Պուտինի սենսացիան. Օբամային երանի տալու ակնարկներ

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն երեկ ընդունել է ԱՄՆ պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնին: Մինչ Պուտինի հետ հանդիպումը Թիլերսոնը շուրջ չորս ժամ տևողությամբ հանդիպում է ունեցել նաև ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ: Դոնալդ Թրամփի՝ ԱՄՆ նախագահի պաշտոնը զբաղեցնելուց հետո ՌԴ-ի և ԱՄՆ-ի միջև վստահության մակարդակը թուլացել է, ասել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը՝ ընդգծելով, որ խոսքը մասնավորապես «աշխատանքային մակարդակում, ռազմական մակարդակում» վստահության մասին է: Սա ասվեց այն պահին, երբ Մոսկվայում բանակցություններ էին ընթանում Լավրովի և Թիլերսոնի միջև: Սա ինքնին խիստ ուշագրավ հայտարարություն է, որի նպատակը նախ` Օբամային ավելի բարձր դիրքերում ցույց տալն է, ինչի օգնությամբ, Պուտինը, թերևս, ակնկալում է ԱՄՆ-ի նոր վարչակազմից կողմից Ռուսաստանի նկատմամբ ավելի մեծ ուշադրություն կլինի: Իսկ վերջին իրադարձությունները, մասնավորապես, Սիրիայում ցույց տվեցի, որ Վաշինգտոնը ցանկացած պահի կարող է գնալ որևէ քայլի` առանց ՌԴ-ի համաձայնությունը ստանալու ու նրա տեսակետի հետ հաշվի նստելու: Իսկ սա Թրամփի նախագահությունը ողջունող ՌԴ իշխանությունների համար ուժեղ հարված էր` «թիկունքից»: Ինչևէ, Պուտինը շուրջ երկու ժամ բանակցել է Ռեքս Թիլերսոնի հետ: Այս հանդիպումը տեղի է ունեցել Սիրիայում իրականացված քիմիական հարձակման ֆոնին ՌԴ-ի և ԱՄՆ-ի միջև լարված հարաբերությունների ֆոնին: Վաշինգտոնը պնդում է, որ քիմիական զենքը կիրառելու հրահանգը տվել է Մոսկվայի աջակցությունը վայելող Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադը: Նկատենք, Կրեմլը նախապես չէր հայտարարել Թիլերսոնին ընդունելու՝ Պուտինի մտադրության մասին, և մինչև վերջին պահը հայտնի չէր՝ Պուտին – Թիլերսոն հանդիպում կկայանա, թե՞ ոչ: «Վերջնական արդյունքը չի նախատեսում Ասադի և նրա ընտանիքի դերակատարում երկրի ապագա կառավարման գործում»,-ասել է Թիլերսոնը: Լավրովն իր հերթին նշել է ՝ ՌԴ-ն խաղադրույքներ չի կատարում անձանց վրա: Նրա խոսքով՝ սիրիացիները պետք է նստեն և պայմանավորվածություն ձեռք բերեն: Անդրադառնալով Սիրիայի Իդլիբ նահանգում քիմիական զենքի կիրառմանը՝ Թիլերսոնը միանշանակ հայտարարել է, որ քիմիական զենք կիրառվել է Ասադի ռեժիմի կողմից: Ի պատասխան Լավրովը խնդրել է ապացույցներ ներկայացնել: Թիլերսոնի` Մոսկվա կատարած այցին անդրադարձել է նաև ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը` նշելով, որ այցը սպասվածից լավ է անցել. «Պուտինը Ռուսաստանի առաջնորդն է: Ռուսաստանն ուժեղ երկիր է: Մենք շատ-շատ ուժեղ երկիր ենք: Պետք է սպասել, որպեսզի հասկանանք՝ ինչպես կձևավորվի համագործակցությունը Մոսկվայի հետ»: Ինչ վերաբերվում է Լավրով-Թիլերսոն բանակցություններին` դրանց նպատակը տարաձայնությունների նվազեցման ուղիներ գտնելն էր՝ երկու գերտերությունների միջև ակնհայտ լարված հարաբերությունների ֆոնին: Մինչ Մոսկվա ժամանելը Թիլերսոնը զգուշացրել էր՝ Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադի կառավարումը մոտենում է ավարտին, և Ռուսաստանը պետք է ընտրություն կատարի՝ միանում է Միացյալ Նահանգներին ու նրա դաշնակիցների՞ն, թե՞ մնում է Ասադի և «Հըզբոլա» խմբավորման կողքին: Թերևս, հենց այդ հայտարարությանն արձագանքելով, Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովն երեկ՝ հանդիպման հենց մեկնարկին, ընդգծեց՝ Կրեմլի համար անընդունելի է գործընկերներին ընտրության առջև կանգնեցնելու և վերջնագրերով խոսելու քաղաքականությունը: «Մեր հետևողական դիրքորոշումը ձևավորվում է բացառապես միջազգային իրավունքի շրջանակում, և ոչ թե այսրոպեական կոնյունկտուրայի ազդեցությամբ կամ կեղծ ընտրությամբ՝ դուք կա՛մ մեզ հետ եք, կա՛մ՝ մեր դեմ: Մենք հանդես ենք գալիս հավաքական գործողությունների օգտին և արդյունավետ չենք համարում փակ դաշինքների շրջանակներում պարփակվելը կամ անհավասար միությունները», - հայտարարեց Ռուսաստանի արտգործնախարարը: Մի քանի րոպե տևած բացման խոսքում Լավրովը կրկին պնդեց՝ ՌԴ-ն անընդունելի է համարում ԱՄՆ-ի հարձակումը Սիրիայի կառավարական ուժերի դեմ: «Դա խախտում է միջազգային իրավունքի նորմերը», նշեց նա՝ ընդգծելով․ «Ծայրաստիճան կարևոր է կանխել նման դեպքերի կրկնությունը ապագայում»: «Մեզ համար շատ կարևոր է հասկանալ նաև ձեր տեսակետը և ԱՄՆ վարչակազմի իրական մտադրությունները: Հույս ունենք, որ մենք այսօր առաջընթաց կարձանագրենք այդ ուղղությամբ», - դիմելով պետքարտուղարին՝ ասաց Լավրովը: Թիլերսոնն ընդունեց՝ երկու գերտերությունները ակնհայտ և խորը տարաձայնություններ ունեն, որոնք խոչընդոտում են համագործակցությանը. «Հուսով եմ, որ այս հանդիպումը կնպաստի բաց ու անկեղծ երկխոսությանը, որպեսզի մենք կարողանանք անել հնարավորը՝ ռուս - ամերիկյան փոխհարաբերությունները դրական ուղով տանելու համար»: Պետդեպարտամենտի ղեկավարի խոսքով. «Մենք հանդիպում ենք ռուս - ամերիկյան հարաբերությունների համար կարևոր մի փուլում, և անգամ այն դեպքում, երբ մեր ռազմավարական դիրքորոշումները չեն համընկնում, մենք կարող ենք հստակեցնել այն նպատակներն ու շահերը, որ ընդհանուր են: Սա նաև մեզ հնարավորություն կընձեռի բացատրել ու հստակեցնել մեր միջև առկա տարաձայնությունները, որպեսզի հասկանանք դրանց պատճառներն ու գտնենք դրանք նվազեցնելու ճանապարհներ»: Ի դեպ, ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի այցից առաջ Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել էր. «Սիրիայի նախագահ Ասադից ետ կանգնելու կոչերը անհեթեթություն են և կարճատեսություն, քանի որ հաշվի չեն առնում ահաբեկչության դեմ պայքարելու և սիրիական ճգնաժամը քաղաքական ճանապարհով կարգավորելու անհրաժեշտությունը: Այդ կոչերը, ըստ էության, ազատություն են տալիս ահաբեկիչներին, որպեսզի վերջիններս շարունակեն հարձակումները Սիրիայի օրինական իշխանությունների դեմ»: Մետաքսյա Շալունց