Ինտրիգներ՝ ռուսական իշխանական վերնախավում

Կորոնավիրուսի համաճարակը Ռուսաստանում տեսանելի է դարձրել երկրի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի մերձավոր շրջապատում առկա տարաձայնությունները: Նախօրեին վարչապետ Միխայիլ Միշուստինը մի հրամանագիր է ստորագրել, որով հանձնարարել է համապատասխան նախարարություններին և գերատեսչություններին ստուգել և վերլուծել բոլոր հրամանագրերը, այդ թվում` Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինի հրամանագրերը` ուղղված կորոնավիրուսի տարածման դեմ:

Ըստ «Ազատության»՝ գերատեսչությունները պետք է վերլուծեն և մինչև հունիսի 8-ը զեկուցեն Միշուստինին, թե արդյոք հրամանագրերը չեն խախտում քաղաքացիների իրավունքները: Լրագրողներն արդեն դիմել են Պուտինի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովին մեկնաբանության համար: «Ես կարծում եմ, որ դուք կարող էիք այս մասին հարցնել կառավարությանը, միանգամայն պարտադիր չէ, որ Կրեմլը սա ինչ-որ կերպ մեկնաբանի»,- ասել է Պեսկովը` ի պատասխան հարցին, թե ինչպես է վերաբերվում նրան, որ Միշուստինն անհրաժեշտ է համարում ստուգել Մոսկվայի քաղաքապետի գործողությունները:

Նրան հարցրել են նաև, թե արդյոք այս հանձնարարականը համաձայնեցված է եղել Կրեմլի հետ, ինչին նա պատասխանել է.- «Նման որոշումները Միշուստինի իրավասությունն են»: Ստուգումները պետք է իրականացնեն Արդարադատության, Առողջապահության նախարարությունները, Ռոսպոտրեբնադզորը, նաև Մոսկվայի կառավարությունը:

Ռադիոկայանը հայտնում է, որ հունվարի վերջին Ռուսաստանում վարչապետի որոշմամբ ստեղծվել էր կորոնավիրուսի տարածման դեմ պայքարի օպերատիվ շտաբը: Մարտի 14-ին ստեղծվել էր Համավարակի դեմ պայքարի համակարգող խորհուրդ, մարտի 15-ին Պուտինը կարգադրություն էր ստորագրել կորոնավիրուսի տարածմանը հակազդելու պետական խորհրդին կից աշխատանքային խումբ ստեղծելու մասին, որի ղեկավար էր նշանակել Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինին, ով միաժամանակ դարձել է վարչապետի առաջին տեղակալը համակարգող խորհրդում:

Վերլուծաբանները նախորդ ամիսներին գրում էին, որ Ռուսաստանի նախագահն ինքնամեկուսացվել է և կորոնավիրուսի դեմ պայքարի առաջնագիծ է ուղարկել վարչապետ Միխային Միշուստինին և քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինին: Արդեն մարտից ակնհայտ էր, որ Միշուստինի և Սոբյանինի մոտեցումները տարբեր են, խորհրդակցությունների ժամանակ Միշուստինը և կառավարության անդամներն անդադար հայտարարում էին, որ կորոնավիրուսի համաճարակի հետ կապված իրավիճակը վերահսկվում է երկրում, իսկ Սոբյանինը պարբերաբար հայտարարում էր, որ ոչ, չկա իրական պատկեր ռեգիոններում, որ անհրաժեշտ է անհապաղ ավելացնել կորոնավիրուսի թեստերի թիվը: Ավելին, երբ իշխանությունները մայիսին սկսեցին խոսել կորոնավիրուսի դանդաղ նահանջի մասին, Սոբյանինը հայտարարում էր, որ խիստ սահմանափակումները գոնե Մոսկվայում պետք է պահպանել, և որ վարակվածների թվի իրական պատկերն ավելին է, քան պաշտոնական վիճակագրությունն է ներկայացնում:

Կառավարության և Մոսկվայի քաղաքապետի մոտեցումներում տարաձայնություններն էլ ավելի ակնհայտ դարձան, երբ երկրի ղեկավարը հայտարարեց հունիսի 24-ին տոնական շքերթ, իսկ մայիսի 26-ին Անմահների գունդ բազմահազարանոց երթ կազմակերպելու մասին: Սոբյանինը միաժամանակ հայտարարեց, որ Մոսկվայում կորոնավիրուսի ինքնապաշտպան ռեժիմը պետք է պահպանել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն սկսվել կորոնավիրուսի զանգվածային պատվաստումները, այսինքն` առնվազն մինչև աշուն, իսկ իշխանությունները նաև որոշել են հուլիսի 1-ին անցկացնել սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեն: Այն չափազանց կարևոր է Ռուսաստանի նախագահի համար, քանի որ զրոյացնում է Պուտինի նախագահության բոլոր 4 ժամկետները և 2024-ին նրան նորից նախագահ ընտրվելու հնարավորություն է տալիս:

Ռուսաստանի տարբեր ռեգիոններում գործում էին և այսօր էլ գործում են կարանտինի տարբեր ռեժիմներ: Պուտինի որոշմամբ ռեգիոնների ղեկավարներն ինքնուրույն պիտի որոշեին կարանտինի կանոններն իրենց ռեգիոններում: Մոսկվայում այսօր էլ գործում են կարանտինի խիստ սահմանափակումներ: Օրինակ` մարդիկ կարող են զբոսնել շաբաթը 3 անգամ, իսկ այլ կարիքների համար տնից դուրս գալու համար անհրաժեշտ է ստանալ հատուկ էլեկտրոնային անցագրեր, հակառակ դեպքում կտուգանվեն, ընդ որում Մերձմոսկվայում անցագրերն արդեն չեն գործում, և մարդիկ կարող են հանգիստ զբոսներ:

Համացանցում Սոբյանինի որոշումները մոսկվացիները քննադատում են` շեշտելով, որ դրանք խախտում են ազատ տեղաշարժի քաղաքացու իրավունքը: Այս խառնաշփոթը երկրում ստեղծվել էր այն պատճառով, որ ի սկզբանե իշխանությունները չեն հայտարարել երկրում արտակարգ դրություն, և ռեգիոնների ղեկավարները, ըստ էության, ինքնուրույն են որոշում ինչպես պայքարել կորոնավիրուսի դեմ:

Միաժամանակ ռուսաստանցիները նույնիսկ համավարակի պայմաններում, պարզվում է, պատրաստ են մասնակցել բողոքի հավաքների:

«Լևադա» կենտրոնի անցկացրած հարցման արդյունքների համաձայն, այսօր ռուսաստանցիների շուրջ 28 տոկոսը պատրաստ է մասնակցել բողոքի հավաքների:

Կորոնավիրուսի համաճարակը լուրջ հարված է հասցրել Ռուսաստանի տնտեսությանը, մարդկանց զգալի մասի եկամուտները կրճատվել են, մի մասը համալրել է գործազուրկների բանակը: Ըստ «Լևադա»-ի հարցման արդյունքների, այդուամենայնիվ բողոքի զանգվածային հավաքների հավանականությանն այսօր հավատում ռուսաստանցիների միայն 27 տոկոսը: Շուրջ 61 տոկոսն ասել է, որ բողոքի հավաքները քիչ հավանական են:

Ռուսաստանում, թեև արտակարգ դրություն չի հայտարարվել, բայց առայսօր երկրի գրեթե բոլոր տարածաշրջաններում, այդ թվում մայրաքաղաքում գործում է կարանտինի խիստ ռեժիմ, որը ենթադրում է նաև բողոքի ցանկացած ակցիայի արգելք: Մինչդեռ Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում և Նիժնի Նովգորոդում անցած շաբաթ մի քանի օր շարունակ անցել են միանձնյա պիկետներ, որոնք իրականացրել են լրագրողներ, Մոսկվայի քաղաքային դումայի պատգամավորներ, փաստաբաններ: Նրանց բոլորին բերման են ենթարկել, իսկ «Նովայա գազետա»-ի լրագրող Իլյա Ազարին 15 օրով ձերբակալել են:

Իշխանությունները փաստարկում են, որ պիկետներն արգելված են կարանտինի ժամանակ, իսկ ձերբակալված լրագրող Ազարի փաստաբան Լեոնիդ Սոլովյովը, հղում անելով Սահմանադրությանը, հակաճառում է` պնդելով, թե միանձնյա պիկետները կարանտինը չեն խախտում, հատկապես որ Ազարը եղել է դիմակով, ձեռնոցով և պահպանել է սոցիալական հեռավորությունը: Փաստաբանը բողոքարկել է իր պաշտպանյալի ձերբակալության որոշումը, և դատարանն այսօր կքննարկի բողոքը:

Նշենք, որ ռուսաստանյան խոշոր քաղաքներում միանձնյա պիկետներն սկսվել են այն բանից հետո, երբ հայտնի է դարձել, որ մայիսի 7-ին ձերբակալվել է իրավապաշտպան, «Ոստիկանության օբմուդսմեն» հարթակի հիմնադիր Վլադիմիր Վորոնցովին, ում դեմ երկու քրեական գործ են հարուցել: Ռուսաստանցի անկախ լրագրողները համարում են, որ իրավապաշտպանի ձերբակալությունը օրինական չէ, և պահանջում են ազատ արձակել նրան:

Լրագրող Ազարի ձերբակալությունից հետո անցած շաբաթ և կիրակի օրերին պիկետներին էին միացել նաև Մոսկվայի քաղաքային դումայի որոշ պատգամավոր, որոնց նույնպես բերման էին ենթարկել: Լրագրող Տատյանա Ուսմանովան, որը նույնպես անցած շաբաթ բերման էր ենթարկվել պիկետ անցկացնելու համար, ասում է, որ Ազարի ձերբակալությունը, տասնյակ մարդկանց բերման ենթարկելը ապօրինի է:

«Ես այստեղ մենակ կանգնած իմ բողոքն եմ արտահայտում, ոչ մեկի համար վտանգ չեմ ներկայացնում: Ես կարո՞ղ եմ որևէ մեկին վարակել: Ավելի վտանգավոր է մետրոյում կամ մեծ խանութներում, որոնք այսօր գործում են: Ստացվում է, որ ինչ ուզես կարող են մեզ անել, իսկ մենք նույնիսկ միանձնյա պիկետ անցկացնելու իրավունք չունենք», - «Ազատության» ռուսական ծառայությանն ասել է Ուսմանովան:

Նկատենք նաև, որ ռուսաստանյան աղբյուրները գրել են, որ երկրի իշխանությունները մտադիր են հուլիսի 1-ին կամ 8-ին անցկացնել սահմանադրական փոփոխությունների քվեարկությունը, ինչի մասին առաջիկա օրերին կհայտարարի Վլադիմիր Պուտինը:

Մետաքսյա Շալունց