Նիկոլ Փաշինյանը տարակուսած է. ստատո՞ւս, թե ՞լայվ, ո ՞րն է հոգեպես առավել ազնիվ

Պետական վիճակագրական կոմիտեն հրապարակել է այս տարվա հունվար–ապրիլի մակրոտնտեսական ցուցանիշները։ Ըստ այդմ՝ 2020թ․ առաջին չորս ամիսներին Հայաստանում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն (ՏԱՑ) գրանցել է շեշտակի՝ 17,2 տոկոս անկում: Սա վատագույն ցուցանիշն է 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի տարիներից ի վեր:
Ընդ որում, այս տարվա ապրիլին արձանագրված ՏԱՑ–ը մարտ ամսվա համեմատ նվազել է 13,5 տոկոսով, ինչը փաստում է, որ անգամ առանց կորոնավիրուսային համաճարակի  տնտեսության անկումն անխուսափելի էր լինելու: Հիշեցնենք, որ համավարակով պայմանավորված արտակարգ դրությունն ու դրան հետևած տնտեսության մի շարք  ոլորտների սահմանափակումները կիրառվել են մարտի 14-ից: Փաստորեն, մինչ այդ էլ անկման միտումն արդեն սկսված է եղել. առնվազն 3,7 տոկոս տնտեսական ակտիվության անկում, անկախ արտակարգ դրությունից, արձանագրվելու էր:
Այս տարվա առաջին չորս ամսում նախորդ տարվա չորս ամիսների համեմատությամբ շինարարության ծավալը նվազել է 21,9 տոկոսով, առևտրի շրջանառությունը՝ 8,6 տոկոսով, արտաքին առևտրաշրջանառությունը՝ 10,4 տոկոսով, արտահանումը՝ 8,1 տոկոսով, ներմուծումը՝ 11,5 տոկոսով։
Իսկ ապրիլ ամսին մարտ ամսի համեմատ անկումն ավելի շեշտակի է. կրճատվել է շինարարության ծավալը՝ 51տոկոսով, առևտրի շրջանառությունը՝ 33տոկոսով, ծառայությունների ծավալը՝ 16 տոկոսով: Կտրուկ կրճատվել է նաև արտաքին առևտրաշրջանառությունը. արտահանումը՝ 30 տոկոսովով՝ կազմելով 146 մլն դոլար, իսկ ներմուծումը՝ 27,4տոկոսովով` կազմելով 297 մլն դոլար: Արդյունաբերական արտադրանքի ծավալն ապրիլ ամսին անցյալ տարվա ապրիլի համեմատ կրճատվել է 8,6 տոկոսովով:
Չնայած տնտեսական ակտիվության ցուցանիշների խոշոր անկմանը՝ ապրիլին, ըստ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների, աճել են աշխատավարձերը: Միջին ամսական աշխատավարձն աճել է 9,8 տոկոսով, որից պետական հատվածում աճը կազմել է 5,1 տոկոս իսկ ոչ պետական հատվածում՝ 12,8 տոկոս:
Ընդհանուր առմամբ, այս տարվա հունվար-ապրիլ ամիսներին անցյալ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը նվազել է 1,7տոկոսով:
Սա փաստորեն, տնտեսական սահմանափակումների արդյունքն է, որն Հայաստանին հասցրել է մեծագույն տնտեսական հարված: Հայաստանի մտել է անկման փուլ, և եթե նվազման տեմպը շարունակվի նույն ռիթմով, ապա տարին կավարտվի անխուսափելի կոլապսով:
Վիճակն այնքան աղետալի է, որ անգամ ֆեյսբուքյան ստատուսների և լայվերի սիրահար Նիկոլ Փաշինյանն առայժմ չի անրձագանքել Պետական վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալներին: Հավանաբար չգիտի, թե ինչպես կարելի է այս խայտառակ թվերը մեկնաբանել, որ դրանք չընկալվեն որպես տապալում: Հասկանալի է, որ մեղքն ամբողջապես բարդվելու է համավարկի վրա: Բայց գոյություն ունի համեմատություն անելու հնարավարություն` ի վերջո աշխարհի գրեթե բոլոր երկներում էլ արտակարգ դրություն մտցվել է, բայց տնտեսության նման խայտառակ անկման տեմպ ամեն տեղ չէ, որ չի գրանցվել: Նիկոլ Փաշինյանը  ժամանակին ուրախությամբ հայտարարում էր, թե կորոնավիրուսային համաճարակը տնտեսական հեղափոխություն անելու հրաշալի հնարավորություն է: Վիճակագրական տվյալները հենց այն հրաշքն են, որ մասին առանց հասկանալու մեծագույն հրճվանքով խոսում էր Փաշինյանը: Հիմա եկել է այդ անմեղսունակ հրճվանքի դիմաց հատուցելու ժամանակը:
Իսկապես մեծագույն աղետ է, երբ երկիրի վարչապետը գաղափար չունի, թե ինչ ասել է տնտեսական ճգնաժամ, տնտեսական համակարգերի փլուզում: Մարդու սիրտը հեղափոխություն էր ուզում, բայց այս անգամ տապալվեց նաև առողջապահական համակարգը: Տնտեսությունը տապալված է, իսկ համավարակի թվերն աճում են ռեկորդային արագությամբ:

Հայկ Դավթյան