Հարավային Կովկասի գերտերությունը

Իրադարձությունները, որոնք ընթանում են Իրանի շուրջ` պատմական կոչելն, միանշանակ անհերքելի է: Հարևան Իրանն, իսկապես, ողջ ուժով վերադառնում է միջազգային հարթակ, աշխարհաքաղաքական թատերաբեմ: Իրանի շուրջ գործընթացներին օրվա կտրվածքով հետևելը միայն միջազգային լրատվամիջոցներով, արդեն իսկ թույլ է տալիս տպավորություն կազմել, թե Հայաստանի հարևանն ինչ թափով է ներգրավել թե երկրի ներսում զարգացման աշխատանքներին, թե երկրի սահմաններից դուրս` երկրորդ երկրների հետ հարաբերություններն ամրապնդելու ուղղությամբ: Իրանը ստացել է նախկինում օտարերկրյա բանկերում իր սառեցված ակտիվները։ Այս մասին հայտարարել է Իրանի կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մոհամմադ Բաքեր Նոուբահթը: «Միջուկային համաձայնագրի իրագործման մեկնարկից հետո իրանական այդ ակտիվները ամբողջովին սառեցվել են։ Եվ մենք այժմ կարող ենք օգտագործել դրանք»,- ասել է նա։ Խոսքն ավելի վաղ արգելափակված 100 միլիարդ դոլարի միջոցների մասին է։ Դրանց մեծ մասը կազմում են նավթի վաճառքից գոյացած միջոցները, որոնք 2012 թվականից մնացել են Չինաստանի, Հնդկաստանի, Ճապոնիայի, Հարավային Կորեայի և Թուրքիայի բանկերում։ Իրանական 9 բանկ կմիանա SWIFT համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական համակարգին: Իրանի Կենտրոնական բանկի ղեկավար Վալիուլա Սեյֆի խոսքով՝ երկուշաբթի առավոտյան իրանական ևս 9 բանկ կրկին կմիանա SWIFT համակարգին: Ամբողջ աշխարհի բանկերին կմիանան և միջբանկային գործողություններ կիրականացնեն Իրանի կենտրոնական բանկը, Tejarat, Melli Iran, Mellat, Sepah, Refah Kargaran, ինչպես նաև Արդյունաբերության, Արտահանման զարգացման բանկերը: Ավելի վաղ SWIFT համակարգին միացել էին Իրանի երկու պետական բանկերը և Dey, Saman, Pasargad, Parsian մասնավոր բանկերը: Ինչ վերաբերում է երկրի արտաքին քաղաքականությանը, ապա այն բավական տպավորիչ է: Իրանի արտգործնախարար Մուհամմադ Ջավադ Զարիֆը փետրվարի 5-ին կայցելի Մեծ Բրիտանիա։ Արտգործնախարարը Լոնդոն կժամանի երկկողմ հարաբերությունների և բրիտանական իշխանությունների հետ տարածաշրջանում գործընթացների քննարկման համար։ Զարիֆը կդառնա առաջին իրանցի արտգործնախարարը, ով վերջին 12 տարում Մեծ Բրիտանիա կայցելի առաջին անգամ։ Վերջին անգամ Լոնդոն էր այցելել նախկին արտգործնախարար Քամալ Խարազին՝ 2004 թվականին։ Իրանի նախագահ Հասան Ռուհանին առաջիկա շաբաթներին Ավստրիա և Բելգիա կայցելի` ի պատասխան երկու երկրների պաշտոնական հրավերի: Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Մոհամմադ Նահավանդիանը մեկնաբանելով օրակարգը` նշել է, որ սպասվում է պաշտոնական անձանց այցը Իրան: Նրա խոսքով` առաջիկայում Իրան կայցելի Շվեյցարիայի նախագահը: Նա նաև հավելել է, որ Հասան Ռուհանիի` Իտալիա ու Ֆրանսիա այցերը ցույց են տալիս, որ օտարերկրյա ընկերությունները պատրաստ են աշխատել Իրանի հետ: Իսկ Իրանի նախագահ Հասան Ռուհանին ուրախ է ողջունել ամերիկյան ընկերություններին, որոնք կներդնեն Իսլամական Հանրապետության տնտեսության մեջ: Ըստ Reuters-ի` նա ասել է. «Եթե ամերիկյան ընկերությունները ցանկանում են ներդրում կատարել Իրանում, զարգացնել Իրանի արդյունաբերությունը, մենք ոչ մի խնդիր չենք տեսնում, բարի գալուստ»: Ռուհանին ուշագրավ հայտարարություն է արել` նավթի գների անկման ֆոնին` նկատելով, թե նավթի ցածր գները տնտեսական հնարավորություններ են տալիս Իրանին, և հայտարարել է տնտեսության դիվերսիֆիկացման մտադրության մասին` նույնիսկ եթե նավթի գները նորից բարձրանան: «Իհարկե նավթի գնի անկումը ճնշում է մեզ վրա, սակայն դրան համատեղ մենք կարող են տեսնել նոր հնարավորություններ»,- հայտարարել է Ռուհանին` հավելելով, որ երկրի տնտեսությունը պետք է քիչ կախված լինի նավթից և զարգացնի նոր ճյուղեր, պետական եկամուտների ապահովման համար: «Նույնիսկ, եթե, նավթի գները բարձրանան, մենք մեծ հաշվով չպետք է հույս դնենք նավթի արտահանման վրա»,- ասել է նա և ավելացրել, որ Իրանի խնդիրների մեծ մասը հանդիսանում են ներքին, և պայմանավորված չեն պատժամիջոցներով: Իրանը բանակցում է չինական և եվրոպական ընկերությունների հետ արագընթաց երկաթուղու նախագծի մշակման հարցով, հայտնել է Իրանի տրանսպորտի և քաղաքային զարգացման նախարար Աբբաս Ահունդին: Նրա խոսքով՝ նախարարության առաջնահերթությունը Իրանի քաղաքամերձ շրջաններում երկաթուղիների արդիականացումն է: «Վերջերս Իտալիա և Ֆրանսիա Իրանի կառավարության ներկայացուցիչների այցի ընթացքում նրանք եվրոպացի գործընկերների հետ բանակցել են մեր երկրի երկաթուղային համակարգի վերակառուցման հարցով»,- ասել է նա: Իրանի երկաթուղային համակարգը ստեղծման պահից ի վեր (մոտ 100 տարի առաջ) գործնականում չի արդիականացվել: Ի դեպ, չնայած ԱՄՆ-Իրան հարաբերությունների ներկային` ԱՄՆ կոնգրեսի ներկայացուցիչների պալատը երեքշաբթի ընդունեց օրինագիծ, որն ԱՄՆ նախագահին արգելում է Իրանի վրայից հանել մի քանի՝ արդեն սահմանված պատժամիջոցներ: Նախաձեռնությունը սահմանափակում է ԱՄՆ նախագահի իրավունքները՝ ֆինանսական ինստիտուտների վրայից հանելու արդեն սահմանված պատժամիջոցները: Դա վերաբերում է նաև իրանական ֆինանսական ինստիտուտներին, որոնք մեղադրվում են ահաբեկչությանն աջակցելու մեջ: Այդ սահմանափակումները հնարավոր կլինի վերացնել միայն այն բանից հետո, երբ գործադիր իշխանության ղեկավարը Կոնգրեսին կզեկուցի, որ այս կամ այն կազմակերպությունը, օրինակ՝ բանկը, այլևս աջակցություն չի ցուցաբերում «իսլամական հեղափոխության պահապանների» կորպուսին, ինչպես նաև օտարերկրյա ահաբեկչական խմբավորումներին ու անձանց, որոնք գտնվում են պատժամիջոցների ներքո՝ Իրանի զանգվածային ոչնչացման զենքի տարածմանը մասնակցելու պատճառով: Մետաքսյա  Շալունց