Հզոր հարձակում Թուրքիայից` ընդդեմ Հայոց ցեղասպանության

Թուրքիան Գերմանիային կոչ է անում չճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը Հունիսի 2-ին Բունդեսթագում տեղի կունենա քվեարկություն, որի արդյունքում Գերմանիան կարող է պաշտոնապես ճանաչել «ցեղասպանություն» տերմինը` կապված Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության տարածքում հայերի զանգվածային կոտորածների հետ: Անկարան Բեռլինին նախազգուշացնում է, որ խորհրդարանի մակարդակով Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը խիստ վնասակար հետևանք կունենա գերմանա-թուրքական կապերի համար: Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի հետ հեռախոսազրույցում իր մտահոգությունն է արտահայտել` կապված Հայոց ցեղասպանության ճանաչման քվեարկության հետ: Գերմանիայի Բունդեսթագում Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի քննարկումից առաջ թուրքական կողմը շարունակում է քայլեր ձեռնարկել` բանաձևի ընդունումը կանխելու նպատակով: Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը Բունդեսթագում քննարկվելիք բանաձևը դատապարտող հայտարարություն է հրապարակել, որը ստորագրել են իշխող «Արդարություն և զարգացում», ընդդիմադիր Հանրապետական ժողովրդական և «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունները: Ուշագրավ է, որ քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունն այդ հայտարարության տակ չի ստորագրել: Կուսակցությունների հայտարարության մեջ նշվում է, որ իրենք խստորեն դատապարտում ու մերժում են «1915թ. դեպքերի մասին պատմական իրողությունները խեղաթյուրող բանաձևը»: Նրանք սպառնացել են, որ նման բանաձևի ընդունումը «կվնասի թուրք-գերմանական եղբայրական և դաշնակցական հարաբերություններին»: Թուրքիայի վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը հեռախոսազրույց է ունեցել Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի հետ, որի ժամանակ մտահոգություն է հայտնել հունիսի 2-ին Բունդեսթագի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին բանաձևի քննարկման կապակցությամբ: Յըլդըրըմը Գերմանիայի կառավարությանը «խոհեմության» կոչ է արել՝ նշելով, որ իրենք մեծ կարևորություն են տալիս Գերմանիայի հետ բարձր մակարդակի քաղաքական երկխոսության շարունակմանը: Յըլդըրըմի խոսքով՝ Թուրքիայի իշխանությունները և Գերմանիայում բնակվող միլիոնավոր թուրքերը մտահոգությամբ են հետևում իրադարձությունների զարգացմանը՝ կապված Բունդեսթագի կողմից Ցեղասպանության բանաձևի առաջիկա քննարկման հետ: Թուրքիայի փոխվարչապետ Նուման Քուրթուլմուշը լրագրողների հետ զրույցում անդրադառնալով հունիսի 2-ին Գերմանիայի խորհրդարանի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևի քննարկմանը, նշել է. «Թուրքիան հուսով է, որ Գերմանիայի Բունդեսթագը կհրաժարվի 1915թ. Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին բանաձևն ընդունելուց: Նման հարցերում ոչ ոք չի լսի խորհրդարանների կարծիքը: Չեմ կարծում, որ Գերմանիայի խորհրդարանը կորոշի փլուզել թուրք-գերմանական հարաբերությունները՝ մի շարք քաղաքական գործիչներին հաճոյանալու համար: Խորհրդարանները չպետք է զբաղվեն պատմության քաղաքականացմամբ ու պատմական դեպքերը «մութ հաշվարկների» իրագործման համար օգտագործելով: Եթե Բունդեսթագն ընդունի այդ բանաձևը, ապա այն Անկարայի համար կլինի թղթի սովորական կտոր»: «Գերմանիան պարտավոր է զգուշությամբ գործել Թուրքիայի հետ հարաբերությունների հարցում: Չեմ կարծում, որ Գերմանիայի խորհրդարանը կզոհաբերի այդ հարաբերությունները հանուն բանաձևը ներկայացրած երկու-երեք պատգամավորի շահերի», - ասել է Թուրքիայի փոխվարչապետը: Բեռլինը և ԵՄ-ն հետաքրքրված են լավ հարաբերություններ պահպանելու Անկարայի հետ Գերմանացի մեկնաբանները նշում են, թե ամբողջ աշխարհում ընդունվել է այն թեզը, որ հայերի կոտորածը 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունն է: Ավելի քան 20 պետություն հենց «ցեղասպանություն» է համարում այդ սպանությունները: Գերմանական աղբյուրներն ընդգծում են, որ բանաձևի քննարկումն ու ընդունումը տեղի կունենա գերմանա-թուրքական կապերի համար մի շատ բարդ ժամանակաշրջանում: Բեռլինը և ԵՄ-ն հետաքրքրված են լավ հարաբերություններ պահպանելու Անկարայի հետ, քանի որ Թուրքիան կարևոր դեր ունի Եվրոպային չափազանց մտահոգող միգրանտների հարցը կարգավորելու գործում: Բացի այդ, բուն Գերմանիայում ապրում է թուրքական ծագում ունեցող մոտ 3 միլիոն մարդ: Այդ հսկայական զանգվածի գերակշիռ մեծամասնությունը կտրականապես դեմ է որևէ երկրում և նախևառաջ Գերմանիայում Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու փորձերին: Բանաձևը կազմել են ձախերի և աջերի իշխող կոալիցիան և ընդդիմադիր «կանաչները»: Թուրքերի համար այդքան տհաճ եզրույթը տեղ է գտել բանաձևի և վերնագրում և տեքստում: Վերնագիրն է «1915-16թթ. հայերի և քրիստոնյա այլ փոքրամասնությունների ցեղասպանության հիշատակ և ոգեկոչում»: Հիշեցնենք, որ անցյալ տարի երկրի նախագահ Յոահիմ Գաուքը դարձավ գերմանացի առաջին բարձրաստիճան պաշտոնյան, ով հրապարակավ կիրառեց «Հայոց ցեղասպանություն» եզրույթը, ինչին հետևեց Անկարայի խիստ ջղային արձագանքը: Մեկ տարի առաջ Գաուքը նշել է, որ Գերմանիան նույնպես մասնակի պատասխանատվություն է կրում հայերի ողբերգության համար․ Գերմանիան Օսմանյան կայսրության դաշնակիցն էր, և գերմանացի զինվորականները մասնակցել են հայերի տեղահանմանը: Գերմանիայում ապրող թուրքերը բողոքի ակցիաներ են անցկացնում և պահանջում են կանխել Հայոց ցեղասպանության բանաձևի ընդունումը: Մինչդեռ, Գերմանիայում ապրող քրդերը Բունդեսթագ են ուղարկում բազմաթիվ դիմումներ՝ կոչ անելով չենթարկվել շանտաժի և ընդունել բանաձևը: «Մեր նպատակը Թուրքիան անկյուն մտցնելը չէ: Մենք չենք պահանջում, որ Թուրքիայի կառավարությունն իրեն մեղավոր ճանաչի ցեղասպանության համար, բայց մենք ուզում ենք, որ Թուրքիան ընդունի իր պատմական պատասխանատվությունը», - ասել է գերմանացի օրենսդիր Ֆրանց Յոզեֆ Յունգը: Մետաքսյա Շալունց