Թյուրիմացությունները մեր կառավարությունից անպակաս են

Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարար Սուրեն Կարայանը հայտարարել է, որ Հայաստանում մոնոպոլիաներ չկան: Թյուրամիացություն հիշեցնող այս  հայտարարությունը նախարարան արել է տերեվերջյան ասուլիսի ժամանակ: Արձագանքելով լրագրողի դիտարկմանը, թե  Համաշխարհային բանկի տվյալներով հետխորհրդային երկրներում և Արևելյան Եվրոպայում ամենամոպոլիզացված տնտեսությունն ունի  Հայաստանը և մոնոպոլիաները շարունակում են մնալ ՀՀ թիվ մեկ խնդիրը, մինչդեռ Կարայանի ներկայացրած տարեկան հաշվետվությունում և գալիք տարվա ծրագրում որևէ բառ չկա մոնոպոլիաների դեմ պայքարի մասին, Կարայանը պատասխանել է. «Առաջինը, որ Հայաստանում մենաշնորհներ կան միայն բնական մենաշնորհների ոլորտում: Դա հանրային ծառայությունների կարգավորման ներքո ոլորտներն են: Մնացած ոլորտներում կարող են լինել գերիշխող դիրք զբաղեցնող, որը որ պայմանավորված է Հայաստանի փոքր տնտեսության պարագայով: Իսկ մնացած բոլոր դեպքերում, որ ասում եք կան մոնոպոլիստներ և այլն․ բազմաթիվ խոսակցություններ եղան տարբեր ապրանքատեսակների մասով, և բոլորս ականատես եղանք, որ շուկան բաց է: Համենայն դեպս այսօր ես կարող եմ ձեզ վստահաբար ասել և հայտարարել, որ շուկան բաց է: Ես ձեզ վստահ կարող եմ ասել, որ ներկա իրականության մեջ որևիցե մի սահմանափակումներ, որևիցե մի մոնոպոլիստական գաղափարներ չկան: Եթե կա, խնդրում եմ, կոնկրետ դեպքերով անձամբ ինձ ասել»: Փաստորեն այս մարդը  տեղյակ չի, որ օրինակ շաքարավազի ներկրման ոլորտում կա մոնոպոլիա, որ, օրինակ, բենզինի և դիզվառելիքի ոլորտում ևս կա  շատ հզոր մոնոպոլիա, այսքան շատ չարչրկված բանանի ներմուծումը ևս մոնոպոլացաված է: Կարայանի խոսքից երևում է, որ ինքն ինչ-որ բան մոնոպոլիաների  մասին ժամանակին լսել է, բայց դա եղել է  նախկինում, երբ «բիզնեսը չէր վստահում պետությանը, մինչդեռ նոր կառավարությանը կարծես հաջողվել է կոտրել այդ մթնոլորտը»:  «Ես ձեզ հետ համաձայն եմ, որ կար անվստահություն դեպի պետությունը գործարար միջավայրի կողմից, բավականաչափ հստակ չէր համագործակցությունը կառավարության հետ: Եվ մենք, մեծ ուշադրություն և մեծ շեշտադրություն դնելով այս համագործակցության վրա, կարող ենք այսօր արձանագրել, որ արդեն իսկ կա այն տրամադրվածությունը, որ Հայաստանում գործող կազմակերպությունները պատրաստ են նոր ներդրումներ իրականացնել»,- ինքն իրենից գոհ հայտարարել է նախարարաը: Դեռ ոչինչ Կարեն Կարապետյանի թիմակիցը տեղը տեղին բոչկա է գլորել բոլոր նախկինների վրա : Դիտարժան է նրա ինքնագնահատականը՝ ինչից է նախարարը ենթադրել, որ «նոր կառավարությանը կարծես հաջողվել է կոտրել այդ մթնոլորտը>>: Ինչևէ, Կարայանի կարծիքով,   կառավարության առաջնային խնդիրը  Համաշխարհային բանկի Doing Business սանդղակում  մեր երկրի դիրքերի բարելավելումն է․ - «Գործարարությամբ զբաղվելը Համաշխարհային բանկի զեկույցի հիմք հանդիսացող տասը գնահատման ցուցանիշներից չորսի մասով, մասնավորապես՝ էլեկտրականության միացում, շինարարության թույլտվությունների ստացում, սնանկության ճանաչում և հարկերի վճարում, Հայաստանի միջին դիրքը շարունակում է մնալ ցածր և այն մեզ չի գոհացնում: Նախատեսված են այն միջոցառումները, որոնք այս բոլոր չորս ոլորտներում մենք պետք է իրականացնենք, որպեսզի գործարարության զբաղվելը Հայաստանում դառնա ավելի պարզ, հստակ և դյուրին»,-հայտաարարել է նա : Հիմա հասկացա՞ք ինչու չի զարգանում տնտեսությունը՝ էլեկտրականության միացումն ու շինարարության թույլտվությունները շատ դժվարությամբ են տրվում,  թե չէ հիմա գիտե՞ք ինչերի էինք հասել: Իսկ եթե ավելի լուրջ՝ շինթույլտվությունների ստացման գործըթացը Հայաստանում վերջին տարիներին էականորեն բարելավվել է և ընդհանրապես որևէ գործարար դեռևս չի հայտարարել, թե ինքը  ՀՀ-ում ներդրումներ չի կատարել շինթույլտվություն կամ էլեկտականություն չունենալու պատճառով: Ինչ վերաբերում է Doing Business-ին, ապա սրա սիրահարը Հայաստանում  Տիգրան Սարգսյանն էր: Նրա  պաշտոնավարման շրջանից սկսած, հետագայում նաև Հովիկ Աբրահամյանի օրոք Հայաստանի դիրքերն այս սանդղակի բազմաթիվ ցուցանիշներով էականորեն բարելավվել է: Նույնիսկ թռիչքներ են արձանագրվել, բայց դրանից Հայասատանի տնտեսության վիճակը ամենևին չի բարելավվել, հակառակը՝ մեծացել է արտաքին պարտքը, նվազել են ներդրումներն ու արտաքին տրանսֆերները, փակվել են աշխատատեղերը,ի վերջո Հայաստանի տնտեսությունը, ինչպես  խորհրդարանի ամբիոնից խոստովանեց վարչապետ Կարեն Կարապետյանը հայտնվել  է «չափազանց ծանր վիճակում»:   Դավիթ Մանուկյան