Իսկական պատուհաս` երկրի գլխին

Հանրությանն անհայտ պայմաններում «Գազպրոմ»-ին ունեցած 300 միլիոն դոլար պարտքը փակելուց շատ չանցած պարզվում է, որ Հայաստանի կառավարությունը նոր, հսկայածավալ պարտք են կուտակել ռուսաստանյան մոնոպոլիստին: «Ազատության» հարցմանն ի պատասխան «Գազպրոմ Արմենիա»-ից հաստատեցին տեղեկությունը, որ Հայաստանի կառավարությանը պատկանող Երևանի ՋԷԿ-ը այս հուլիսի դրությամբ «Գազպրոմ Արմենիա»-ին պարտք է եղել 52.3 միլիոն ԱՄՆ դոլար, թեև ընկերության լրատվական ծառայության ղեկավար Շուշան Սարդարյանը հավելեց՝ պարտքի զգալի մասը մարվել է: Հարցին, թե որքան է «Գազպրոմ Արմենիա»-ին Երևանի ՋԷԿ-ի պարտքը, Սարդարյանն արձագանքեց․ - «Այս պահի դրությամբ կոնկրետ գումարի չափի մասին չեմ կարող ասել: Ինչ վերաբերում է պարտքին, ապա պարտքը առաջացել է մատակարարված գազի և էլեկտրաէներգիայի համար: Ընդ որում, կարող եմ ասել, որ այսօրվա դրությամբ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի առջև կուտակված պարտքի զգալի մասը մարվել է դրամական միջոցներով»: Իսկ հարցին, թե երբ է առաջացել այդ պարտքը, Սարդարյանը պատասխանեց․ - «Պարտքը առաջացել է 2015 թվականից: Ես կարծում եմ, թե ինչու է առաջացել հարցը ճիշտ կլինի ուղղել «Երևան ՋԷԿ»-ին: Թե ինչու և ինչ պատճառներով է առաջացել պարտքը, կարծում եմ, նրանք ավելի հստակ կպատասխանեն»: «Գազպրոմ Արմենիա»-ի լրատվական ծառայության ղեկավարը հերքել է, թե քննարկվում է նշված պարտքի դիմաց «Երևան ՋԷԿ»-ը փոխանցել «Գազպրոմ Արմենիա»-ին․ - «Այդ հարցը չի քննարկվում, և «Գազպրոմ Արմենիա»-ն նման մտադրություն չունի: Ինչպես արդեն ասացի, ներկայումս վճարային պարտավորությունների մնացած մասի վճարման եղանակի շուրջ համապատասխան քննարկումներ են ընթանում, որքան ես տեղյակ եմ: Եվ կարծում եմ, առաջիկայում լուծման եղանակները կգտնվեն, և պարտքը կմարվի ամբողջությամբ»: Նա հավելել է, որ այս պահին ՋԷԿ-ը նոր պարտք չի կուտակում․ - «Ոչ: Ինչպես ես արդեն նշեցի, ներկայումս ընթանում են քննարկումներ պարտքի մարման եղանակների շուրջ և հարցը արդեն, բնականաբար, դուրս է գալիս»: Պատասխանելով հարցին, թե արդյոք «Գազպրոմ Արմենիա»-ին պարտք ունի Հայաստանի կառավարությանը պատկանող որևէ ընկերություն, Շուշան Սարդարյանն ասաց․ - «Ոչ: Բոլոր ընկերությունները ապահովում են հարյուր տոկոս գանձումներ: Միակ պարտք կուտակած ընկերությունը Երևանի ՋԷԿ-ն էր»: Իսկ թե այժմ որքան է պարտք Երևանի ՋԷԿ-ը «Գազպրոմ Արմենիա»-ին, որն ամբողջովին պատկանում է «Գազպրոմ»-ին, հայտնի չէ: Հայտնի չէ նաև, թե ինչպես է մտադիր Հայաստանի կառավարությունը մարել պարտքի մնացած մասը: Հիշեցնենք, որ «Գազպրոմ»-ին Հայաստանի ունեցած նախորդ պարտքը՝ 300 միլիոն դոլար, մարվեց սկանդալով: 2013թ. դեկտեմբերին ՌԴ նախագահ Պուտինի երևանյան այցի ժամանակ ստորագրվեց փաստաթուղթ, ըստ որի Հայաստանի կառավարությունը «Գազպրոմ»-ին հանձնեց «ՀայՌուսգազարդ»-ում Հայաստանին պատկանող վերջին 20 տոկոս բաժնեմասը: Գործարքից հետո միայն հայաստանյան հանրությունը անակնկալ տեղեկացավ, որ երկիրը տարիների ընթացքում ռուսաստանյան ընկերության առջև կուտակել է 300 միլիոն դոլար պարտք և 20 տոկոս բաժնեմասը փոխանցվել է այդ պարտքը մարելու համար: Ի՞նչ է ստացվում: «Գազպրոմ»-ին ունեցած 300 միլիոն դոլար պարտքը փակելուց քիչ անց պարզվում է, որ Հայաստանի կառավարությունը կրկին ահռելի պարտք է կուտակել ռուսաստանյան մոնոպոլ հսկային: Մինչև ե՞րբ: Որքան կարելի է հանդուրժել այս իրավիճակը: Ո՞վ է պատասխան տալու: Ինչու՞ և ինչպե՞ս են գոյանում այդ մեծ պարտքերը: Ինչո՞ւ մեր երկիրը հայտնվում այսօրինակ անհասկանալի պարտքերի մեջ: Ակնհայտ է, որ Հայաստանի էներգետիկ համակարգում չլուծվող խնդիրներ կան: Հայաստանի իշխանությունը պարզապես չի կարողանում ապահովել երկրի էներգետիկ համակարգի անվտանգությունը: Այս համակարգում պարտքերի վերջը չի երևում: Նախևառաջ` դրա պատճառների մեկն այն է համակարգում ոչ-թափանցիկ կառավարում է, ինչը խորը համակարգային խնդիրներ է ստեղծում: Տնտեսագետները չեն բացառում, որ նույն այդ Երևանի ՋԷԿ-ը ինչ-որ իր գումարներից «Նաիրիտ»-ի կամ այլ բնագավառի վրա ծախսեր է արել, որն էլ որոշ ժամանակ անց կրկին օրակարգային հարց կդարձնի գազի թանկացման հարցը: Հայաստանի էներգետիկ համակարգը պատուհաս է դարձել մեր երկրի գլխին: Ու չի նկատվում ցանկություն` վերջակետ դնելու այս ամենին: Թամար Բագրատունի