Վատ ընկերների ակումբում

Մոսկվայում, Մինսկում, Աստանայում և Երևանում գտնվող լրագրողների համար երեկ կազմակերպված հեռուստակամրջի ժամանակ Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի ինտեգրման և մակրոէկոնոմիկայի նախարար Տատյանա Վալովայան տեղեկացրեց, որ 2016-ը միությունը փակել է 0,3 տոկոս տնտեսական անկմամբ: Այսինքն, ԵԱՏՄ-ն արդեն երկրորդ տարին է փակում անկումով: Չնայած դրան, ԵՏՀ պաշտոնյան գոհունակություն հայտնեց բացասական ցուցանիշների նվազման կապակցությամբ․ 2015-ին ԵՏՄ-ում անկումն անհամեմատ (ավելի քան ութ անգամ) մեծ է եղել՝ մոտ 2,5 տոկոս: Այն, որ Ռուսաստանի նախաձեռնած այս միությունում տնտեսական շարունակվող անկման չափը կրճատվել է, արդեն իսկ, Վալովայայի գնահատմամբ, ձեռքբերում է: «2016-ը դյուրին տարի չէր: Աշխարհում տնտեսական իրավիճակը և միջազգային տնտեսական կոնյունկտուրան վատը չէին: 2016-ին մենք տեսանք բավական մեծ թվով հուսադրող տնտեսական ազդակներ: 2016-ի տնտեսական արդյունքները, ընդհանուր առմամբ, էապես լավն են, համեմատած 2015-ի արդյունքների հետ»,- ասել է Տատյանա Վալովայան` հավելելով. «2017-ին վերաբերող մեր կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ [ԵՏՄ անդամ] բոլոր երկրները, ողջ միությունը, տնտեսական աճ կունենան»: Նկատենք, սակայն, որ արդեն երկրորդ տարին է՝ նվազում է նաև ԵՏՄ անդամ երկրների փոխադարձ առևտրի ծավալների ցուցանիշը՝ 2015 թ․ անկումը 24,5 տոկոս էր, 2016-ի առաջին 10 ամիսներին՝ 12,6 տոկոս: Միության արտաքին առևտրի ցուցանիշի նվազումն ավելի տպավորիչ է՝ 2015 թ.` 33,6 տոկոս, 2016 թ․ առաջին տասը ամիսներին՝ 15,8 տոկոս: ԵՏՄ-ին՝ Հայաստանի անդամակցության շրջանում գրանցված արդյունքներից գոհ չեն նաև Հայաստանում: Մեկ ամիս առաջ, Երևանում ընդունելով Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի նախագահ Տիգրան Սարգսյանին, Սերժ Սարգսյանը հայտարարեց. «Մենք միասին Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի միանալու գործընթացի ակունքներում էինք, և այդ միությանն անդամակցելով՝ ակնկալիք ունեինք էապես բարելավել Հայաստանի տնտեսական վիճակը: Ցավոք, անդամակցությունը համընկավ միջազգային տնտեսական գործընթացների հետ, որոնք բացասաբար ազդեցին երկրի տնտեսության վրա, և մեր քաղաքացիների վերաբերմունքը Եվրասիական տնտեսական միությանը դեռևս, մեղմ ասած, սպասողական է, թեև չանդամակցելու պարագայում, ես վստահ եմ՝ բացասական մոտեցումներն ավելի շատ կլինեին»: Տատյան Վալովայային լրագրողները խնդրել են արձագանքել Սերժ Սարգսյանի վերոհիշյալ մտահոգությանը: «Կարծում եմ, արդարացի գնահատական է, որովհետև միշտ սպասումները շատ բարձր են, և դա նորմալ է․ քաղաքացիներն իրավունք ունեն սպասել ավելի մեծ տնտեսական, սոցիալական արդյունքի, քան իրենք ստանում են: Սա խթան է, որպեսզի մենք զարգացնենք ինտեգրումը, վերացնենք սահմանափակումները, արգելապատնեշները: Միևնույն ժամանակ, մեր կարծիքով, միանշանակ, Հայաստանը շատ լավ առավելություն է ստանում՝ անդամակցելով Եվրասիական տնտեսական միությանը»,- ասել է ԵՏՀ պաշտոնյան: Հետաքրքիր է, թե առևտրատնտեսական ի՞նչ առավելությունների մասին է խոսքը... Օրինակ` Հայաստանի ո՞ր ապրանքներն են ավելի լավ պայմաններով արտահանվում Ռուսաստան` այլ երկրների հետ համեմատությամբ: Գոնե հայկական գինիների մասով, ակնհայտ է, որ առավելությունը Վրացական գինու օգտին է, այն դեպքում, երբ ռուս-վրացական հարաբերություններն այնքան էլ հարթ չեն: Կամ` ի՞նչ առավելության մասին կարելի է խոսել, եթե անհնար է առանց կաշառքի ապրանք անցկացնել ռուսաստանյան «Վերին Լարս» մաքսակետով: Բազմաթիվ բողոքներ են եղել, իրավիճակը չի փոխվում: Սահմանն անցնելիս՝ ԵՏՄ անդամ Հայաստանի գործարարները որևէ առավելություն չունեն վրացի, ադրբեջանցի կամ թուրք գործարարների նկատմամբ: Մի կառույց, եթե ինքն այսօր առողջանալու կարիք ունի` ինչպե՞ս է այլ երկրներին առավելություններ շնորհելու: Այսօր ԵՏՄ-ն չի կարողանում իր ամենափոքր սահմանային կետը կարգավորել, որը թաղված է կաշառակերության մեջ: Ու այս պայմաններում Տատյանա Վալովայան հայտարարում է`ԵԱՏՄ-ն մեկուսացած կառույց չէ, ակտիվ գործակցությունների մեջ է ամերիկացի և եվրոպացի գործարարների հետ: Ո՞վ է այս ընթացքում այդ կազմակերպության հետ համագործակցության պայմանագիր կնքել, կամ որևէ լուրջ հայտարարություն արել... Հետաքրքիր է ռուս պաշտոնյայի դիտարկումը մեկ այլ հարցում: Նա համաձայն չէր բելառուս լրագրողի դիտարկմանը, որ Բելառուսի իշխանությունները համարում են, թե այն սահմանափակում է իրենց երկրի հնարավորությունները: «Ես նման պաշտոնական տեսակետ չեմ լսել: Ավելին, Բելառուսի նախագահը հրամանագիր է ստորագրել`դրական գնահատելով այդ օրենսգիրքը և հանձնարարական է տվել ուսումնասիրել այն ներկայացնել ստորագրման: Յուրաքանչյուրի իրավունքն է կրկին ուսումնասիրել փաստաթղթերը: Մենք հույս ունենք, որ դրական արդյունքներ կլինեն…»,- ասել է Տատյանա Վալովայան: Փաստորեն, Լուկաշենկոյի և Նազարբաևի կողմից ժամանակ առ ժամանակ ԵԱՏՄ-ին ու Ռուսաստանին ուղղված քննադատությունները ռուսները գերադասում են անտեսել... Թամար Բագրատունի