահանջ: Առաջարկվում է ընդլայնել նաև գույքի հայտարարագրման ժամանակ ներկայացվող տեղեկատվության շրջանակը։ Պետք է տեղեկատվություն ներկայացնել նաև անշարժ գույքի, տրանսպորտային միջոցի, արժեթղթերի ձեռքբերման գործարքի արժեքի, ինչպես նաև գործարքի մյուս կողմի վերաբերյալ։ Սահմանվել է բանկային ավանդի և բանկային հաշվի վերաբերյալ համապատասխան տեղեկատվություն ներկայացնելու պահանջ: Առաջարկվում է նվազեցնել օրենքով սահմանված թանկարժեք գույքի դրամական շեմը՝ նախկին 8 մլն դրամից իջեցնելով 4 մլն դրամի։

Ամենամեծ նորույթներից է նաև ծախսերի հայտարարագրման ինստիտուտի ներդրումը։ Ըստ այդմ՝ սահմանվել է հայտարարագրման ենթակա ծախսերի տեսակները և ծախսերի վերաբերյալ ներկայացվող տեղեկատվության շրջանակը: Անձը պարտավորվում է ծախսերը հայտարարագրել, եթե միանվագ ծախսը գերազանցում է 1 մլն դրամը կամ դրան համարժեք արտարժույթը: Այդ ծախսերի թվին են դասվում հանգստի, կեցության, շարժական կամ անշարժ գույքի վարձակալության, ուսման կամ դասընթացների համար, գյուղատնտեսական գործունեության համար կատարված ծախսերը: Հայտարարագրվելու է նաև ցանկացած այլ ծախս, եթե այն կազմում է 2 մլն դրամ կամ դրան համարժեք արտարժույթ: Եթե պատկերավոր ասելու լինենք՝ միջին վիճակագրական հարսանիքից հետո պաշտոնյաները ստիպված են լինելու բացատրել, թե այդ փողը ինչպես և որտեղից ծախսեցին։
Միաժամանակ հայտարարատու պաշտոնատար անձը պաշտոնեական պարտականությունների դադարեցումից հետո հաջորդող 2 տարվա ընթացքում պետք է եկամուտների իրավիճակային հայտարարագիր ներկայացնի, եթե Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը նպատակահարմար գտնի նման պահանջ ներկայացնել։
Կսահմանվի նորմ առ այն, որ հայտարարատու պաշտոնատար անձը, նրա ընտանիքի անդամը հանձնված և չհրապարակված հայտարարագրում հայտնաբերած անհամապատասխանությունը վերացնելու նպատակով չորսօրյա ժամկետում ուղղում կատարելու հնարավորություն կունենան: Նախագծով թեկնածուներին հնարավորություն է ընձեռվել ներգրավվելու բարեվարքության ստուգման գործընթացին: Հանձնաժողովին վերապահվել է թեկնածուից պարզաբանումներ պահանջելու և ստանալու իրավազորություն, ինչպես նաև սահմանվել է, թե ինչ է ներառում քրեական ենթամշակույթին հարելու հնարավորության ուսումնասիրությունը։
Արդարադատության նախարար Ռուստամ Բադասյանը, որը ներկեյացրել է այս նախագիծը, համոզված է, որ այս բարեփոխումներից հետո ունենալու ենք աշխարհում ամենաառաջադեմ հայտարարագրման համակարգը, որը կոռուպցիայի կանխարգելման և նաև կոռուպցիոն հանցագործությունների բացահայտման տեսանկյունից մեծ կարևորություն է ունենալու:
Այս օրինագծի ամբողջ ինտրիգը կայանում է նրանում, թե արդյոք այն ունենալու է հետադարձ ուժ։ Ամեն դեպքում, հեղափոխականները եթե ոչ այսօր, ապա ապագայում այս բոլշևիկյան օրենքի հետ կապված գլխացավանք հաստատ ունենալու են։

Հայկ Դավթյան