Օբաման կփրկի՞ Պուտինին

ՌԴ-ն շրջանցող ճանապարհով գնացքը Ուկրաինայից ժամանել է Չինաստան Փետրվարի 2-ին Ուկրաինայի վարչապետ Արսենի Յացենյուկը Ուկրաինա-Վրաստան-Ադրբեջան-Ղազախստան-Չինաստան երթուղով փորձարկվող գնացքի «վերջին կայան» ժամանման առիթով հայտարարեց, որ Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի կազմակերպած տրանզիտային և տնտեսական արգելափակումը խափանված է: «Մեր առևտրային գործընկերները հստակ ցույց տվեցին Ուկրաինայի հետ համատեղ նոր տրանզիտային ճանապարհ կառուցելու իրենց պատրաստակամությունը»,- ասել է Յացենյուկը: Պաշտոնական ուկրաինական մամուլում այդ երթուղին ստացավ «Մետաքսի ճանապարհ» անվանումը: Փետրվարի 2-ին Կիևում տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ Չինաստանում Ուկրաինայի դեսպան Օլեգ Դեմինը հեռախոսով տեղեկացրեց, որ այդ նախագիծը Չինաստանում մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել թե պետական մակարդակով, թե գործարար շրջանակներում, թե հասարակության շրջանում: «Ուկրաինայի միջօրեական» հասարակական ուսումնասիրությունների կենտրոնի ղեկավար Դմիտրի Լևուսի կարծիքով՝ նոր երթուղու բարեհաջող փորձարկումը միայն տնտեսական շահեր չի հետապնդում: «Այդ գնացքը զգուշացնում է, որ Ուկրաինան սկսել է իր առանձին եվրասիական խաղը. ռուսական մամուլի գնահատականը այն մասին, թե չարժե այդ երթուղին լուրջ ընդունել, և այն չի կարող ազդել Կենտրոնական Ասիայի երկրների և Չինաստանի հետ Ռուսաստանի հարաբերությունների վրա, վկայում է այն մասին, որ Ռուսաստանին լուրջ անհանգստություն է պատճառում այդ երթուղին: Պաշտոնական Կիևը ի չիք դարձրեց եվրասիական դոկտրինայի վերաբերյալ Ռուսաստանի մենաշնորհը»,- ասել է Լևուսը: Ուկրաինայի վերլուծական կենտրոնի նախագահ Ալեքսանդր Օքրիմենկոն այդ ծրագիրը համարում է «հավակնոտ նախագիծ»: «Սակայն դրա իրականացումը պահանջում է ստեղծել Վրաստանի, Ադրբեջանի, Ղազախստանի և Ուկրաինայի միջև միջպետական տնտեսական միություն: Առաջին էշելոնի մեկնարկը ստացվեց, դա փաստ է, սակայն դրա լիարժեք զարգացման համար դեռ բազմաթիվ հարցեր պետք է կարգավորվեն»,- ասել է Օքրիմենկոն՝ հավելելով, որ առայժմ ուկրաինացի արդյունաբերողները ավելի շատ հետաքրքրություն են ցուցաբերում այդ երթուղու հանդեպ, քան չինացիները: Ռուսաստանը կորցրել է մոտ 600 մլրդ դոլար Ֆինանսական պատժամիջոցներն ու նավթի գների կտրուկ անկումը հանգեցրել են նրան, որ Ռուսաստանը 2014-2017թթ. կորցրել է մոտ 600 մլրդ դոլար՝ գրում է Vedomosti-ն: Տնտեսական փորձագիտական խմբից Եվսեյ Գուրվիչի և Իլյա Պրիլեպսկու տվյալների համաձայն՝ պատժամիջոցներից ստացված կորուստները կկազմեն մոտ 170 մլրդ դոլար, նավթի և գազի արտահանումից չստացված եկամուտները՝ 400 մլրդ դոլար: Կապիտալի կորուստները հաշվարկվել են նավթի 50 դոլար արժեքի դեպքում: 3,5 տարում համախառն կապիտալի ներհոսքի կրճատումը տնտեսագետները գնահատել են 280 մլրդ դոլար, որից 85 մլրդ դոլարը ուղիղ ներդրումներն են: Ըստ փորձագետների՝ արտասահմանից ուղիղ ներդրումների նվազումը, վարկերի հնարավորության և պարտքային շուկա կապիտալի ներհոսքի կրճատումը ֆինանսական պատժամիջոցների ազդեցությունը մեծացնում են մոտ 3 անգամ: Քիսինջերը շտապեց օգնության Ուշագրավ ընդունելություն տեղի ունեցավ օրերս... ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար Հենրի Քիսինջերը այցելեց Մոսկվա, հանդիպեց Վլադիմիր Պուտինին: Նա կոչ արեց ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի հարաբերություններում մշակել նոր «ռազմավարական հայեցակարգ», որի շրջանակում հնարավոր կլինի վիճելի հարցերը կարգավորել։ Քիսինջերը փաստեց, որ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի երկկողմ հարաբերությունների ներկայիս վիճակը, հավանաբար, վատագույնն է սառը պատերազմի ավարտի ժամանակներից ի վեր, որ փոխադարձ վստահությունը երկու կողմերում էլ ցրվել է, և առճակատումը փոխարինել է համագործակցությանը։ Ավելին՝ երկու երկրների շատ մեկնաբաններ նշում են, որ ԱՄՆ-ը և Ռուսաստանն ասես նոր սառը պատերազմի մեջ են ներքաշվել՝ գրում է Քիսինջերը։ Նա գլխավոր վտանգը տեսնում է ոչ այնքան ռազմական առճակատման վերադարձի մեջ, որքան երկու երկրներում հարաբերությունների անխուսափելի վատթարացման ինքնաիրագործվող մարգարեության ամրապնդման։ Երկու երկրների երկարաժամկետ շահերը պահանջում են այնպիսի աշխարհակարգ, որում ներկայիս ցնցումները և փոփոխականությունը կփոխակերպվեն նոր հավասարակշռության՝ ավելի բազմաբևեռ և գլոբալիզացված՝ նշում է քաղաքագետը։ Նրա համոզմամբ՝ այսօր աշխարհում սպառնալիքները հաճախ առաջանում են պետական իշխանության ապաինտեգրման, չկառավարվող տարածքների աճող թվի պատճառով։ «ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի համատեղ ջանքերը, որոնք կհամակարգվեն այլ խոշոր տերությունների հետ, կկարողանան ստեղծել մոդել՝ Մերձավոր Արևելքում և, հնարավոր է, այլ վայրերում խաղաղ լուծումների մշակման համար»,- կարծում է նա։ Քիսինջերի այցը Մոսկվա թերևս, չի կարելի պատահականություն համարել: Արդյոք նա այցելել է ինքնաբուխ, թե Օբամայի վարչակազմն է «գործուղել» նրան` Պուտինի հետ բանակցելու: Եթե երկրորդ տարբերակն է, ապա կարելի է եզրակացնել, որ Վաշինգտոնը Պուտինի հետ որոշ հարցերում համաձայնության գալու, ասել է թե` նրան «փրկելու» ծրագիր է մշակել: Մետաքսյա Շալունց