«Լավրովի պլանի» 2-րդ սերիան

Ուշագրավ տեղեկություններ են սկսել ի հայտ գալ` Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման թեմայով: Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլյութ Չավուշօղլուն թուրքական Habertürk հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում նշել է, որ վերջին շրջանում ինտենսիվացել են «Ադրբեջանի օկուպացված տարածքների» հարցի շուրջ հանդիպումները. «Այդ հարցի լուծման համար մեծ ջանքեր են գործադրում ինչպես Ռուսաստանը, այնպես էլ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները»: Հետաքրքիր զուգադիպությամբ թուրքական Hürriyet-ը հոդված է հրապարակել, որով ազդարարել է, թե Թուրքիայի իշխանությունները դիտարկում են Հայաստանի հետ սահմանը բացելու հնարավորությունը: Թերթի փոխանցմամբ՝ Թուրքիայի իշխանությունները վերստին դիտարկում են Հայաստանի հետ հաշտեցման գործընթաց սկսելու և երկու երկրների միջև սահմանը բացելու հնարավորությունը: Այս տեղեկությունը հայտնողը ոչ ավել, ոչ պակաս թերթի սյունակագիր Ֆաթիհ Չեքիրգեն է, որը, ինչպես հասկանալի է, պատահական նման հոդված չէր հրապարակի, անկախ այն բանից, թե հայտնածը որքանով է մոտ իրականությանը: Ահա նա ընդգծել է, որ Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլյութ Չավուշօղլուն Բաքու կատարած վերջին այցի ժամանակ փորձել է ճշգրտել այդ հարցում Ադրբեջանի դիրքորոշումն ու արձագանքը: Նկատենք, որ Չավուշօղլուն Բաքու այցելել է հուլիսի 15-ին, ինչից հետո մեկնել է Թբիլիսի, այցի ժամանակ Չեքիրգեն նույնպես ուղեկցել է նրան: Լրագրողի խոսքով՝ Թուրքիայի արտգործնախարարը, այցի ժամանակ մեկնաբանելով Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև ճգնաժամի հաղթահարումը, հայտարարել է. «Դուք կտեսնեք, թե մենք դեռ ինչ կանենք հանուն խաղաղության: Շուտով դուք կլսեք ավելի ուրախալի նորություններ»: Երբ Չեքիրգեն փորձել է ճշգրտել, թե ինչ նկատի ունի նախարարը, նա չի մանրամասնել իր խոսքերը: Դրա հետ կապված՝ Չեքիրգեն գրել է. «Ես միայն հիմա իմ ընկեր դիվանագետներից իմացա, որ իշխանությունները, որոնք ձգտում են նվազեցնել թշնամիների թիվը և մեծացնել ընկերների թիվը, ունեն Հայաստանի հետ սահմանը բացելու պլան: Ըստ Hürriyet-ի սյունակագիր Ֆաթիհ Չեքիրգենի` այդ ուղղությամբ առաջին քայլը ձեռնարկել է Մևլյութ Չավուշօղլուն հուլիսի 14-15-ը Բաքու կատարած այցի ժամանակ: Նախարարը ստուգել է, թե ինչպիսին կլինի Բաքվի արձագանքը Հայաստանի հետ հաշտեցման փնտրտուքին առնչվող Անկարայի պլաններին: Այդ հարցում արդեն իսկ կա դրական մթնոլորտ, և կա հիմք՝ հետագայում այդ ուղղությամբ առաջ շարժվելու համար: Սակայն այն ժամանակ, երբ Անկարան Բաքվի հետ խորհրդակցությունների մեջ էր Երևանի հետ հաշտեցման մասին բանակցություններ սկսելու վերաբերյալ, ներքին թշնամիները Թուրքիայում պատերազմ սանձազերծեցին ժողովրդավարության դեմ»: Այսինքն, ստացվում է, որ հուլիսի 16-ին Թուրքիայում ռազմական հեղաշրջման փորձը կասեցրել է դիվանագիտական գաղտնի ծրագրերին, որոնք առնչվում են ուղղակիորեն Հայաստանին: Բոլորովին էլ զարմանալի չէ, որ թուրքական հայտնի պարբերականը Հայաստանի հետ պայմանավորվածությունների հասնելու հարցում կարևորել է Մոսկվայի դերակատարումը: Այսինքն` Հայաստանին վերաբերող հարցերով Անկարան Ռուսաստանի իշխանության հետ պայմանավորվածությունների հասնելու հնարավորությունների մի ամբողջ փաթեթ է բացահայտել, բնականաբար ունենալով` կոնկրետ քարոզչական նպատակներ: Բանն այն է, որ այս ծրագիրը կարող է լինել արդեն հանրահայտ դարձած և բավական ժամանակ քննարկվող «Լավրովի պլանի» բաղկացուցիչ մասը: Չմոռանանք, որ Լավրովի` Հայաստան և Ադրբեջան այցելությունների ընթացքում հենց ռուսական մամուլն էր գրում Ղարաբաղյան կարգավորման գործընթացում Ռուասաստանի դերի, և բացի Ղարաբաղյան խնդրից` նաև Հայաստան-Թուրքիա սահմանի բացմանը հնարավորության մասին: Թուրքական մամուլի բացահայտումը ամենևին էլ պատահականություն չէ: Նման ծրագիր, կարելի է ենթադրել, որ Թուրքիայի և Ռուսաստանի դիվանագետների սեղանին, այնուամենայնիվ, կա: Ասել է, թե` «Լավրովի պլանի» մասին ուշագրավ դրվագներ են ի հայտ գալիս... Մետաքսյա Շալունց