Խայտառակ ապտակ հայկական դիվանագիտությանը

Ռուսաստան ու Իսրայելի քաղաքացի, 40-ամյա Ալեքսանդր Լապշինը անցյալ չորեքշաբթի ձերբակալվել է Մինսկում՝ կնոջ հետ Բելառուսի մայրաքաղաք այցելելու հաջորդ օրը: Բելառուսի իրավապահները բլոգերին ձերբակալել են Ադրբեջանի պահանջով, քանի որ 2011թ. ապրիլին և 2012թ․ հոկտեմբերին Լապշինը այցելել էր Լեռնային Ղարաբաղ, այդ այցերի մասին գրառումներ էր արել իր բլոգում, ինչի հետևանքով հայտնվել է Ադրբեջանի «սև ցուցակում»: Բելառուսի մայրաքաղաքում իր ձերբակալության մասին առաջինը Facebook-ի միջոցով տեղեկացրեց Լապշինը՝ նշելով, որ իրեն զրկել են ազատությունից Ադրբեջանի պահանջով: Ադրբեջանական դատախազությունը քրեական գործ էր հարուցել՝ տեղի քրեական օրենսգրքի 281.2 և 318.2 հոդվածների հատկանիշներով՝ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ոտնահարման հրապարակային կոչեր և երկրի քաղաքական սահմանը հատելիս անհրաժեշտ փաստաթղթերի բացակայություն: Բաքուն պահանջում է արտահանձնել բլոգերին: Իսրայելական պարբերականը հավելում է՝ Լապշինը նաև քննադատական հրապարակումներով է հանդես եկել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի մասին, և բլոգերի ընտանիքը մտահոգված է՝ Ադրբեջան արտահանձնելու դեպքում նրա կյանքը կարող է վտանգվել: Ինչ դիրքորոշում ունեն Ռուսաստանի իշխանությունները՝ հայտնի չէ, թեև բլոգերի ձերբակալությունը լայն արձագանք է ստացել ռուսաստանյան լրատվամիջոցներում: Փոխարենը՝ Ադրբեջան Լապշինի արտահանձնումը կանխելու նպատակով քայլեր է ձեռնարկում Իսրայելի արտգործնախարարությունը: Ուշագրավն այն է, որ բլոգերի ձերբակալությունը տեղի ունեցավ Բաքու Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի այցից մոտ երկու շաբաթ անց: Բաքվում Իլհամ Ալիևը Բելառուսն արդեն 22 տարի նախագահող Լուկաշենկոյին պարգևատրեց Ադրբեջանի բարձրագույն պարգևով՝ Հեյդար Ալիևի անվան շքանշանով, ինչին ի պատասխան՝ Հայաստանի դաշնակից համարվող երկրի ղեկավարը խոստացավ վաստակել այն կրելու իրավունքը: Լապշինի ձերբակալությունը Բելառուսի և Ադրբեջանի իշխանություններին դարձրել է տարբեր երկրների բլոգերների, լրագրողների քննադատության թիրախ: Անգամ բողոքի ակցիա է տեղի ունեցել Լիտվայում Բելառուսի դեսպանատան առջև: Ինչո՞վ են զբաղված Ռուսաստանի և Հայաստանի արտգործնախարարությունները... Դատելով իրավիճակից, եթե անգամ քայլեր իրականացվում են` անարդյունք... Հայաստանի արտգործնախարարությունը զբաղվում է Ադրբեջանի պահանջով Բելառուսում ձերբակալված բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինի գործով՝ «Ազատության» հետ զրույցում ասել է արտգործնախարարի մամլո քարտուղար Տիգրան Բալայանը. «Մենք այդ հարցով զբաղվում ենք, մեր գործողությունների մանրամասներ, հասկանալի պատճառներով, առայժմ չենք կարողանում ներկայացնել»: Բլոգերի ձերբակալությունն իսկապես «խայտառակություն» է: Հայաստանի դաշնակից Բելառուսը` Ալիևի պահանջով ձերբակալում է Մինսկում մի մարդու, որը Ղարաբաղ է այցելել ու քննադատել Ալիևին քիչ է, դեռ հնարավոր է, որ այդ մարդուն արտահանձնեն Ադրբեջան: Իհարկե կան բելառուսա-ադրբեջանական շահեր, ոչ ոք դա չի հերքում: Բայց միթե չկան հայ-բելառուսական, ռուս-բելառուսական շահեր, կամ` դրանք այնքան թույլ են, որ չեն կարող ազդել Իլհամ Ալիևի քմահաճույքների վրա: Զարմանալու ոչինչ չկա: Վերջերս Բելառուսը և Ադրբեջանը հանդես եկան Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության՝ ըստ միջազգային իրավունքի նորմերի լուծման օգտին: Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի և Իլհամ Ալիևի համատեղ հայտարարության մեջ, որն ընդունվեց նոյեմբերի 28-ին՝ Բաքվում տեղի ունեցած հանդիպումից հետո, ասվում էր, որ կողմերը կարևորում են Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծումը՝ համապատասխան միջազգային իրավունքի նորմերի և համընդհանուր ընդունված սկզբունքների՝ «նախևառաջ պետությունների ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության պահպանման և սահմանները չխախտելու հիման վրա, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի համապատասխան բանաձևերի և ԵԱՀԿ որոշումներին համապատասխան»: Եվ ոչ մի խոսք` ինքնորոշման սկզբունքի մասին: Ինչու՞ սա պատճառ չհանդիսացավ, որպեսզի Հայաստանի իշխանությունները հարց բարձրացնեին` ո՞վ է թույլ տվել Լուկաշենկոյին ԼՂ խնդրի վերաբերյալ հայտարարությունում մոռանալ ինքնորոշման սկզբունքը, դա հիմնարար սկզբունք է: Ինչու՞ է հայկական դիվանագիտությունը շարունակաբար ստանում ապտակներ` մեկը մյուսի հետևից: Ինչո՞վ է զբաղված Նալբանդյան Էդվարդն իր ղեկավարած կառույցով: Որքա՞ն պետք է Ալիևի քմահաճությունները` Հայաստանի դաշնակից երկրների հետ տարբեր հարցերում գերիշխեն Հայաստանի ու Արցախի շահերի վրա: Թամար Բագրատունի