Կորոնավիրուսը «բնական ծագում ունի». Ինչ է կատարվում Հայաստանի սահմանակից երկրներում

Աշխարհում կորոնավիրուսի հայտնաբերված դեպքերի ընդհանուր թիվն արդեն գերազանցել է 3 միլիոն 700 հազարը: Հիվանդությունից մահացածների ընդհանուր թիվը մոտենում է 260 հազարին, իսկ բուժվածներինն անցել է 1 միլիոն 240 հազարից:
Մեծ Բրիտանիան առաջ է անցել Իտալիայից ու Իսպանիային կորոնավիրուսից մահացության ցուցանիշով՝ 29 հազար 427, զբաղեցնելով առաջին տեղը Եվրոպայում: Միաժամանակ, Բրիտանիայի վիճակագրության ազգային բյուրոյի տվյալների համաձայն, երկրում զոհերի ընդհանուր թիվը գերազանցել է 32 հազարը. այս վիճակագրությունը ներառում է ոչ միայն հիվանդանոցներում մահերը, այլև Covid-19-ի կասկածով մահվան դեպքեր տանը, ծերանոցներում:

Ավելի շատ մահվան դեպքեր միայն ԱՄՆ-ում են՝ 72 հազարից ավելի: Նյու Յորքում մետրոն գիշերային ժամերին փակվելու է՝ ախտահանման համար. նախկինում այն շուրջօրյա էր աշխատում: Նախագահ Դոնալդ Թրամփը խոստանում է զեկույց հրապարակել կորոնավիրուսի ծագման վերաբերյալ:

Տաջիկստանում Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) ներկայացուցիչների այցից հետո առողջապահության նախարարն ազատվել է աշխատանքից, և այժմ այնտեղ համաճարակը տարածվում է արդեն պաշտոնապես: Հիշեցնենք, այդ երկրում ԱՀԿ ներկայացուցիչների այցի նախօրեին միայն պաշտոնապես «հայտնվեցին» Covid-19-ով առաջին հիվանդները և առաջին զոհերը: Իսկ Թուրքմենստանը չեղարկել է ԱՀԿ փորձագետներին ուղղված հրավերը:

Ռուսաստանում երեք օր անընդմեջ Covid-19-ի 10 հազարից ավելի նոր դեպք է գրանցվում: Ընդհանուր առմամբ երկրում կա ավելի քան 155 հազար հաստատված դեպք, ավելի քան 1500 մահ:

Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն հայտարարել է՝ կցանկանա, որ Մինսկում անցկացվելիք մայիսի 9-ի՝ Հաղթանակի օրվա շքերթը հեռարձակվի նաև ռուսական հեռուստատեսությամբ, հայտնում է BelTa լրատվական գործակալությունը: Դրանից առաջ էլ Լուկաշենկոն Մինսկի շքերթին հրավիրել է այլ երկրների ղեկավարներին՝ «գոնե նախկին Խորհրդային Միության», և հույս հայտնել, որ «գոնե ինչ-որ մեկը կգա»՝ չնայած կորոնավիրուսի համաճարակին: Լուկաշենկոն նաև վստահություն է հայտնել, որ շքերթին շատ մարդկանց մասնակցությունը ազդեցություն չի ունենա նրանց առողջության վրա:
ԱՀԿ նախօրեին ուշագրավ տեղեկությամբ հանդես եկավ՝ նշելով, թե վիրուսը «բնական ծագում ունի»: Կորոնավիրուսի ծագման և տարածման հարցի շուրջ Վաշինգտոնի և Պեկինի սուր վեճը շարունակվում է: Կիրակի օրը պետքարտուղար Մայք Փոմփեոն պնդել է, թե ըստ հավաստի տվյալների, վիրուսը դուրս է եկել Ուհանում չինական լաբորատորիայից: Ամերիկացիներին միացել են բրիտանացիները` Չինաստանից պահանջելով տեղեկություններ տրամադրել համավարակի բռնկման մասին, այնուամենայնիվ բրիտանացիները ձեռնպահ են մնացել չինացիներին համաշխարհային դավադրության մեջ ուղղակի մեղադրելուց:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գործադիր տնօրեն դոկտոր Մայքլ Ռայանը ասել է, որ Միացյալ Նահանգները պետք է կայացնի վիրուսի ծագման մասին ինֆորմացիայով ուրիշների հետ կիսվելու որոշումը: «Մենք ԱՄՆ կառավարությունից վիրուսի ծագման մասին ապացույցներ չենք ստացել, ուստի, մեր տեսակետից՝ այս պահին հայտնի պնդումները սպեկուլյատիվ բնույթ ունեն, մեր ունեցած տեղեկությունները վկայում են, որ վիրուսը բնական է»,- ասել է ԱՀԿ-ի գործադիր տնօրենը: Նույնը կրկնել է ԱՀԿ արտակարգ ծրագրերի տեխնիկական ղեկավար Մարիա վան Կերկովը. «Վիրուսի գենոմի հերթականությունների վերլուծությունը, իսկ մենք շուրջ 15 հազար ստուգում ենք անցկացրել, ցույց են տալիս, որ դա բնական ծագման վիրուս է»:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության մասնագետներն այդ մեկնաբանություններով արձագանքել են ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և պետքարտուղար Մայք Փոմփեոյի պնդումներին այն մասին, որ կորոնավիրուսը գիտական հետազոտությունների կանոնները չպահպանելու կամ ինչ-որ այլ միջադեպի արդյունքում դուրս է եկել Ուհանում գործող կենսաբանական ստուգումների լաբորատորիայից: Ըստ այդ թեզի, վիրուսը տեղում ժամանակին չի լոկալացվել, քանի որ չինացիները կամ չեն կարողացել դա անել, կամ ինչ-ինչ պատճառներով չեն ցանկացել դա անել:

Ամենասուր մեղադրանքը, որը ԱՄՆ-ը և արևմտյան մի շարք երկրներ հասցեագրում են Պեկինին, այն է, որ Չինաստանի իշխանությունները մեծ ուշացումով են աշխարհին տեղեկացրել վիրուսի ահավոր վարակիչ ունակության մասին, ինչի արդյունքում վատնվել է ցանկացած համավարակի դեմ պայքարի ամենահզոր ռեսուրսներից մեկը՝ ժամանակը: Չինացիները հերքում են այդ բոլոր մեղադրանքները:

Մինչդեռ, Մայքլ Ռայանի փոխանցմամբ, աշխարհը պետք է դրվատանքով խոսի համավարակի դեմ Չինաստանի պայքարի մասին: «Մենք պետք է հասկանանք, որ կարող ենք սովորել չինացի գիտնականներից, մեկս մյուսից, գիտելիք փոխանակել, միասին գտնել պատասխաններ, մենք տեսնում ենք, որ չինացիները համագործակցում են աշխարհի հետ այս համավարակի ամբողջ ընթացքում, այս ոգին պետք է պահպանենք»,- ասել է Ռայանը:

Աշխարհում մեծ թվով գիտնականներ համաձայն են ԱՀԿ-ի մասնագետների հետ և համոզված են, որ այս վիրուսը բնական ծագում ունի: ԱՄՆ հետախուզական կառույցները նույնպես ենթադրում են, որ աշխարհը պատուհասած վիրուսը մարդու կողմից ստեղծված կամ գենետիկորեն մոդիֆիկացված չէ: ԱՄՆ ազգային հետախուզության տնօրենի գրասենյակը հայտարարել է, որ հետաքննում է Ուհանի լաբորատորիայի և կորոնավիրուսի միջև կապի վարկածը:

Դոկտոր Էնթոնի Ֆաուչին, ով ղեկավարում է ԱՄՆ ալերգիայի և վարակիչ հիվանդությունների ազգային ինստիտուտը և կորոնավիրուսի համավարակի դեմ պայքարի Սպիտակ տան թիմից է, դեռ ապրիլի կեսերին է կարծիք հայտնել, որ այդ վիրուսն, ամենայն հավանականությամբ, կենդանուց է փոխանցվել մարդուն, նոր միջավայրում զարգացել և դրանից հետո մարդուց մարդուն է փոխանցվել:
ԱՀԿ-ի գլխավոր տնօրեն Տեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսը միջազգային համայնքին կոչ է արել համավարակի խնդիրը քաղաքականացնելու փոխարեն համագործակցել, կասեցնել կորոնավիրուսի տարածումը և ստեղծել աշխարհին անհրաժեշտ պատվաստանյութեր ու դեղամիջոցներ:

Իսկ ինչ է կատարվում մեր տարածաշրջանում: Հայաստանի հարևան երկրները ևս թուլացնում են կորոնավիրուսի կարանտինի սահմանափակումները, վերաբացում առևտրի ու տնտեսության որոշ ճյուղեր:

Երեկվանից Վրաստանում թույլատրվել է շինարարական կազմակերպությունների, շինանյութ արտադրող ընկերությունների, ավտոսպասարկման ծառայությունների աշխատանքը: Վերաբացվել են Քութաիսի և Բաթումի քաղաքները, թույլատրվում է ելումուտը այդ քաղաքներ: Շաբաթվա վերջին հնարավոր է վերաբացվի նաև Թբիլիսին:
Իշխանությունների քայլերը ընդդիմությունը ուշացած է համարում` զգուշացնելով զանգվածային սովահարության ռիսկերի մասին, և նշում է, որ ապրիլին սղաճը ավելի քան երկու անգամ մեծացել է: Ընդդիմադիր «Ազգային միացյալ շարժումն» ու «Եվրոպական Վրաստանը» պահանջում են վերսկսել նաև խորհրդարանի աշխատանքը: «Կառավարությունը սովի է մատնում ինքնաշխատող մեր 600 հազար քաղաքացիների: Խորհրդարանը պետք է սեղմ ժամկետներում քննարկի արտակարգ բյուջեն, որն այդպես էլ կառավարությունը չի ներկայացրել»,- ասել է «Ազգային միացյալ շարժում» խմբակցության ղեկավար Ռոման Գոցիրիձեն` պնդելով, որ առանց խորհրդարանական քննարկումների բնակիչներին և բիզնեսին տրվող հատկացումները կոռուպցիոն մեծ ռիսկեր են պարունակում: Այսօրվա դրությամբ Վրաստանում պաշտոնական տվյալներով կորոնավիրուսի 610 դեպք է արձանագրվել, մահացել է 9 հիվանդ:

Ադրբեջանում մինչև մայիսի 31-ը երկարաձգված սահմանափակումները աստիճանաբար թուլացվում են: Բաքվում, ինչպես նաև այլ քաղաքներում վերաբացվել են որոշ խանութներ, սպասարկման ծառայություններ՝ գեղեցկության սրահներ, վարսավիրանոցներ: Քաղաքացիների տեղաշարժի սահմանափակումները հանվել են: Ադրբեջանում կորոնավիրուսի դեպքերը՝ 2060 է, իսկ մահերի թիվը՝ 26:

Հայաստանի մյուս հարևան Իրանը ևս թուլացրել է սահմանափակումները, մասնավորապես երկրի ներսում վերկանգնվել է միջքաղաքային երթևեկությունը, բացվել են խանութները, այդ թվում` առևտրի խոշոր կենտրոնները, չնայած առողջապահության համակարգի պաշտոնյաները խոշոր կենտրոնների վերաբացումը դեռ ռիսկային են համարում: Թեհրանում սկսել են ֆիլմեր ցուցադրել մեծ տարածքներում, որտեղ հնարավոր է ֆիլմերը դիտել ավտոմեքենաների մեջ նստած: «Կինոհրապարակի» մուտքի մոտ մեքենաները ախտահարվում են, մեկ մեքենայում երկու մարդուց ավել չի թույլատրվում նստել, սոցիալական հեռավորությունը պահպանվում է: Մարդիկ այստեղ են գալիս ոչ միայն ֆիլմեր դիտելու, այլև ընկերներին հանդիպելու համար, երկար շարունակված կարանտինի ընթացքում շատերն իրար չեն տեսել:

Իրանում կարանտինի սահմանափակումները բոլոր շրջաններում չեն մեղմացվել: Երկիրը բաժանվել է երեք գոտիների՝ սպիտակ, դեղին և կարմիր: Սահմանափակումները թուլացվում են ցածր ռիսկայնության սպիտակ գոտում, որտեղ վերաբացվում են նաև մզկիթներն ու դպրոցները: Իրանում կորոնավիրուսով վարակվածների ընդհանուր թիվը մոտենում է 100 հազարի, մահացել է 6 հազար 340 մարդ:

Իսկ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը օրերս հայտարարել է, որ կարանտինի սահմանափակումները թուլացվելու են մայիսի 11-ից: Նախատեսվում է բացել խանութները, մասամբ վերացնել տեղաշարժի արգելքը՝ մեծահասակներին ու երեխաներին թույլատրել մի քանի ժամով դրսում մնալ, մեղմացնել պարետային ժամի պայմանները: Թուրքիայում կորոնավիրուսի 129 հազարից ավելի դեպք է արձանագրվել, մահացել է ավելի քան 3500 մարդ:

Մետաքսյա Շալունց