Իլհամ, «հեռացի՛ր». աննախադեպ հանրահավաք Բաքվում

Անցյալ կիրակի օրը Ադրբեջանի ընդդիմությունն առաջին անգամ բազմահազարանոց հանրահավաքն անցկացրեց Իլհամ Ալիևի նախաձեռնած սահմանադրական փոփոխությունների դեմ: «Ոչ միապետությանը, վերջ թալանին կարգախոսով» հանրահավաքը կազմակերպել է Դեմոկրատական ուժերի դաշինքը՝ կոչ անելով ընտրողներին բոյկոտել սեպտեմբերի 26-ին նշանակված սահմանադրական հանրաքվեն: Ցույցի կազմակերպիչներից մեկը՝ Ժողովրդական ճակատի առաջնորդ Ալի Քերիմլին փաստեց՝ ընդդիմադիր մի խումբ կուսակցություններ ու հասարակական կազմակերպություններ մի կողմ են դրել տարաձայնություններն ու միավորվել հանուն ժողովրդավար ու ազատ Ադրբեջանի: «Մենք ոչ ենք ասում կոռուպցիային, ժողովրդի թալանին, անարդար դատարաններին, ապաշնորհ կառավարմանն ու միապետությանը: Ալիևի ընտանիքն արդեն երրորդ անգամ է փոխում Սահմանադրությունը՝ իր դիրքերն ամրապնդելու համար: Առաջին հանրաքվեով երաշխավորվեց իշխանության անցումը հորից որդուն, երկրորդով հաստատվեց նրա անսահմանափակ իշխանավարման իրավունքը», - հայտարարեց Քերիմլին: Սահմանադրության այս փոփոխություններով էլ առաջարկվում է երկարաձգել նախագահի պաշտոնավարման ժամկետը՝ 5 տարուց հասցնելով 7-ի, բացի այդ, հնարավորություն է տրվում երկրի ղեկավարին միանձնյա լուծարել խորհրդարանը: Ամենաուշագրավը, սակայն, ըստ ընդդիմադիրների, առաջարկն է նախագահի տարիքային շեմի վերաբերյալ.եթե մինչ օրս երկրի ղեկավար դառնալու համար թեկնածուն պետք է լիներ առնվազն 35 տարեկան, ապա այժմ առաջարկվում է այդ սահմանափակումը հանել, պատգամավոր դառնալու շեմն էլ 25 տարեկանից իջեցնել 18-ի: «Այս ամենն արվում է Ալիևների որդու՝ կրստեր Հեյդարի համար», - պնդում են ընդդիմախոսները: «Կոչ ենք անում բոյկոտել սահմանադրական հանրաքվեն, քանի որ այն ծառայում է միայն մեկ մարդու՝ Իլհամ Ալիևի շահերին», - հայտարարում էր Ժողովրդական ճակատի առաջնորդը, մինչ ցուցարարները, դիմելով Ալիևին, վանկարկում էին՝ «հեռացի՛ր»: Հանրահավաքի ավարտին ընդդիմադիրները համատեղ բանաձև ընդունեցին՝պահանջելով իշխանություններից չեղարկել հակաժողովրդավարական հանրաքվեն, ազատ արձակել քաղբանտարկյալներին, երաշխավորել դատարանների ու խորհրդարանի անկախությունն ու բարձրացնել աշխատավարձերը՝ մանաթի արժեզրկմանը համապատասխան: «Մի կողմից մենք ունենք ժողովուրդ, որ տառապում է աղքատության մեջ, որ կարիքից դրդված՝ բժշկի անգամ չի դիմում, նորմալ կրթություն չի ստանում, չի կարողանում վարկերի տոկոսները մարել, մյուս կողմից՝ իշխանավորներ, որ ունեն փառահեղ վիլլաներ, այգիներ են կառուցում եվրոպաներում: Մենք դեմ ենք այս անհավասարությանը և ոչ ենք ասում թալանին», - հայտարարում էր Ալի Քերիմլին: Սեպտեմբերի 26-ին նախատեսված հանրաքվեին ընդառաջ սա Ադրբեջանի իշխանությունների արտոնած առաջին հանրահավաքն էր՝ միջազգային հանրության տևական քննադատություններից հետո: Բացի այդ, կիրակի օրը Ստրասբուրգում ստեղծվել է ադրբեջանցի քաղաքական վտարանդիների նոր կազմակերպություն AND-ի («Ադրբեջանը կարիք ունի ժողովրդավարության») հիմնադիր նիստը: Նիստին մասնակցել են քաղաքական ակտիվիստներ, լրագրողներ, նախկին պաշտոնյաներ ու իրավապաշտպաններ, որոնք տարբեր ժամանակներում իշխանական հալածանքների պատճառով հարկադրված են եղել լքել երկիրը: Նիստին մասնակցել է նաև Ժողովրդավարական ուժերի Ազգային խորհրդի (ԺՈՒԱԽ) ղեկավար Ջամիլ Հասանլին: Թեև AND-ի հիմնադիրները դեռ հայտարարություն չեն տարածել իրենց կազմակերպության կառուցվածքի ու կազմի, ծրագրի ու առաջադրանքների մասին, այնուամենայնիվ՝ արդեն իսկ կարելի է համարել, որ դա թերևս ամենանշանակալից քայլն էր Ադրբեջանից դուրս պաշտոնական Բաքվի դեմ քաղաքական ընդդիմություն ձևավորելու ուղղությամբ: Կազմակերպության գործողություններն էականորեն կազդեն Ադրբեջանում տիրող իրավիճակի մասին միջազգային կառույցներում (ՄԱԿ, ԵԱՀԿ, Եվրախորհուրդ, Եվրախորհրդարան և այլն) ձևավորվող կարծիքի վրա: AND-ը հաջող գործունեություն կազմակերպելու դեպքում լուրջ գլխացավանք կդառնա Բաքվի իշխանությունների համար: Ամենայն հավանականությամբ, կազմակերպությունն ակտիվորեն կընդլայնվի և իր մասնաճյուղը կբացի նաև ԱՄՆ-ում: Այսպիսով, սեպտեմբերի 26-ին Ադրբեջանի մայր օրենքի փոփոխությունների հանրաքվեից 2 շաբաթ առաջ ադրբեջանական ընդդիմությանը հաջողվել է բազմահազարանոց հանրահավաք անցկացնել, մի բան, որ երկար տարիներ չէր հաջողվում: Նկատենք, որ ինչպես Թուրքիայում, այնպես էլ Ադրբեջանում ընդդիմադիրներին մոդայիկ է դարձել «գյուլենական» կոչելը, իսկ սա նշանակում է, որ ամեն պահի, մանավանդ սահմանադրական հանրաքվեից հետո, ընդդիմադիրները կարող են հայտնվել ճաղերի հետևում: Մետաքսյա Շալունց