Ցանկացած «շանսից» չառիթավորվել

Մամուլի ազատության հարցերով ԵԱՀԿ ներկայացուցիչ Հարլեմ Դեզիրն իր անհանգստությունն է հայտնել մարտի 23-ին Հայաստանում Քրեական և Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքերում փոփոխությունների փաթեթի վերաբերյալ, որի նպատակն է պայքարել կորոնավիրուսի համաճարակի վերաբերյալ ապատեղեկատվության դեմ, հաղորդում է ԵԱՀԿ-ի կայքը: «Լիովին հասկանում ենք նոր օրենքի նպատակը, որն է խուսափել համաճարակից, ագրեսիայից և պայքարել կեղծ տեղեկատվության դեմ COVID-19 համաճարակի ժամանակ: Միևնույն ժամանակ մեդիան առանցքային դեր է խաղում հանրությանը կարևոր տեղեկատվություն տրամադրելու և համաճարակի վերաբերյալ«կեղծ լուրերին» հակազդելու հարցում»,-ասվում է Դեզիրի հայտարարության մեջ:

Նրա խոսքով՝ օրենքը չպետք է խոչընդոտի լրագրողների աշխատանքին և համաճարակի վերաբերյալ տեղեկատվություն հաղորդելուն: «Միայն իշխանությունների կողմից տրամադրված տեղեկատվության հրապարակումը շատ սահմանափակող միջոց է, որը կսահմանափակի լրատվամիջոցների ազատությունը և տեղեկատվության հասանելիությունը»,- նշել է Հարլեմ Դեզիրն իր հայտարարության մեջ:

Նշվում է, որ արտակարգ դրության ժամանակ սահմանափակումները խախտած հրապարակումների համար առավելագույն տուգանքը սահմանվել է 300 000 դրամ (մոտ 600 դոլար), իսկ 24 ժամվա ընթացքում արգելված տեղեկատվությունը ջնջելու պահանջին չենթարկվելը կհանգեցնի տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի 500-1000-ապատիկի չափով (1000-2000 դոլար):

Հայաստանում մամուլի նկատմամբ ընտրովի վերաբերմունքը, կարծես, վաղուց նորություն չէ: Իշխանությունն ունի իր նախընտրած մամուլը, ընդդիմությունն էլ իր: Ճամբարները վաղուց նորություն չեն: Սակայն պատեհ առիթը իշխանության կողմից օգտագործել ոչ ցանկալի մամուլին ֆինանսապես ճնշելու ուղղությամբ, իսկապես անթույլատրելի է, և դա չէր կարող վրիպել միջազգային կառույցների ուշադրությունից:
Այսօր հանդես է եկել Հայաստանի Ժուռնալիստների միությունն՝ արձանագրելով, որ անհասկանալի մնաց, թե Հայաստանի ժուռնալիստների միությունն ինչու ընդգրկվեց այն կազմակերպությունների ցուցակում, որի գործունեությունն այս մեկ շաբաթվա ընթացքում առնվազն պետք է դադարեցված լինի: «Այսօր Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ փոփոխություններ և լրացումներ են կատարվել մարտի 16-ի «Հայաստանի Հանրապետությունում արտակարգ դրություն հայտարարելու մասին» որոշման, մասնավորապես` լրատվամիջոցների գործունեությանը վերաբերող դրույթներում։ Որևէ կերպ չհասկանալով կորոնավիրուսային արհավիրքով պայմանավորված արտակարգ դրության պայմաններում լրատվամիջոցների գործունեության տոտալ վերահսկման փորձի անհրաժեշտությունը` Հայաստանի ժուռնալիստների միությունը ողջունում է կառավարության սույն որոշմամբ սահմանափակումների թեկուզ շատ չնչին ազատականացումը, ուրախ ենք, որ ԶԼՄ-ների ձայնն ինչ-որ չափով լսելի դարձավ: Ասել, թե մամուլն այսուհետ անկաշկանդ կգործի արտակարգ դրության պայմաններում, չենք կարող, քանի որ մենք շարունակում ենք այս առումով դուրս գտնվել ժողովրդավարական երկրների ընտանիքից ու համարվում ենք այն 3 երկրներից մեկը, ուր արտակարգ դրությունն առաջին հերթին վերաբերեց մամուլի ազատության ոչ համաչափ սահմանափակմանը: Հայաստանյան մամուլը բոլորովին դեմ չէր կատարել պարետի ցուցումները, համագործակցել կառավարության հետ, տալ ճշտված տեղեկատվություն, բայց դրա համար խիստ անհրաժեշտ էր, որ պարետն ու համապատասխան կառավարչական մարմիններն օպերատիվ արձագանքեն մամուլի բարձրացրած խնդիրներին ու հարցադրումներին, ինչը, ցավոք, այս պահին խնդիր է»:

Իշխանությունն, իհարկե, ականջալուր եղավ լրատվամիջոցների ղեկավարների բարձրացրած բողոքի ձայնին, այն ահազանգ դարձավ ու կառավարությանը զերծ պահեց ավելի ուժգին քննադատությունից, որը կարող էր հնչել միջազգային հանրության կողմից:
Մամուլի ազատ ու անկաշկանդ աշխատանքը խոչընդոտելու և խոսքի ազատությունը սահմանափակելու փորձերը ոչ մի կերպ չեն վրիպի ո՛չ հայաստանյան անկախ մամուլի, ոչ էլ միջազգային կառույցների կողմից:

Հայաստանի իշխանությունները մամուլին թիրախավորելու համար ամեն առիթ չօգտագործեն: Նման քայլերը Հայաստանին նույն մակարդակի վրա կդնեն, ինչ հարևան Ադրբեջանն ու Թուրքիան են:

Զանգվածային լրատվության միջոցներով ազատության հարցերով ԵԱՀԿ ներկայացուցիչ Հարլեմ Դեզիրը օրերս մտահոգություն է հայտնել Թուրքիայում լրագրողների ձերբակալության վերջին դեպքերի կապակցությամբ։ Ըստ Ermenihaber.am-ի՝ խոսքը Թուրքիայի Բարթըն շրջանում հրապարակային գործունեություն ծավալող «Ժողովուրդ» (Halk) և «Կողմնացույց» (Pusula) թերթի 7 լրագրողի, այդ թվում թերթի հիմնադրի և խմբագրի մասին է, որոնք ձերբակալվել էին կորոնավիրուսի համավարակի թեմայով տեղեկություն լուսաբանելու պատճառով։

Դեզիրը թեմայի շուրջ նշել էր․ «Ճգնաժամային իրավիճակում լրատվամիջոցները շատ կարևոր դեր են խաղում։ Հանրությանը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում, պայքարում կեղծ լուրերի տարածման դեմ և համավարակի մասին հանրօգուտ հարցերի շուրջ տեղեկություն տրամադրում»։ Դեզիրը ԵԱՀԿ անդամ պետություններին հիշեցրել էի, որ կորոնավիրուսի դեմ իրականցվող ցանկացած հրատապ միջոցառում պետք է լինի համաչափ և խտրականությունից զերծ։ Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ ձերբակալված լրագրողներն արդեն ազատ էին արձակվել։

Մետաքսյա Շալունց