Ցմահ առաջնորդը. Հաշտվե՞լ այդ իրականության հետ, թե՞ ոչ...

Ահա, Ռուսաստանում սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեն ավարտվեց: Ռուսաստանում հանրաքվեի նախնական արդյունքներով, քվեաթերթիկների 95 տոկոսի հաշվարկի արդյունքներով, պաշտոնական տվյալների համաձայն, ընտրողների ավելի քան 78 տոկոսը կողմ է քվեարկել սահմանադրական փոփոխություններին, որոնք թույլ կտան նախագահ Վլադիմիր Պուտինին երկարաձգել իր իշխանությունը մինչև 2036 թվականը:

Հունիսի 25-ից մինչև հուլիսի 1-ն անցկացված հանրաքվեի վերջնական արդյունքները կհրապարակվեն այսօր ավելի ուշ: Նախօրեին նախագահն անձամբ կոչ արեց ռուսաստանցիներին մասնակցել համառուսաստանյան հանրաքվեին։ Վլադիմիր Պուտինը Մոսկվայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի նախագահության շենքի ընտրատեղամասում մասնակցել է քվեարկությանը, ընդ որում՝ առանց բժշկական դիմակի և ձեռնոցների:

Հանրաքվեին նվազագույն շեմ չկար, այն կայացած կհամարվի ցանկացած մասնակցության դեպքում։ Այդուամենայնիվ, ընդդիմադիրները, դիտորդները, «Գոլոս» իրավապաշտպան կազմակերպությունը հունիսի 25-ից ահազանգում էին, որ բյուջետային աշխատողներին և զինվորականներին պարտադրում են մասնակցել հանրաքվեին և կողմ քվեարկել։ Բացի այդ կան արդեն բազմաթիվ վկայություններ այլ խախտումների մասին՝ մասնավորապես, ռուսաստանցիների մի մասը ահազանգում է, որ եկել են ընտրատեղամասեր և պարզել, որ իրենց փոխարեն արդեն քվեարկել են։

Ռուսաստանյան ընդդիմությունը ընդհանուր ռազմավարություն այս քվեարկությանը չէր մշակել, երկու մասի էր բաժանվել. մի մասը կոչ էր անում բոյկոտել հանրաքվեն, մյուս մասը՝ մասնակցել և սահմանադրական փոփոխություններին դեմ քվեարկել:

Հիշեցնենք, որ Սահմանադրական փոփոխությունների փաթեթում հիմնականը՝ նախագահական ժամկետների զրոյացումն է, ինչի արդյունքում Պուտինը 2024-ին և 2030-ին նախագահական ընտրություններին մասնակցելու սահմանադրական իրավունք է ստանում։ Հենց այս փոփոխությանն են դեմ ընդդիմությունն ու մտավորականության մեծ մասը, սակայն իշխանությունները կորոնավիրուսի համաճարակի պատրվակով չեն արտոնել բողոքի ակցիաները մինչև հանրահավաք:

Անկախ փորձագետները, լրագրողները վերջին ամիսներին, համաճարակի այս պայմաններում շեշտում էին, որ Պուտինի վարկանիշը կտրուկ անկում է արձանագրում, սրա հետ մեկտեղ իրական պատկեր, թե ռուսաստանցիների քանի՞ տոկոսն է այսօր աջակցում երկրի նախագահին չկա: «Մենք հստակ չգիտենք, թե ռուսաստանցիների ո՞ր տոկոսն է ուզում տեսնել Պուտինին երկրի նախագահի պաշտոնում մինչև 2036 թվականը, մենք չունենք իրական սոցիոլոգիական հարցումներ», - «Ազատության» ռուսական ծառայության եթերում ասել է փորձագետ Անդրեյ Պյանկովսկին:

Բոլորը սրա հետ մեկտեղ համոզված էին, որ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը կհայտնի բարձ մասնակցության մասին, և որ ռուսաստանցիների մեծ մասը՝ 65-70 տոկոսը կողմ է քվեարկել Պուտինի նախագահությունը դե յուրե գրեթե հավերժացնող սահմանադրական փոփոխություններին։

Չեչնիայի ղեկավար Ռամզան Կադիրովը նախօրեին հայտարարել էր, որ Պուտինին ընդհանրապես պետք է հռչակել ցմահ նախագահ։

Երեկ կեսօրին Կարմիր հրապարակից բերման էին ենթարկվել մի խումբ ակտիվիստներ, նրանք պառկել էին գետնին և իրենց մարմիններով պատկերել 2036 թվականը: Ուժայինները Պուշկինսկի հրապարակ էին բերել մի քանի տասնյակ ոստիկանական ավտոմեքենաներ, ավտոզեկեր, ավտոբուսներ և «Գազելներ»։ Տարածքը հսկում էին ՕՄՕՆ-ը և Ռոսգվարդիան։

«Բաց Ռուսաստան» շարժման համակարգող, «Ոչ»-ի քարոզարշավի ղեկավար Անդրեյ Պիվովարովը կողմնակիցներին կոչ էր արել դուրս գալ Պուշկինի հրապարակ, որպեսզի, ինչպես ինքն է ասել, քննարկեն քվեարկության արդյունքը: Նա քվեարկությունը խայտառակություն է անվանել՝ ասելով, որ այդ ընթացակարգի միակ նպատակը Վլադիմիր Պուտինի ժամկետների զրոյացումն է:

Մինչդեռ Պուտինը օրեր առաջ հայտարարեց, թե համառուսաստանյան քվեարկության արդյունքները պետք է լինեն բացարձակ հավաստի և լեգիտիմ. «Մեր ընդհանուր կարևորագույն խնդիրն է, որ համառուսաստանյան քվեարկության արդյունքները լինեն բացարձակ հավաստի և լեգիտիմ: Այստեղ չի կարելի թույլ տալ ոչ մի պարտադրանք, էլ չեմ խոսում ներկայացված ձայների հաշվառման խափանումների մասին, որպեսզի հետագայում ոչ ոք երբեք կասկածի տակ չդնի այն դիրքորոշումը, որը կարտահայտեն Ռուսաստանի քաղաքացիները»:

Ընդդիմադիր լրատվամիջոցներն ահազանգեցին, որ բյուջետային աշխատողներին ստիպում են գրանցվել կայքում էլեկտրոնային քվեարկության համար: Այսօր Дождь հեռուստաընկերության լրագրող Պավել Լոբկովը ուղիղ եթերում 2 անգամ քվեարկել է՝ ցույց տալու համար, որ հնարավոր է, որ նույն անձը 2 անգամ քվեարկի. «Ստացվեց, բինգո, ինձ հաջողվեց 2 անգամ քվեարկել, եթե արկղը նաև իմ բնակարան բերեն, կստացվի, որ ես կկարողանամ 3 անգամ քվեարկել»: Լոբկովի այս տեսագրությունը վկայում է, որ նախ էլեկտրոնային համակարգը նորմալ չի գործում, և երկրորդը, որ նույն այս մեխանիզմը իշխանությունները կարող են օգտագործել իրենց ուզած արդյունքը քվեարկությանը ցույց տալու համար:

Ռուսաստանի հասարակությունն, այսպիսով, նոր փուլում է. արդեն ակնհայտ է Պուտինի՝ քաղաքականությունից չհեռանալու ձգտումը անհերքելի փաստ է: Մնում է հասկանալ, թե ռուս հասարակությունն առաջիկա ամիսներին, տարիներին հաշտվելո՞ւ է այդ իրականության հետ, թե՞ ոչ:

Մետաքսյա Շալունց