Կառավարությունը պարենի ճգնաժամի մտավախություն ունի

էկոնոմիկայի նախարարությունը իրավական ակտերի հրապարակման պաշտոնական հարթակում հրապարակվել է «աշնանացան ցորենի արտադրության խթանման պետական աջակցության ծրագիրը», որը նպաըակ ունի Կորոնավիրուսի տարածման հետևանքով ցորենի ներմուծման հնարավոր դժվարությունների պայմաններում նպաստել պարենային անվտանգության ապահովմանը:

«Կորոնավիրուսի տարածման հետևանքով ցորենի ներմուծման հնարավոր դժվարությունների պայմաններում խնդիր է առաջանում տեղական արտադրության ծավալների ավելացման միջոցով բարձրացնել ինքնաբավության մակարդակը և նպաստել պարենային անվտանգության ապահովմանը»,- ասված է ծրագրի հիմնավորման մեջ:

Ծրագիրը կիրականացվի Շիրակի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի, Լոռու, Արագածոտնի, Տավուշի և Կոտայքի մարզերում, քանի որ նշված մարզերում ցորենի ցանքատարածությունները կազմում են Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր ցորենի ցանքատարածությունների 90%-ից ավելին (կամ շուրջ 54 հազար հա): Շահառուներ կարող են հանդիսանալ նշված մարզերում՝ 2-20 հա մակերեսով ցորենի ցանքատարածություններ մշակող տնտեսավարողները, ընդ որում Ծրագրի շրջանակում յուրաքանչյուր Շահառուի կողմից ձեռք բերվող սերմերի հանրագումարը չի կարող գերազանցել 7000 կգ-ը (1 հա-ի հաշվով առավելագույնը 350 կգ-ը)։ Ծրագրի շրջանակում ձեռք բերված սերմերով պետք է պարտադիր ցանք կատարվի մինչև տվյալ տարվա նոյեմբերի 1-ը։

Ցանքատարածություններ մշակող գյուղացիական տնտեսություններիը աշնանացան ցորենի «էլիտա» տեսակի սերմերի գնի մասնակի սուբսիդավորում կստանան` 1 կգ-ի համար 70 դրամի չափով: Մարզպետարանները մինչև տվյալ տարվա հուլիսի 15-ը ճշգրտում են ըստ համայնքների սերմացուի նախնական պահանջարկը (սորտերի անվանումը, սերմերի քանակը, նախատեսվող ցանքատարածությունը) և ներկայացնում Նախարարություն։

Նախագծի ընդունումն, Էկոնոմիկայի նախարարության համոզմամբ, կնպաստի ՀՀ-ում ցորենի բերքատվության շուրջ 30 %-ով ավելացմանը: Ծրագրի ֆինանսավորումն իրականացվելու է Հայաստանի Հանրապե¬տության պետական բյուջեից, որի ծավալը
2020 թվականի համար կկազմի 350 մլն դրամ: Ըստ նախնական գնահատականների`ծրագրի շրջանակում 2020 թվականին սերմացուի պահանջարկը կկազմի շուրջ 5000 տոննա։ Ենթադրբում է, որ ծրագիրը կարող է իրականացվել նաև հետագա տարիներին, և ֆինանսավորումը կիրականացվի յուրաքանչյուր տարվա բյուջետային գործընթացի շրջանակում բյուջետային հայտերի հիման վրա՝ տվյալ տարվա համար անհրաժեշտ չափով գումար հատկացնելու միջոցով։2020 թվականին կիրականացվի շուրջ 17,0 հազար հա աշնանացան ցորենի ցանք:
Անցյալ տարի Հայաստանը շուրջ 400.000 տոննա հացահատիկ է նորմուծել, իսկ տեղական արտադրությունը միջին տարեկան ցուվանիշից ցածր է եղել: Հայաստանի տարեկան սպառումը տարեկան 390-420 հազար տոննա է կազմում:Այսինքն` ավելի քնա 95 տոոկսը ներմուծվում է: Պատճառը նաև այն է, որ տեղական ցորենը ոչ միայն քիչ է, այլև շատ դեպքերում հաց թխելու համար բավարար որոկ չունի:

Այս տարի, համավարակի պատճառով տարբեր երկրներ, այդ թվում նաև Ռուսաստանը, որտեղից ավանդաբար մենք ցորեն ենքն ներկրում, կարող է արտահանման սահմանափակումներ կիրառել, ինչն էլ իր հերթին Հայաստանում պարենի ճգնաժամի ռիսկ է ստեղծում:
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների համաձայն` 2014 թվականին Հայաստանն ապահովել է իր ցորենի պահանջարկի 48,7%-ը: 2018 թվականին այդ ցուցանիշը կազմել է 31,5%:
2015 թվականի համեմատ 2019 թվականին աշնանացան ցորենի ցանքատարածությունները նվազել են շուրջ 44,1 %-ով, բերքատվության մակարդակը՝ 42%-ով, իսկ ստացված բերքի ընդհանուր ծավալը նվազել է 68,7 %-ով՝ կազմելով ընդամենը 110 300 տոննա:
Նախկին վարչապետերից Կարեն Կարապետյանը տեղական արտադրության ցորենեի ծավալի ացելացմանն անլուրջ էր մոտենում` հայտարարելով` եթե փող ունես, պարենի խնդիր չես ունենա: Ներկայացված վիճակագրությունը ևս փաստումէ , որ նրա կառավարման շրջանում տեղական ցորենի արտադրությունը նվազել է: Կյանքը սակայն ցույց է տալիս, որ հացի խնդիր կարող ես ունենալ, եթե անգամ փող ունես, թեպետ այդ դեպքում փող ուեննալը հարաբերական հասկացություն է: Խոշոր հաշվով Հայաստանը երբեք չի կարող այնքան փող ունենալ, որքան աշխարհի հզոր պետությունենրն ունեն:
Ըստ ամենայնի Հայաստանի կառավարությունը կանխատեսել է, որ Հայաստանին Ռուսաստանը կարող է այլևս նախկինի պես անարգել ցորեն չտրամադրել: Թեպետ ՀՀ սպառման շուկան չափազանց փոքր է միջազգային, ինչպես նաև ռուսական շուկայի ծավալների համեմատությամբ, բայց հացի խնդիրը հասկանալի է, որ նաև քաղաքական նշանակություն ունի: Կառավարության մտավախությունը լեգիտիմ է, մնում է, որ ձեռնարկվող քայլերը արդյունք տան:

Հայկ Դավթյան