Տխուր թվեր

2020թ-ին ակնկալվող 5.3%- անոց տնտեսական աճի փոխարեն ԿԲ-ն այժմ 4%-անոց անկում է կանխատեսում: Տնտեսության ճյուղերից ամենամեծ անկումը կանխատեսվում է շինարարության ոլորտում՝ -11,2%, երկրորդ տեղում ծառայությունների ոլորտն է՝ -4,3%, արդյունաբերության անկումը կկազմի -2,2%, գյուղատնտեսությանը՝ -0,4%։ Մինչև տարեվերջ ՀՀ-ից արտահանման կրճատումը կանխատեսվում է 12-15%, ներմուծումը՝ 15-17%-ի սահմաններում: Արտաքին դրամական տրանսֆերները կնվազեն 22-25 տոկոսով։

Իսկ ընդհանրապես կորոնավիրուսի հետևանքով Հայաստանում կրճատվել են գրեթե բոլոր տնտեսական ցուցանիշները, բացի թերևս պետական ներդրումներից ու պետական սպառումից: ՀՀ ԿԲ-ն այսօր հրապարակել է 2020թ-ի երկրորդ եռամսյակի հաշվետվությունը, որտեղ ներկայացված են նաև կորոնավիրուսի համավարակի հետևանքով ՀՀ տնտեսության կրած կորուստներն ու մինչև տարեվերջ սպասվող կանխատեսումները:
Տնտեսական անկման այս կանխատեսումներն, ըստ ԿԲ-ի, հիմնականում պայմանավորված են համավարակի տարածմամբ, տնտեսական գործունեության որոշ տեսակների սահմանափակմամբ, ինչպես նաև մասնավոր եկամուտների ու դրսից ֆինանսական փոխանցումների կրճատմամբ:
ԿԲ-ի հաշվետվության համաձայն՝ մասնավոր փոխանցումներն այս տարի կկրճատվեն շուրջ ¼-ով կամ 22-25%-ով:
Իսկ մասնավոր հատվածի եկամուտների կրճատումն իր հերթին կբերի մասնավոր սպառման 6.3% կրճատման:
Բնականաբար, տնտեսական անկման հետևանքներն ուղղակի ազդեցություն կունենան քաղաքացիների սոցիալական վիճակի և գործազրության մակարդակի վրա։
Ըստ Կենտրանական բանկի՝ այս պահին դեռ անորոշ է, թե
կորոնավիրուսի հետևանքով գործազուրկ մնացած քաղաքացիների թիվն ինչքան է կազմում։

«Տնտեսական գործոնների ընդհանուր ազդեցությունը գործազրկության վրա մեծապես անորոշ է, քանի որ համավարակի տարածումը կարող է անդրադառնալ նաև աշխատուժի առաջարկի կրճատման վրա: Գործազրկության ցուցանիշները կարող են թերագնահատված լինել նաև 2020թ-ի երկրորդ եռամսյակում՝ բազմաթիվ աշխատողների հարկադիր պարապուրդում գտնվելը հաշվարկում չներառելու հետևանքով»,- նշված է ԿԲ հաշվետվության մեջ։ Չնայած նման արձանագրմանը, ամեն դեպքում Կենտրանական բանկը կանխատեսում է, որ 2020թ-ի ընթացքում գործազուրկների թիվը ՀՀ-ում կավելանա 20.4%-ով:
Ինչ վերաբերում է գնաճին, այն հիմնականում պահպանվել է 4%-անոց կանխատեսման շեմում: Համավարակի ներքին ու արտաքին ազդակներով պայմանավորված որոշ շեղումները կանխատեսված ցուցանիշից ԿԲ-ն կարգավորել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի վերանայման շնորհիվ: Այսպիսով, մինչև տարեվերջ ԿԲ-ն խոստանում է գնաճը պահել կանխատեսված 4+(-)1.9%-ի սահմաններում:

Ինչպես հայտնի է, 2020թ-ի բյուջեի մասին օրենքով նախատեսված էր տարեկան 5.3% տնտեսական աճ: Մարտին՝ առաջին եռամսյակի հաշվետվությամբ, երբ արդեն արտակարագ իրավիճակ էր հայտարարել, ԿԲ-ն այդ ցուցանիշը վերանայել էր՝ նվազեցնելով 0.7%-ի: Արդեն երկրորդ եռամսյակի հաշվետվությամբ ԿԲ-ն տնտեսական աճի փոխարեն 4% տնտեսական անկում է կանխորոշում։ Այդուհանդերձ՝ 2021թ-ի համար ԿԲ տնտեսության 5.5%, վերականգնում է նախանշում, ինչը նշանակում է, որ հաջորդ տարի արդեն ակնկալվում է տնտեսական աճի դրական ցուցանիշ ունենալ մոտ 1 տոկոս։
ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը հայտարարել է, որ ՀՀ ֆինանսական ու բանկային համակարգը բավականին կայուն է ու լավ կապիտալիզացված է կորոնավիրուսային ճգնաժամին դիմակայելու համար: Նա վստահեցրեց նաև, որ անգամ կանխատեսվող վարակի տարածման երկրորդ համաշխարհային ալիքի դեպքում ԿԲ-ն ի վիճակի կլինի կայուն պահել ՀՀ ֆինանսական ու բանկային համակարգերը:

«Այն սցենարները, որ կարող են հաջորդել կորոնավիրուսի երկրորդ, երրորդ, չորրորդ ալիքների տարածումը, կարող են, իհարկե, մեծ դժվարություններ ստեղծել համաշխարհային բոլոր տնտեսությունների, այդ թվում՝ Հայաստանի տնտեսության համար: Բայց այստեղ փոքր լինելու առավելությունն էլ կայանում է նրանում, որ մոնիթորինգը շատ ավելի էֆեկտիվ ենք իրականացնում»,- նշել է Գալստյանը՝ հավաստիացնելով, որ մոնիթորինգի արդյունքներից կախված, ԿԲ-ն՝ անհրաժեշտության դեպքում կկիրառի ողջ գործիքակազմը ֆինանսական կայունությունն ապահովելու համար:
Ֆինանսական կայունության ապահովումն առանց տնտեսական աճի, անշուշտ, դժվար է լինելու։ Այս առումով Կենտորանական բանկի համար դժվար է լինելու ապահովել և գների կայունությունը և բանկային և ֆինանսական համակարգի բնականոն գործունեությունը և դրամի արժեզրկման կանխումը։ Չմոռանանք նաև, որ սրանք դեռ երկրորդ եռամսյակի կանխատեսումներն են։ Պայմանավորված համավարակի հետագա ընթացքից, ԿԲ-ն դեռ կարող է փոխել կանխատեսումները և շատ քիչ է հավանական, որ այդ փոփոխությունը կլինի լավատեսական։

Հայկ Դավթյան